فهرست کتاب


تربیت اسلامی با تأکید بر دیدگاههای امام خمینی (س)

دکتر محمد رضا شرفی

ملت و جوانان در منظر امام خمینی:

شاید نتوان به درستی کلمات و عبارات آن بزرگوار را که در شأن ملت مسلمان ایران بیان کرده اند، در این مقام و مختصر ارائه کرد ولی از باب مالایدرک کله یترک کله برخی از فرمایشهای ایشان را در زیر ارائه می کنیم:
من با جرأت مدعی هستم که ملت ایران و توده میلیونی آن در عصر حاضر بهتر از ملت حجاز در عهد رسول الله(ص) و کوفه و عراق در عهد حضرت امیرالمؤمنین (ع) و حضرت حسین بن علی - صلوات الله و سلامه علیهما - می باشند. آن حجاز که در عهد رسول الله(ص)، مسلمانان نیز اطاعت از ایشان نمی کردند و بابهانه هایی به جبهه نمی رفتند که خداوند تعالی در سوره توبه با آیاتی آنها راتوبیخ فرموده و وعده عذاب داده است
ملت ما راه خودش را پیدا کرده ودارد راه را می رود، این تحول روحی که در ملت پیدا شده است ودر شما جوانها، مردها، زنها پیدا شده است، این موجب امیدواری است
شما مردم دلیر و آگاه، سرمشقی هستید برای ملل زیر سلطه و باید بدانید در میدانی که قدم گذاشته اید، مواجه هستید با مشکلات بسیاری که تنها مقاومتتان، نجاتتان خواهد داد
باید دانشگاه و فیضیه و همه آنها که مربوط به دانشگاه هستند و همه آنها که مربوط به فیضیه هستند، در رأس برنامه های تحصیلی شان، برنامه اخلاقی و برنامه های تهذیبی باشد تا فرآورده های آنها امثال مرحوم مطهری - رحمةالله - را به جامعه تسلیم کند
در رویکرد حضرت امام جوانان رزمنده، الگوی مؤثری برای آحاد جامعه هستند، ایشان می فرمایند:
اینجانب امیدوارم خداوند توفیق دهد که همان سان که جوانهای عزیز رزمنده سنگرها را به مسجد و معبد تبدیل کردند، حضرات وکلا، مجلس را معبدی کنند منزه از اعمال و اقوال زمان طاغوت تا مجلسی نمونه شود، باشد که مجالس دیگر کشورهای اسلامی از آن تبعیت کنند

امام، الگوی چند وجهی:

شناخت تمام ابعاد وجودی حضرت امام برای احدی امکان پذیر نیست، ایشان وقار و طمأنینه و هیبت خاصی داشتند و در عین حالی بسیار متواضع بودند. بیشتر اوقات ساکت بودند و کم حرف، سعی می کردند به حد ضرورت صحبت کنند و حرفهایشان بسیار حساب شده و بسیار موزون وکوتاه بود
از قول یاران نزدیک امام نقل می شود که ایشان در کارهای روزمرده بسیار منظم و دقیق بودند... عزیمت امام به حرم (حضرت امیرالمؤمنین (ع)) به قدری منظم است که ما می توانیم ساعتمان را با حرکت امام تنظیم کنیم. با توجه به اینکه امام سالیان درازی تدریس می کردند، هر روز در همان لحظه ای که باید، جهت تدریس، حاضر می شدند، و سر ساعت حضور می یافتند
یکی از آقایان که متصدی امور مالی حضرت امام بودند و باید هر روز صبح به این امور رسیدگی می کردند، می گفتند: در طول این نه الی ده سالی که حضرت امام در جماران تشریف داشتند، ایشان هر روز رأس ساعت مقرر آماده پذیرفتن ما بودند، چنانچه روزی به خاطر نامساعد بودن شرایط، به موقع به حضور ایشان نمی رسیدیم، امام پنج دقیقه بعد از موعد مقرر زنگ اتاق را به صدا در می آوردند و ما را برای حضور دعوت می کردند

توصیه ها و راهکارهای تربیتی:

به لحاظ اهمیت خاصی که این روش در ساختن شخصیتهای محکم و نیرومند نوجوانان و جوانان دارد، برخی پیشنهاد وتوصیه هایی را که در این راه مفید واقع می شود، ارائه می کنیم:
1. شرح حالها و زندگینامه هایی از چهره های درخشان و پر فروغ فرهنگ اسلام و ایرانی تهیه شود و با تأکید بر این مطلب که چه عواملی موجب الگو شدن آنان شد، در اختیار نسل نوجوان و جوان جامعه قرار گیرد.
2. با توجه به ارزش، اعتبار و ماندگاری فرهنگ مکتوب، توصیه میشود که زندگینامه های مذکور و به خصوص زندگینامه امام خمینی در چند سطح ویژه کودکان دبستانی، نوجوانان در دوره راهنمایی، نوجوانان دبیرستانی، جوانان دانشگاهی و عموم مردم با میانگین دانش عمومی، تدوین، تنظیم و توزیع شود تا آینده سازان میهن اسلامی، الگوهای خود را از متن فرهنگ خودی و متکی بر باورهای الهی اخذ کنند.
3. در تدوین زندگینامه فرزانگان، بر ارزشها، ویژگیها و رویکردهای آنان تأکید بیشتری به عمل آید تا خود اشخاص، زیرا در روش اسوه پردازی تأکید اساسی باید بر معیارها باشد تا مصداقها، نوجوانان و جوانان، چنانچه ابتدا معیارها را به درستی بشناسند، می توانند به مصداقها دست یابند. ولی آشنایی صرف با مصداقها، خطر از دست دادن معیارها را در پی دارد. این گونه معیارها باگذشت زمان، دستخوش آسیبهایی نظیر گذشت زمان، تغییر و تحولها نمی شود.
4. همگام با معرفی و تبیین الگوها به جوانان و همزمان با آن، ضروری است به تقویت تفکر انتقادی آنان نیز اهتمام شود، این امر، مانع مطلق نگاری شخصیتها و الگوها می شود، زیرا به غیر از ذوات مقدس اهل بیت - علیهم السلام - که معصوم هستند، دیگران حتی فرزانگان در معرض نقص و خطا می باشند و به منظور پیشگیری از بدبینی و سوء برداشت نسل جوان، تقویت تفکر انتقادی، راهکار مناسبی تلقی می شود
5. در معرفی ارائه الگوها به نسل جوان، شایسته است به آنان بباورانیم تا سعی کنند از کمالات ویژگیهای برجسته الگوها، اگر می توانند، قدمی فراتر نهند و به رشد و تعالی بیشتری دست یابند.
امرسون می گوید: استمرار در اعمال گذشته، عفریت مغزهای، کوچک است که مورد ستایش سیاستمداران، فیلسوفان و کاهنان دون پایه قرار می گیرد. روح بزرگ با استمرار بر هیچ کار توانا نیست و اگر چنین کند بدان ماند که با سایه خودش بر دیوار سرگرم باشد.
6. تکریم مناسبتها و ایام الله و به ویژه بزرگداشت ولادت معصومان و بزرگان دین واهمیت دادن به ایام شهادت و رحلت آنان، دریچه هایی از شناخت و معرفت فرزانگان را به روح وقلب جوانان می گشاید و آنان را در همانند سازی بهینه، یاری می بخشد. قرآن کریم با تأکید بر همین امر می فرماید:
و من یعظم شعائر الله فانها من تقوی القلوب
هر که بزرگ داشت شعارهای خدا را همانند آن، از پرهیزکاری دلهاست.