فهرست کتاب


سلام بر مهدی

آیت اللَّه سید محمد کاظم قزوینی‏ ترجمه و تحقیق:علی کرمی و سید محمد حسینی‏

رجعت در روایات

سؤال: آیا در روایاتی دلیلی برای رجعت هست؟
جواب: آری! روایاتی که از رجعت سخن می گوید بسیار است و بر دو بخش قابل تقسیم می باشند:
1- روایاتی که به صراحت از رجعت سخن دارند.
2- زیارتهایی که بوسیله آنها، امامان راستین را زیارت می کنیم. و نیز دعاهایی که در مناسبتهای گوناگون خوانده می شود که از هر دو دسته می توان بر مسأله رجعت استدلال کرد.
روایات، که دلالتشان روشن است. اما زیارتها و دعاها نیز بدان دلیل که از ائمه معصومین علیهم السلام رسیده است، درست همانند روایات است و دارای پیام.
برای نمونه:
1- مأمون خلیفه عباسی از حضرت رضا علیه السلام پرسید:
یا اباالحسن! ما تقول فی الرجعة؟
یعنی: در مورد رجعت چه می فرمایید؟
امام علیه السلام فرمود:
انها الحق، قد کانت فی الامم السالفة و نطق بها القرآن و قد قال رسول الله(ص): یکون فی هذه الامة کل ما کان فی الامم السالفة، حذو النعل بالنعل... (753)
یعنی: رجعت درست است و در میان امتهای پیشین بوده است و قرآن از آن سخن گفته است. و پیامبر(ص) فرمود: در این امت، درست همه آنچه در در امتهای پیشین رخ داده است بی کم و کاست همانگونه رخ خواهد داد.
2- امام صادق علیه السلام فرمود:
ایام الله ثلاثة: یوم یقول القائم و یوم الکرة (ای الرجعة) و یوم القیامة. (754)
یعنی: روزهای خدا سه روز است:
روز قیام قائم،
روز رجعت،
روز رستاخیز.

چه کسانی رجعت خواهند نمود؟

پس از اینکه در پرتو قرآن و روایات و عقل ثابت گردید که: رجعت یک واقعیت تردیدناپذیر قرآنی و اسلامی و عقلی است. اینکه جای این سؤال است که: چه کسانی رجعت خواهند کرد؟
پاسخ این است که: منظور از رجعت عبارت است از:
1- بازگشت امامان معصوم علیهم السلام به دنیا، به اراده حکیمانه خدا.
2- زنده شدن برخی از مردگان به اراده خدا و خروج آنان از قبر به هنگامه ظهور امام مهدی علیه السلام.
در مورد بازگشت برخی از مردگان به زندگی دنیا در بحث گذشته اندکی گفتگو شد.
1- امام صادق علیه السلام فرمود:
...ان الرجعة لیست بعامة و هی خاصة، لا یرجع الی الدنیا الا من محض الایمان محضاً، او محض الکفر محضاً. (755)
یعنی: رجعت برای همه مردم نیست، بکله برای گروههایی خاص است: مؤمنان خاص و کافران محض.
2- مفضل آورده است که در حضور امام صادق علیه السلام از قائم آل محمد(ص) و اصحاب او که در انتظارش از دنیا می روند سخن به میان آمد، آن حضرت فرمود:
اذا قام اتی المؤمن فی قبره، فیقال له: یا هذا! انه قد ظهر صاحبک، فان تشأ ان تلحق به فالحق و ان تشأ ان تقیم فی کرامة ربک فاقم. (756)
یعنی: هنگامی که قائم قیام کند فرستاده ای کنار قبر مؤمن می آید و به او می گوید: هان ای بنده خدا! امام تو قیام کرده است. اگر می خواهی به او بپیوندی بپاخیز و اگر نمی خواهی و بر آن هستی که همچنان در جوار رحمت پروردگارت اقامت گزینی، همینجا اقامت کن.
3- و نیز امامان اهل بیت علیهم السلام شیعیان خویش را دستور به دعا و نیایش به بارگاه خدا می داند تا از خدا بخواهند که آنان را پس از ظهور حضرت مهدی علیه السلام به دنیا بازگشت دهد تا آنان روزگار مبارک و پرشکوه حکومت او را درک نمایند.
آنان به پیروان خویش دعاهای ارزنده و پرمحتوایی را برای این خواسته مخصوص می آموختند که برای نمونه به فرازهایی از آنها که اشاره به رجعت و بازگشت برخی از مردگان به دنیا در عصر ظهور دارد، می نگریم.
1- امام صادق علیه السلام در دعای عهد که از آن گرامی روایت شده است می فرماید:
...اللهم ان حال بینی و بینه (ای الامام المهدی) الموت - الذی جعلته علی عبادک حتماً مقضیاً - فاخرجنی من قبری مؤتزراً کفنی، شاهراً سیفی مجرداً قناتی! ملبیاً دعوة الداعی... (757)
یعنی: بار خدایا! اگر میان من و او، قانون مرگ که آن را بر بندگانت مقرر داشتی حائل شد، مرا از قبرم بیرون آور در حالی که کفن خود را برکمر بسته و با شمشیر از نیام کشیده و نیز، برافراشته در شهر و بیابان لبیک گوی او باشم.
2- و نیز در زیارت حضرت هادی و حضرت عسکری علیهماالسلام است که:
... و ان حال بینی و بین لقائه الموت الذی جعلته علی عبادک حتماً و اقدرت به علی خلیقتک رغماً - بابعثنی عند خروجه ظاهراً من حفرتی، مؤتزراً کفنی - حتی اجاهد بین یدیه، فی الصف الذی اثنیت علی اهل فی کتابک، فقلت: کانهم بنیان مرصوص.(758)
اللهم! انی ادین بالرجعة، بین یدی صاحب هذه البقعة... (759)
یعنی: و اگر میان من و امام مهدی علیه السلام و ظهور و دیدارش، قانون مرگ که آن را بصورت یک اصل تخلف ناپذیر طبیعی بر بندگان مقرر و بر خلاف میلشان بر آنها مسلط ساختی، حائل شد از بارگاهت می خواهم که مرا به هنگام ظهور او از آرامگاهم در حالی که کفن خویش را بر شانه و کمر، بسته ام، برانگیزی، تا پیشاروی یاران آن حضرت جهاد کنم و از طلایه داران سپاهی باشم که آنان را در کتاب آسمانی ات ستودی و همانند دیواری خواندی که اجزایش را با سرب به هم پیوند داده باشند، می جنگند.
بار خدایا! من در برابر صاحب این قبر مقدس و مکان پرشکوه، به عقیده به رجعت ملتزم می شوم.
3- و نیز در زیارت امام مهدی علیه السلام می خوانیم که:
... و ان ادرکنی الموت قبل ظهورک، فاتوسل بک الی الله سبحانه ان یصلی علی محمد و آل محمد و ان یجعل لی کرة فی ظهورک و رجعة فی ایامک...
یعنی: سالار من! اگر مرگ، پیش از ظهور شما، مرا دریابد به شما توسل جسته و شما را به بارگاه خدا می برم که بر محمد و خاندانش درود فرستد. و بار دیگر ما را در عصر ظهور و حکومت عادلانه و شکوهبار شما به دنیا بازگشت دهد...
اینها برخی از روایاتی است که پیرامون رجعت و بازگشت برخی از مردگان در عصر ظهور وارد شده است.

رجعت امامان نور

رجعت امامان اهل بیت علیهم السلام هم در قرآن شریف آمده است و هم در روایات و هم در زیارتها:
الف: در قرآن:
برای نمونه در قرآن کریم از جمله این آیه شریفه است که می فرماید:
ان الذین فرض عیک القرآن لرداک الی معاد...(760)
یعنی: آن کسی که قرآن را بر تو فرود فرستاد به یقین تو را به وعده گاهت باز می گرداند...
امام سجاد علیه السلام در تأویل این آیه شریفه می فرماید:
یرجع الیکم نبیکم و امیرالمؤمنین و الائمة.(761)
یعنی: پیامبر شما و امیر مؤمنان و امامان اهل بیت در عصر ظهور به دنیا باز می گردند.
ب: نمونه هایی از روایات:
1- امام صادق علیه السلام فرمود:
اول من تنشق الارض عنه و یرجع الی الدنیا: الحسین بن علی علیه السلام.(762)
یعنی: نخستین کسی که با شکافته شدن زمین پس از قیامت حضرت مهدی علیه السلام به دنیا باز می گردد حضرت حسین علیه السلام است.
2- و فرمود نخستین کسی که در جریان رجعت به دنیا باز می گردد حضرت حسین علیه السلام است، او در دنیا روزگاری طولانی زندگی می کند... (763)
3- از آن حضرت سؤال شد که:
احق هی؟
فقال: نعم!
فسئل: من اول من یجرج؟
قال علیه السلام:... الحسین علیه السلام... یخرج علی اثر القائم.(764)
یعنی: آیا رجعت واقعیت دارد؟
فرمود: آری!
پرسیدند: چه کسی نخستین رجعت کننده به خواست خدا خواهد بود؟
فرمود: حسین علیه السلام پس از ظهور قائم رجعت می کند.
4- و فرمود:
... و یقبل الحسین علیه السلام... فیدفع الیه القائم علیه السلام الخاتم، فیکون الحسین هو الذی یلی غسله و کفنه و حنوطه و یواریه فی حفرته.(765)
یعنی: حسین علیه السلام به اراده حکیمانه خدا به دنیا باز می گردد و حضرت مهدی علیه السلام خاتم سلیمان را به همراه زمام امور جامعه به او می سپارد و او کسی است که قائم را پس از یک زندگی طولانی و شکوهبار و پربرکت که از دنیا می رود، غسل می دهد و به خاک می سپارد.
5- و نیز تأویل آیه شریفه قرآن ثم رددنا لکم الکرة علیهم. (766) می فرماید:
... خروج الحسین فی سبعین من اصحابه، علیهم البیض لمذهبة... یؤدون الی الناس: ان هذا الحسین قد خرج فی اصحابه، حتی لا یشک المؤمنون فیه... و الحجة القائم بین اظهرهم، فاذا استقرت المعرفة فی قلوب المؤمنین انه الحسین، جاء الحجة الموت، فیکون الذی یغسله و یکفنه و یحنطه و یلحده فی حفرته: الحسین بن علی و لایلی امر الوصی الا الوصی.(767)
یعنی: حسین علیه السلام با حدو هفتاد نفر از یاران خویش به خواست خدا به دنیا باز می گردند. بر اندامشان لباسهای درخشنده و آراسته و پرارزشی است و به مردم ندا داده می شود که: هان ای مردم! این حسین علیه السلام است که به دنیا باز گشته است تا مؤمنان در مورد وجود گرانمایه اش در دنیا تردید به خود راه ندهند...
و در همانحال حضرت مهدی علیه السلام نیز در میان یاران حسین و مردم است. آگاه هنگامی که عرفا و ایمان مردم نسبت به رجعت حضرت حسین علیه السلام استوار گردید، پایان زندگی امام مهدی علیه السلام فرا می رسد. و حسن علیه السلام امور مربوط به غسل و نماز و به خاکسپاری پیکر پاکش را به عهد می گیرد. چرا که پیکر مطهر امام معصوم علیه السلام را، تنها همانند او باید غسل و کفن کند و بر پیکر او نماز بگذارد و او را به خاک سپارد.
این بود پرتویی از روایات رسیده در این مورد.
ج: فرازهایی از زیارت نامه ها:
زیارت نامه های رسیده از جنب امامان راستین، نیز مسأله رجعت را بطور صریح بیان می کنند، برای نمونه:
1- در زیارت جامعه کبیره که از امام هادی علیه السلام رسیده است و بوسیله آن می توان هر کدام از امامان معصوم علیه السلام را زیارت کرد، آمده است که:
مؤمن بایابکم، مصدق برجعتکم، منتظر لامرکم، مرتقب لدولتکم...(768)
یعنی: من با بازگشت شما به زندگی این جهان (پس از ظهور قائم) ایمان دارم. رجعت شما را تصدیق می کنم و در انتظار فرمان و حکومت و دولت شما هستم...
2- در زیارت امام مهدی علیه السلام آمده است که:
... و ان رجعتکم حق لاریب فیها...(769)
یعنی:... رجعت شما واقعیتی است که در آن تردید راه ندارد.
3- و پس از زیارت هر امام معصوم به این جملات می رسیم که:
... و حشرنی الله فی زمرتکم... و مکننی فی دولتکم و احیانی فی رجعتکم و ملکنی فی ایامکم...(770)
یعنی: خداوند مرا در گروه شما محشور سازد و در دولت شما به من تمکن و اقتدار بخشد و در رجعت شما زندگی مجدد ارزانی دارد و در روزگار پرافتخار حاکمیت عادلانه شما مرا بر سرنوشت خویش حاکم سازد.
این بحث فشرده ای مسأله رجعت روشن شد که امام مهدی علیه السلام تدبیر امور جامعه را پس از قیام و اصلاح زمین و زمان و سرشار ساختن جهان از عدل و داد همچنان به کف خواهد داشت تا حضرت حسین علیه السلام رجعت نماید و زمام امور را به کف باکفایت او بسپارد.
به هر حال بحث از رجعت، یک بحث طولانی است و برخی از علمای ما در مورد آن کتابهای مستقلی نوشته اند که ما برای رعایت اسلوب کتاب، فشرده ای از آن را گزارش کردیم.