فهرست کتاب


سلام بر مهدی

آیت اللَّه سید محمد کاظم قزوینی‏ ترجمه و تحقیق:علی کرمی و سید محمد حسینی‏

تربیت در عصر امام مهدی علیه السلام

مقدمه

از واقعیتهای تردیدناپذیر این است که انسان در همه ابعاد، قابل تربیت و سازندگی و برازندگی است و هنگامی که برنامه های تربیتی براساس ارزشهای والای اخلاقی و انسانی تنظیم گردد، بشریت راه اعتدال و درستی را بر خواهد گزید و درون و برونش پسندیده خواهد شد و در راه و روش شایسته و ستوده ای گام خواهد سپرد. اما هنگامی که برنامه ها و عوامل تربیتی، فاسد و ناصالح بود و براساس ضدارزشها استوار گردد، بی تردید نتیجه معکوس خواهد داد و انسان به راه تباهی خواهد رفت.
تربیت، حتی در فطرت و غریزه و تمایلات و خواسته های روانی نیز اثر می گذارد همانگونه که بر تقلیدها و عادتها اثر می گذارد.
هنگامی که حیوانات اهلی تا وحشی و درنده، قابل تربیت باشند، انسان که از بسیاری از پدیده ها برتر و شایسته تر است و بخاطر ارزانی شدن موهبت عقل و درک و بیان ... بر آنها برتری دارد، چگونه قابل تربیت نباشد؟
بنابراین، براساس تربیت است که جامعه، راه صلاح و فلاح را در پیش می گیرد یا راه تباهی و فساد را به سعادت و نیکبختی پر می گشاید یا به شقاوت و نگون بختی سقوط می کند. به حق و عدالت راه می جوید یا به انحراف و بی راهیها.

وسایل و عوامل تربیت

دستگاهها و وسایل تربیت بسیار است:
1- کانون خانه و خانواده که کودک در آن دیده به جهان می گشاید یک کانون و عامل تربیتی است و در جهت دهی و رهبری کودکان اثر عمیقی دارد.
2- پس از خانه، نقش مدرسه است که کودک با ورود بدانجا مراحل نخستین دانش و فرهنگ را از آموزگاران خویش دریافت می دارد و هر چه مراحل مختلف علمی را طی می کند سطح مطالعه و فرهنگ و آگاهیهای او بالا می رود تا سرانجام به عالیترین مراحل و مدارج علمی و فکری می رسد.
در تمام این مراحل با علوم و دانشها آمیخته می گردد و منسجم می شود و تأثیر می پذیرد.
3- عامل و دستگاه تربیتی دیگری که با آن دو دستگاه تربیتی همگام است، عامل محیط و جامعه است.
آن کودکی که در جامعه دروغ پرداز و کلک باز، بی پروا و بی بند و بار، دزد و خیانتکار و یا در جامعه دین باور و امانتدار و برخوردار از حیا و درستکاری زندگی کند، طبیعی است که با توجه با جو جامعه صالح و ناصالح خود هماهنگ می گردد و هر کدام بسان جامعه خویش می شود.
4- از مهمترین عوامل و وسایلی که در سازندگی و اصلاح جامعه و یا تباهی آن اثر می گذارد، رسانه های گروهی و دستگاههای تبلیغاتی جامعه، همچون: روزنامه ها، مجلات، رادیو، تلویزیون و فیلمهای گوناگون است.
پس از این نگرش گذرا به عوامل تربیت و سازندگی، خاطرنشان می گردد که امام مهدی علیه السلام که در اندیشه اصلاح جامعه جهانی است و می خواهد جامعه ای براستی اسلامی پی ریزی نموده و آن را به ارزشهای والای انسانی و قرآنی آراسته سازد، در این راه ناگزیر است که از وسایل و عوامل تربیتی بهره گیرد و آموزش های تربیتی صحیح و سازنده خویش را بوسیله این وسایل و تجهیزات، به گوشها برساند. از این رو، مدارس و آموزشگاهها را، فرهنگ و تعالیم انسان ساز اسلام اداره و رهبری می کند و راههای تعلیم و تربیت در همه مراحل از شیوه ها و برنامه های اسلامی بهره ور می گردد و وسایل ارتباط جمعی بطور کامل، شایسته و مفید و ثمربخش می شوند و از چارچوب مقررات و ارزشهای اسلامی، تجاوز نمی کنند.
اشاره شد که امام باقر علیه السلام در این مورد فرمود:
...تؤتون الحکمة فی زمانه حتی أن المرأة تقضی فی بیتها بکتاب الله و سنة رسوله.... (690)