فهرست کتاب


تربیت اسلامی با تأکید بر دیدگاههای امام خمینی (س)

دکتر محمد رضا شرفی

ز - جنگ، عامل تحرک

دوره هشت ساله دفاع مقدس، گرچه با افتخارات بزرگی برای ملت رشید ما به پایان رسید، از دو جهت، بیان آثار و پیامدهای آن ضروری و مفید است؛ ابتدا اینکه نسل نوجوان امروز و آینده ساز میهن اسلامی ما شاید تصور دقیق و درستی از تجربه دفاع مقدس نداشته باشد و در آینده ای نه چندان دور، تحت تأثیر برخی القائات و تفسیرهای مغرضانه اسلامی نداشته باشد از جهت دیگر، به لحاظ وجود قانونمندیهای تاریخی که بر جریانها و تحولات یک ملت حاکم است، چنانچه انقلاب اسلامی در معرض تهدیدهای نظامی دیگری قرار گیرد، جوانان و نوجوانان بتوانند با تحلیل صحیحی که از تجربه دفاع مقدس دارند، موضع درست و سنجیده ای اتخاذ کنند و در دفاع از آرمانها و ارزشهای اسلام و انقلاب اسلامی، سهم خویش را ایفا نمایند.
با اینکه بخش مهمی از سخنان امام خمینی، به دفاع مقدس اختصاص یافته است، ولی به لحاظ انطباق مضمونی، قسمتهایی از بیانات ایشان را که ناظر به آثار اخلاقی و تربیتی دفاع مقدس است، در زیر می آوریم و در ابتدا به عبارتی از حضرت امیر (ع) استناد می جوییم که فرمودند:
فی القلوب الاحوال علم جواهر الرجال (221).
در دگرگونی حالات و روزگاران، جوهر واقعی انسانها آشکار می شود.

آثار تربیتی جنگ:

رویکرد امام خمینی (س) به آثار تربیتی و اخلاقی جنگ و تحریم اقتصادی، عمدتاً در محورهای ذیل قابل تبیین است:
جنگ و تحریم اقتصادی، یک تحفه الهی؛(222)
جنگ، عامل شکوفایی مغزها؛(223)
جنگ، موجب اثبات قدرت ملت به دشمن؛(224)
جنگ مکمل دانش نظامی؛(225).
جنگ عامل شکستن ابهت دو ابرقدت؛(226)
جنگ، عامل وحدت ملی(227).
جنگ، عامل رسوایی مخالفین اسلام؛(228)
جنگ، عامل تحرک در ملت؛(229)
جنگ عامل صدور انقلاب؛(230)

یک تحلیل تربیتی:

در پس هر رویداد تاریخی، می توان به یک تحلیل تربیتی دست یافت.
تجربه دفاع مقدس، علاوه بر آثار تحولی و بدیع خود که در سخنان امام بدانها اشاره شده است، متضمن آثار دیگری از لحاظ تربیتی نیز هست که به طور خلاصه به برخی از آنها اشاره می شود:
جنگ، تفسیر جدیدی از زندگی به جوانان ارائه کرد در حقیقت قشر عظیمی از نسل نوجوان و جوان که زندگی را در تکرار مکررات و روزمرگی می گذراندند، در شور و هیجان دفاع مقدس، معنای نوینی از چگونه زیستن و چگونه بودن را آموختند و به طور مسلم، جوانانی که با بصیرت به پهنه هستی می نگرند، آرمانها، آمال، انتظارات و نوع رابطه شان با عالم انفسی و آفاقی متحول می شود و در تب و تاب رنجهای حقیر و دردهای ناشی از خودخواهی، اسیر و گرفتار نخواهند شد.
نتیجه منطقی چگونه زیستن در پدیده چگونه تحمل کردن و افزایش سطح شکیبایی انسان نهفته است. اگر جوانان بدانند برای چه زندگی می کنند، قادر خواهند بود با هر مشکلی مبارزه کنند، چه انگیزه زیستن موجب انگیزه ایستادگی می شود
تأثیر و تحول دیگری که در دفاع مقدس قابل تبیین است، حل یکی از معضلات بزرگ بشری؛ یعنی مسأله مرگ است. مرگ همیشه به عنوان بزرگترین تهدید علیه امنیت، سلامتی و زندگی، وارد صحنه مناسبات و دایره آرزوهای بشر شده و ظاهراً موضوعی قابل حل تلقی نشده است. لیکن باتجربه دفاع مقدس، ترس از مرگ یکباره فرو ریخت، زیرا مرگ دیگر پایان همه چیز نبوده، بلکه یک مرحله انتقالی و پل ارتباط میان دو مرحله از حیات و ترک کردن رحم بسته دنیا و ورود به فرافضای عالم ابدیت تلقی شد.
از دیدگاه تربیتی، فاصله طولانی میان جوانانی که به اندک مسأله ای آسیب پذیر می نمودند و جوانانی که با اصرار و حتی گریه از فرماندهان خود می خواستند که آنها را به خط مقدم بفرستند یا افتخار خط شکن شدن به آنها بدهند، حقیقتاً راهی دراز و ناممکن می نمود، ولی به برکت دفاع مقدس، به همت والای نسل شهادت طلب به رهبری امام خمینی و دست عنایات حق تعالی، صحنه های بدیعی در تاریخ به وقوع پیوست که اگر نگویم بی نظیر، لااقل کم نظیر است.