فهرست کتاب


شرح مناجات شعبانیه

محمد محمدی گیلانی‏

عزّ و عزّت

عزّ و عزّت تأثر ناپذیری ناخواسته از غیر خویشتن است و عزیز یعنی قاهر به غیر مقهور که از اسمای حسنای خداوند متعال است و مرز و حدّ هر موجودی بدان وسیله اعطا می گردد که برای دیگری ممنوع الورود است و مؤمن رهرو إلی اللّه تعالی متعزّز به این عزّت است و پاسداری این عزت را بر وی واجب فرموده و اجازه تنازل از عزت را به او نداده چنانکه از امام صادق علیه السّلام آمده:
«ان اللّه - عزّ و جلّ - فوّض إلی المؤمن اموره کلّها و لم یفوّض إلیه ان یکون ذلیلا اما تسمع اللّه تعالی یقول:«و للّه العزة و لرسوله و للمؤمنین».
خداوند - عزّ و جلّ - همه امور مؤمن را به وی تفویض و واگذار فرموده ولی در معرض ذلّت واقع شدن به وی تفویض نفرموده، آیا نمی شنوی که خدای تعالی چه می فرماید: «عزّت به خدای تعالی و پیامبرش و مؤمنین اختصاص دارد».
شرح مناجات شعبانیه ص : 269
مؤمن رهرو إلی اللّه تعالی که کادحا به لقا حق شتابان است با لقای اسم مبارک «عزیز» تغییر هویّت می یابد و نشانه لقای چنانی همانا تأثر ناپذیری ناخواسته از غیر خویش است یعنی هویتش آن چنان تبدیل می شود که تأثیر غیر در او بدون اراده اش ممتنع است و زورگوییها و تحمیلهای طواغیت در آستان منیعش چون شراره ای از هیبت عزّتش سوسو زده، افسرده و خاموش می گردند و در حدیثی از امام محمد باقر علیه السّلام آمده:
انّ اللّه تعالی اعطی المؤمن ثلاث خصال: العزّ فی الدنیا و الآخره و الفلج فی الدنیا و الآخره المهابة فی صدور الظالمین.»
خداوند متعال به مؤمن سه خصلت عطا فرموده: عزّت در دنیا و آخرت، و ظفرمندی و پیروزی در دنیا و آخرت و هیبت او را در دلهای ستمکاران نهاده است.
چرا چنین نباشد؟ در صورتی که «للّه العزه» و به عزّت خویش، قاهر بر همه موجودات است و جملگی ممکنات مقهور اویند، و به فضل خود بر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و مؤمنین، منّت نهاده و آنان را به مشارکت در این نعمت جلال آفرین و مناعت بخش مکرّم ساخته و فرموده:
«و لرسوله و للمؤمنین.»بدیهی است که خلعت عزّت، جهت رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله به ملاک رسالت و ایمان است و تکریم مؤمنین به «عزة اللّه تعالی» مدارش ایمان است که با وساطت و سفارت رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله به آنان موهبت
شرح مناجات شعبانیه ص : 270
شده است و الزاما عزّت مؤمنین نیز مرهون رسالت رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله است و از این رو، در تحقق ایمان ناگزیر از ادای شهادتین می باشند.

عزت مؤمن از عزت خداست

نکته ای که از ثمرات شیرین تدبّر در قرآن کریم در این مقام است، آنکه برای خدای تعالی به حکم اسم مبارک «المؤمن» عزّت در حوزه مؤمنین است چنانکه برای رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله که خود از مؤمنین است، عزّت در حوزه مؤمنین است و بنابراین، گستره عزت مؤمنین، شامل عزت اللّه تعالی و عزت رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله می شود و این عزّت مؤمنین است که حصن منیعی برای احکام و حرمات است و برای حمی و حرم رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله همچون بازوی محکمی ملاذ و ملجا است که قرآن کریم بر این تکریم گواهی می دهد:
لِتُؤمِنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِه وَ تُعِزَّرُوُه وَ تُوَقِّرُوُه وَ تُسَبِّحُوهُ بُکْرَةً وَ اصَیلا. 48: 9()تا شما به خدای تعالی و رسولش ایمان آورید و او را یاری و تعظیم نمایید و صبح و مسا تسبیح گوی او باشید.
آیه مزبور تکریمی است که ویژه مؤمن است زیرا خدای عزّ و جل، پاسداری حریم ربوبیّت و رسالت را بر عزّت و همّت مؤمن، مترتب فرموده اند و در «بکرة و اصیل» صبح و مسا او را حامی و مدافع دین حنیف اعلان فرموده است و همه ما دیدیم که در دیجور
شرح مناجات شعبانیه ص : 271
جاهلیّت قرن بیستم، آن چنان در دفاع از حریم ربوبیات و نبوّت همّت گماشت که شیطان بزرگ آمریکا «نکص علی عقبیه» پا به فرار نهاد و غلغله توحید را از کاخ شرک آباد کرملین به گوش جهانیان رساند «که شنیده چنین صدای دراز؟» با تکیه به نور عزّ ابهج، إلقاءات شیطانی که فراورده عمّال شیطان بزرگ بوده منسوخ نمود و آیات الهی را به حول اللّه تعالی احکام و توقیر بخشید و عمّال او را بیش از پیش مفتضح گردانید.
و شما ای برادر عزیز ایمانی با دستور العمل امام صادق علیه السّلام می توانی خود و اهل و عشیره ات را همه وقت در حوزه عزت الهی اسکان دهی و آن دستور امام صادق علیه السّلام این است:«ما نقل اللّه عزّ و جلّ عبدا من ذلّ المعاصی إلی عزّ التقوی الا اغناه من غیر مال و اعزّه من غیر عشیرة و آنسه من غیر بشر.»«»
هذا آخر ما اردنا شرحه من اهمّ فقرات المناجات الشعبانیّة فله الحمد و له الشکر علی ذلک و انا العبد محمّد محمدی الگیلانی عفی عنه و عن والدیه.