شخصیت و قیام زید بن علی (علیه السلام)

نویسنده : سید ابوفاضل رضوی اردکانی

پیشگفتار

تاریخ شیعه با خون نوشته شده است، و راز بقاء و عظمت این مکتب همان فداکاری ها و مجاهدت های رهبران راستین و مردان شایسته و تربیت یافته آن است. از آن روزی که مسیر خلافت اسلامی و رهبران صحیح مردم، که پایه گذار آن شخص رسول اکرم (صلی اللَّه علیه و آله) بود، به دست عده ای نالایق و هوسران افتاد، شیعیان به رهبری پیشوایان خود در مقابل آن انحراف بزرگ قیام کردند و ائمه معصومین از خاندان پاک پیامبر که خداوند رسالت رهبری امت اسلام را در زمان فقدان پیامبر مسلمین به عهده آنان نهاده بود به روشنگری و جهاد بپا خاستند.
چهره درخشان فرزندان پاک پیامبر که مدافعان راستین این مکتب بودند، در تاریخ پر هیجان شیعه می درخشد.
رهبران و پیشوایان شایسته شیعه گاهی با جهاد، و گاهی با سکوت و گاهی با نبرد مسلحانه، در حفظ و عظمت میراث پیامبر که قرآن و عترت و سنت بود و به تعبیر واقعی آن تشیع است کوشیدند.
نهضتها و قیام های خونین آنان بیش از هر عامل دیگر به مکتب جان و حرکت داد.
و در این میان قیام خونین و نهضت ثمربخش زید بن علی (علیه السلام) شعله ای درخشان و گرم بود که پایه های حکومت های پوشالی خلفای غاصب را لرزاند و به شیعیان نور و حرکت و گرمی بخشید.
با قاطعیت می گویم: قیام زید بعد از قیام خونین حسین بن علی (علیه السلام) شکوهمندترین و شورانگیزترین نهضت مقدسی بود که در عالم شیعه به وقوع پیوست، و دیگر نهضتها از این دو نهضت اصیل مایه گرفتند.

انگیزه نگارش:

نام پرافتخار زید بن علی بن الحسین (علیهم السلام)، با انقلاب خونین و قیام خدا پسندانه اش همراه است.
و هر کس نام زید را شنیده باشد، کم و بیش قیام و شهادت او نیز به گوشش خورده است، شاید افراد زیادی باشند که بخواهند بدانند، زید که بود؟ و انگیزه قیامش چه بود؟ و نتیجه آن قیام چه شد؟ و بالاخره این ابهام را درک کنند و ماهیت آن را بدانند.
شاید تاکنون کتابی در این زمینه بدین نحو (مبسوط و تحقیقی) نوشته نشده باشد و تنها کسانی که اطلاعاتی از حالات و قیام زید بن علی (علیهماالسلام) دارند در لابلای کتب مختلف روانی و تاریخ اسلامی و یا بعضی کتاب ها و جزوات مستقلی که شامل شرح حال این مجاهد بزرگ است دیده باشند.
از آنطرف، اظهار نظرهای متضاد و متغایر پیرامون ماهیت قیام این رجل انقلابی آل محمّد (صلی اللَّه علیه و آله) تا اندازه ای سبب ابهام شخصیت و نهضت او برای بعضی از افراد مسلمان شده است.
بزرگان شیعه و علمای رجال - از قدما تا متأخرین و معاصرین - قیام او را نهضتی اصیل و حساب شده و با رضایت امام صادق و اذن و نظریه معصوم (علیه السلام) می دانند.
لیکن، برخی با نظری غیر محققانه و سطحی، قیام زید را یک قیام خودسرانه و بدون رضایت و نظر امام می پندارند.
و ما ان شاء اللَّه در این کتاب، ثابت خواهیم کرد که: نهضت حضرت زید بن علی (علیه السلام) نهضتی اصیل و قیام ثمربخش و آموزنده بوده است. و کاملاً با نظر و رضایت امام (علیه السلام) و اذن معصوم صورت گرفته است.
و علت خفای این حقیقت و ابهام آن، موقعیت سیاسی امام صادق (علیه السلام) و تدبیر محتاطانه رهبر انقلاب و مقتضای جنبش بوده است. و در واقع می توان گفت: زید (علیه السلام) فرمانده انقلاب آل محمّد (صلی اللَّه علیه و آله) به رهبری سری امام صادق (علیه السلام) بوده است.
و این کتاب روشنگر حقایق بالاست.

درس آموزنده:

چون نهضت انبیاء و ائمه (علیهم السلام) و پیشوایان بزرگ اسلامی، همیشه سرمشق و درس آموزنده ای برای توده های مسلمان بوده است.
لذا لازم است ما زندگانی و قیام حضرت زید بن علی (علیهماالسلام) را به طرز شایسته و دقیق بررسی کنیم، و از تجزیه و تحلیل آن نتیجه مثبت بگیریم. و به یاری خدا راه این مجاهد بزرگ اسلام را ادامه داده و همانطوری که امام حسین (علیه السلام) فرمود: لکم فی اسوة انقلاب من سرمشق شماست، مکتب آنان را الهام بخش زندگی خویش قرار دهیم.