فهرست کتاب


تربیت اسلامی با تأکید بر دیدگاههای امام خمینی (س)

دکتر محمد رضا شرفی

نقش تربیتی تقوا در سیر و سلوک:

قبلاً اشاره شد که در مواردی از کلام معصومان، واژه تقوا به صراحت ذکر نشده ولی قراین و شواهد، حاکی از وجود مراتب تقواست، در زیر به نمونه هایی از این قبیل می پردازیم:

الف - جوشش چشمه های حکمت:

حکمت را سخن استوار و متین گفته اند. صدرالمتألهین در تعریف حکیم می گوید: حکیم، کسی را گویند که بدن برای روح او همچون لباس برای بدن باشد و هر وقت اراده کند، روح را از بدن خلع کند
حکمت در بیان قرآن کریم به سان خیر کثیر آمده است:
یؤتی الحکمة من یشاء ومن یوت الحکمة فقد اوتی خیراً کثیراً .
حکمت دهد به هرکس که خواهد و آن را که حکمت دادند، در حقیقت، خیر فراوانی به او داده شده است.
از این آیه کریمه معلوم می شود که خداوند، نعمت حکمت را به هر کس نداده است، در حدیثی آمده است:
من اخلص لنا اربعین صباحاً، جرت ینابیع الحکمة من قلبه علی لسانه .
کسی که اخلاص ورزد برای خدا چهل صباح چشمه های حکمت از قلبش به زبانش جاری شود.
نکته قابل تربیتی این حدیث، استمرار و دوام بر عمل صالح است که اگر انسان توفیق یابد چهل روز خود را تحت مراقبت اخلاقی قرار دهد و هر عملی که انجام دهد خالص برای خداوند باشد، احتمالاً این امر برای او به صورت ملکه یا عادت استوار در می آید و حاصل آن هم، دریافت مقام حکمت از جانب پروردگار است.

ب - چشم گشودن به عالم ملکوت:

رعایت جوانب تقوا، موجب مشاهده عالم معنا می شود. در حدیثی از پیامبر اسلام(ص) نقل شده است که فرمودند:
اگر زیادروی در سخن گفتن شما و هرزه چرانی در دل شما نبود، هرچه من می بینم، می دیدید و هر چه می شنوم، می شندید
استاد شهید مطهری در توضیح این حدیث می نویسند: می خواهد بفرماید، زمین دل شما مثل آن علفزارهای بی در و حصار است که هر حیوانی می تواند به آن جا راه پیدا کند و قدم بگذارد
در حدیث دیگری از امام صادق (ع) نقل شده است که می فرمایند:
اگر نبود که شیاطین در اطراف دلهای فرزندان آدم حرکت می کنند، آن ها ملکوت آسمانها را میدیدند.
استاد مطهری در توضیح این حدیث می نویسند: از این گونه بیانات استفاده می شود که تقوا هم به طور مستقیم در بصیرت و روشن بینی روح مؤثر است و هم به طور غیر مستقیم، تأثیر هواپرستی و از کف دادن زمام تقوا را در تاریک شدن روح و تیرگی دل و خاموش شدن نور عقل، بیان کرده است.