فهرست کتاب


سلام بر مهدی

آیت اللَّه سید محمد کاظم قزوینی‏ ترجمه و تحقیق:علی کرمی و سید محمد حسینی‏

نشانه های پراکنده

در پایان بحث از علایم و نشانه های غیر قطعی ظهور امام مهدی علیه السلام اینک بخشی از خطبه طولانی بیانرا که به امیر مؤمنان علیه السلام منسوب است می آوریم. این خطبه دربردارنده بحثهای بسیار و نشانه های متعددی از نزدیک شدن هنگامه ظهور است.
آورده اند: که روزی امیر مؤمنان علیه السلام بر فراز منبر خطاب به انبوه مردم فرمود:
هان ای مردم! من پدر مهدی، همان قائم نجات بخشی هستم که واپسین حرکت تاریخ، به فرمان خدا برای اصلاح زمین و زمان بپا می خیزد.
مالک اشتر بپا خاست و گفت: سالار ما! چه زمانی آن قائم شما قیام می کند؟
در پاسخ ضمن بر شمردن نشانه های هنگامه قیام و ظهور فرزندش مهدی علیه السلام از جمله فرمود:
...وای بر شهر ری و کشتار سهمگین و به اسارت رفتن زنان، سربریده شدن کودکان و اعدام مردان و فجایعی که در آن روی می دهد.
وای بر جزیره قیس از شرارت عنصر هولناکی که با سپاه خود در آنجا پیاده می شود، همه ساکنان آنجا را می کشدو یا ترور می نماید.
بهوش باشید وای بر اهل بحرین از رخدادهایی که از هر سو و هر مکانی یکی پس از دیگری در آن پدید می آید و در نتیجه، بزرگان و مردان آن کشته می شوند و کودکانش اسیر می گردند.
در اینجا هفت حادثه، یکی پس از دیگری رخ می دهد:
1 - حادثه اول، در جزیره ای از آن که در شاخ شمالی آن قرار دارد و سماهیچ(437) نام دارد.
2 - حادثه دوم در نزدیکی شاخ شمالی غربی آن.
3 - حادثه سوم میان ابله (438)
4 - حادثه چهارم میان کوه بلند و دو بلندی معروف به کوه حنوه.
5 - سپس به کرخ روی می آورد... .
6 - حادثه ششم میان جنگلها و درختان سدر طرف شط ماحی.
7 - و هفتمین و بزرگترین این رخدادها در نقطه ای بنام حورتین. علامت این رخدادها این است که یکی از سران عرب در خانه اش در ساحل جزیره کشته می شود و سرش به دستورحاکم آن جزیره، بریده می شود و آنگاه عرب بسوی او یورش می برند و در نتیجه، مردان کشته می شوند و ثروتهابه غارت می رود و از پی این هرج و مرج و آشفتگیهاست که عجم بر عرب می شورد.
بهوش باشید! وای بر اهل خطه از رخدادهای گوناگون و پیاپی که در آن رخ می دهد.
اولین آنها در بطحاء رخ می دهد، حادثه دوم در دبیره حادثه سوم در صفصف (439)
حادثه چهارم در ساحل آنجا، پنجم در بازار قصابها، ششم در شاهراه آن، هفتم در میان زرافه (440) هشتم درجرازه(441) حادثه دیگر در مدارس و دیگری در تاروت(442).
بهوش باشید! وای بر حال بغداد از مرگ و کشتار و هراسی که از ری بسوی آن متوجه می گردد و همه اهل آن رافرا می گیرد، آنگاه که شمشیر در میان آن فرود می آید و آنچه خدا بخواهد کشته می شود.
و از نشانه های آن، از جمله این است: آنگاه که حکومت روم ضعیف گردد و عرب بر آنجا سیطره یابد و فتنه ها بسان راه یافتن مورچه در میان مردم راه یابند عجم در آن شرایط بر ضد عرب شورش می کند و بصره را می گیرد.
بهوش باشید! وای بر فلسطین، و آنچه از فتنه های طاقت فرسا و سهمگین که در آن واقع می گردد.
بهوش باشید! وای بر جهانیان و فتنه ها و رنجهایی که در آن زمان، همه کشورها از غرب گرفته تا مشرق و شمال تاجنوب، همه جا را می گیرد، برخی بر برخی مسلط می گردند و جنگ های پایان ناپذیر بر جهانیان سایه می افکند، همه اینها بخاطر عملکرد ظالمانه خود مردم است و پروردگارت به بندگانش ستم روا نمی دارد.(443)
این نیز در سخن مرحوم شیخ مفید بخش دیگری از این نشانه ها از نظرتان گذشت. و اینک به ترسیم علامتهای قطعی ظهور می پردازیم.

نشانه های قطعی

نشانه های تخلف ناپذیر ظهور امام مهدی علیه السلام که بی هیچ تردیدی مقارن ظهور آن حضرت رخ خواهند داد و ارتباط گسست ناپذیری با آن دارند، پنج نشانه اند.
برخی از این پنج نشانه، اندکی پیش از ظهور و برخی چند ماه پس از آمدن آن گرامی و برخی اندکی پیش از قیام نجات بخش و جهانی آن حضرت، پدیدار خواهند شد.
در این مورد، روایات بسیاری وارد شده است که با اندک تفاوت در ترتیب پیدایش این علایم و نشانه ها، آنها را نشان می دهد.
ما نخست، برخی از روایات را که این علایم پنجگانه را به صورت کوتاه ترسیم می کند می آوریم، آنگاه هر کدام از آن نشانه ها را با توضیحی که در روایات در مورد آن آمده و تفسیر مناسبی که به ذهن می رسد، ترسیم می نماییم.
روایات
1 - امام صادق علیه السلام در این مورد فرمود:
خمس قبل قیام القائم علیه السلام: الیمانی و السفانی و المنادی ینادی من السماء و خسف بالبیداء و قتل النفس الزکیة.(444)
یعنی :
پیش از قیام مهدی علیه السلام پنج رخداد بزرگ در پیش خواهد بود:
1 - جنبش ترقی خواهانه مرد یمنی،
2 - جنبش ارتجاعی سفیانی،
3 - ندای روحبخش آسمانی،
4 - فرو رفتن زمین،
5 - و قتل نفس زکیه،
2 - و فرمود:
قبل قیام القائم خمس علامات محتومات: الیمانی و السفیانی و الصیحة و قتل النفس الزکیة و الخسف بالبیداء. (445)
یعنی :
پیش از قیام قائم، پنج علامت و نشانه مهم در پیش خواهد بود:
جنبش مردم ترقی خواه یمنی، جنبش ارتجاعی سفیانی، ندای آسمانی، قتل نفس زکیه و فرو رفتن زمین.
3 - و نیز فرمود:
النداء المحتوم و السفیانی من المحتوم و خسف البیداء من المحتوم و الیمانی من المحتوم و قتل الفنس الزکیه من المحتوم. (446)
یعنی :
ندای آسمانی به هنگامه قیام قائم، جنبش ارتجاعی سفیانی، جنبش مترقی مرد یمنی، فرو رفتن زمین و دیگر، کشته شدن نفس زکیه، این پنج نشانه، از علایم قطعی ظهورند.

1 - ندای آسمانی

ندا، یا خروش آسمانی، از بارزترین نشانه ها و روشنترین علامتها و نیرومندترین دلایل و براهین، بر ظهور دگرگونساز ونجاتبخش حضرت مهدی علیه السلام است.
این خروش و ندای آسمانی، بسان اعتراف آسمان و آسمانیان به حقانیت قیام قائم علیه السلام و اثبات واقعیت عظیم و پر شکوهی است که قرآن شریف و پیامبر گرانقدر اسلام و خاندان پاک و پاکیزه اش از آن نوید داده اند.
روایات رسیده به صراحت بیانگر آن است که خروش آسمانی از جانب فرشته وحی است و اوست که ندای قیام قائم علیه السلام را، سر می دهد.
روشن است که منظور از خروش آسمانی نه صدای مهیب رعد یا غرش توپخانه و موشکها یا سلاحهایی از اینگونه است که ساخته دست انسان و ره آورد اندیشه او باشد بلکه این خروش آسمانی سخنی است پر معنا و روشن که همگان پیام آن را در می یابند.
از روایات خواهیم آورد که طنین آن ندا و اثرگذاری آن در جهانیان به گونه ای است که هر آن کس که در خواب است، وحشت زده بیدار می گردد و آن که نشسته است از ترس بپا می خیزد و ایستاده بی اختیار به زمین می افتد و بانوان باعفت از سراپرده خویش از خوف و هراس بیرون می دوند.
بعبارت دیگر: به هنگام طنین آن ندای آسمانی، موج عظیمی از ترس و دلهره جامعه بشری را می گیرد و از جهان، قرار و آرامش سلب می گردد به گونه ای که هیچ کس نمی تواند آن خروش آسمانی را نادیده گرفته یا آن را کوچک شماردو یا به طبیعت و جریانها و رخدادهای طبیعی و سازمان باعظمت هستی، نسبت دهد، چرا که انسانها آن ندا و پیامش را بی هیچ تردیدی، به شایستگی دریافت می دارند و هر چه هم منحرفان و بیدادگران بخواهند آن را طبق هواهای خویش توجیه و تفسیر نمایند، سودی نمی برند.
اعلامیه جهانی
واقعیت این است که رخداد پرشکوهی، چون ظهور امام مهدی علیه السلام پیش از رخ دادن خویش، یک اعلامیه جهانی، آن هم در گسترده ترین سطح و روشنترین معنا و مفهوم می طلبد. و از آنجایی که این نهضت آسمانی و عدالت خواهانه و انسانساز یک نهضت جهانی است و به همه بشریت تعلق دارد به همین جهت زیبنده است که همه جهانیان بر رخ دادنش آگاهی یابند و بدانند که بزودی آن حضرت با ظهور خویش، روند جامعه و تاریخ را بکلی دگرگون می کند و زندگی را به ریل دیگری می اندازد.
از امام صادق علیه السلام آورده اند که در مورد ندای آسمانی فرمود:
یسمعه کل قوم بألسنتهم.(447)
یعنی :
هر جامعه و مردمی به زبان و فرهنگ خویش آن خورش آسمانی را می شنود.
اما چگونه؟:
در اینکه جهانیان، این ندای آسمانی را چگونه دریافت می دارند، مسأله ای است که بطور دقیق برای نگارنده روشن نیست اما ممکن است به یکی از دو صورت ذیل باشد:
1- ممکن است خروش آسمانی تنها به واژه و زبان عربی فصیح و رسا، طنین افکند و آنگاه طنین آن در چند ثانیه سراسر گیتی را فراگیرد و کسانی که زبان عربی را بخوبی می دانند، آن پیام را به همان صورت دریابند و آنان که به واژه و فرهنگ عربی آگاهی کامل ندارند آن را بدون دریافت مفهوم بشنوند و پس از تحقیق و پی جویی، مفهوم ومعنای آن را دریابند.
ممکن است آن ندای آسمانی را، خبرگزاریها به سراسر جهان مخابره و در هر کشوری به زبان و فرهنگ آن منتشر نمایند و بدینسان ندای آسمانی ظرف چند دقیقه به همان زبانها ترجمه شود و هر جامعه و تمدنی آن را به زبان خویش از رسانه های گروهی دریافت دارد.
این نکته، شایسته یادآوری است که: پیامبر صلی الله علیه و آله و امامان نور علیهم السلام به هنگام نوید از آینده و سخن گفتن با مردم، با توجه به سطح خرد و اندیشه مردم سخن می گفتند و می دانیم که اندیشه ها در آن روزگاران نمی توانستند رسانه های گروهی و وسایل سریع خبر رسانی جهان امروز و نقش آن ها را، در رساندن اخبار ورویدادها به دورترین نقاط گیتی - در کوتاهترین فرصت ممکن - درک کنند، از این رو امام صادق علیه السلام به این بیان بسنده کرد که: یسمعه کل قوم بألسنتهکم.
هر جامعه ای ندای آسمانی را به زبان و لغت خویش می شنود و دیگر به چگونگی آن و فراتر از این نپرداخته است. والله العالم.
2- احتمال دیگر این است که هر جامعه و تمدنی این ندای آسمانی را بصورت اعجازآمیزی، طبق فرهنگ و زبان خویش دریافت می دارد به گونه ای که همگان در همان لحظات نخست، ندای آسمانی را بدون ترجمه و گزارش خبرگزاریها به زبان و لغت خویش درک می کنند، چنین چیزی بعید نیست، زیرا خداوند بر هر کاری تواناست وظهور امام مهدی علیه السلام نیز به معجزات و کارهای اعجاز آمیز و ماورای طبیعی پیچیده شده است.
علاوه بر این، دریافت همگانی ندای آسمانی از نظر مادی نیز کار ناممکن نیست، چرا که ما هم اکنون شاهد این حقیقت هستیم که انسان، این مخلوق خدا، توانسته است تجهیزاتی بسازد که ظرف چند لحظه یک نطق سیاسی یااجتماعی را به لغات و زبانهای گوناگونی ترجمه کند که هم اینک این دستگاه را در مراکز سیاست جهانی بکار می گیرند بطوریکه نماینده هر کشوری سخنرانیهای متعدد را به زبان ویژه خویش دریافت می دارد.
اینک، هنگامی که بشر بر چنین کاری توانایی یافت، آیا آفریدگار هستی نمی تواند این ندای آسمانی پیش از ظهور را، دریک لحظه به گونه ای ظنین افکن سازد که آن را به گوش همه جهانیان برساند و هر جامعه و مردمی آن را به لغت وزبان خویش بشنوند؟
چرا که خداوند بر هر کاری تواناست و به انسانها جز اندکی از علم و دانش ارزانی نشده است. و ما اوتیتم من العلم الا قلیلاً(448)
نداهای متعدد
از مجموع روایاتی که خواهد آمد این نکته دریافت می گردد که نداهای آسمانی در آستانه ظهور، متعددند و از نظر قالب و روح باهم متفاوت و زمان طنین افکندن آنها نیز باهم فاصله دارد.
نخستین ندا در ماه رجب طنین می افکند و ندای دوم و سوم به ترتیب در ماه رمضان و ماه محرم.
و باز از روایات چنین دریافت می گردد که آن ندا و خروش آسمانی که دارای اهمیت بسیاری است و از نشانه های قطعی ظهور شمرده شده است دومین نداست، یعنی ندایی است که ماه رمضان همه جا شنیده می شود و این خروش آسمانی پرشکوه ترین و پرشورترین نوید و بشارتی است که آسمان به اهل زمین می فرستد، همانگونه که بزرگترین هشدار و اخطار به طغیانگران و جبارانی است که در برابر حق، سر فرود نمی آورند.
ما نمی توانیم طنین و عکس العمل این ندای آسمانی در جامعه و تمدنهای بشری در آستانه ظهور را در صفحه اندیشه خویش ترسیم نماییم، از سویی شادمانی و سرور بر چهره ایمان آوردگان جلوه گر می گردد و از دیگر سو دلهره واضطراب و ترس و هراس بر دلهای جنایتکاران سایه می افکند، بویژه آنگاه که در می یابند دیگر توان گریز ازقلمرو قدرت و حکومت آن پیشوای پراقتدار و عدالت گستر را ندارند و پیشوای پرشکوهی که همه آسمانیان پیش از زمینیان به یاریش برخاسته و تمامی مراکز و شاهرگهای طبیعت در برابر فرمان او سر تعظیم و تواضع فرود آورده اند وآن گرانمایه عصرها و نسل ها در ماورای ماده و طبیعت نیز تصرف می نماید.
درود خدا بر پیامبر و خاندان پاک و پاکیزه او باد که در همه میدانها، انگشت روی نقاط حساس و مورد نظر نهاده و هرآنچه مربوط به این خروش آسمانی می گردد همه را به اندازه ای که خردها و اندیشه ها توان دریافت آن را در آن روزگاران داشته اند، همه را بیان فرموده اند.
نمونه هایی از روایات
1- امام صادق علیه السلام در این مورد فرمود:
الصیحة التی فی شهر رمضان تکون لیلة الجمعة، لثلاث و عشرین مضین من شهر رمضان.(449)
یعنی :
آن خروش آسمانی که در ماه رمضان پیش از ظهور طنین می افکند، در شب جمعه، شب 23 ماه رمضان خواهد بود.
2- و نیز ابوحمزه ثمالی از امام صادق علیه السلام پرسید که:
فکیف یکون النداء؟
یعنی :
آن ندای آسمانی چگونه خواهد بود؟
که آن حضرت فرمود:
ینادی مناد من السماء اول النهار یسمعه کل قوم بألسنتهم: ((ألا! ان الحق فی علی و شیعته.
ثم ینادی ابلیس - فی آخر النهار - ألا! ان الحق فی السفیانی و شیعته. فیرتاب عند ذلک المبطلون.(450)
یعنی :
نداکننده ای، در آغاز روز از آسمان ندایی سر می دهد که هر جامعه و ملتی به زبان و فرهنگ خویش آن را می شنود.
ندا این است: جهانیان! بهوش باشید که حق با علی و در راه و رسم علی علیه السلام و شیعیان حقیقی آن گرامی است.
آنگاه ابلیس عصر همان روز ندا می دهد که: مردم! بهوش باشید که حق در راه و رسم سفیانی و پیروان اوست.
و اینجاست که باطل گرایان به آفت شک و تردید گرفتار می گردند.
3 - امام باقر (علیه السلام) در این مورد می فرماید:
ینادی مناد من السماء باسم القائم (علیه السلام) فیسمع من بالمشرق و من بالمغرب، لایبقی راقد الا لستیقظ، ولا قائم الا قعد و لا قاعد الاقام علی رجلیه، فزعاً من ذلک الصوت، فرحم الله من اعتبر بذلک الصوت فأجاب فان الصوت الأول هو صوت جبرئیل.
ثم قال (علیه السلام): یکون الصوت فی شهر رمضان، فی لیلة جمعة، فی لیلة ثلات و عشرین، فلاتشکوا فی ذلک واسمعوا و أطیعوا.
و فی آخر النهار، صوت الملعون ابلیس، ینادی: ألا! ان فلاناً قتل مظلوماً. لیشکک اناس ویفتنهم، فکم فی ذلک الیوم من شاک متحیر قد هوی فی النار.
فاذا سمعتم الصوت فی شهر رمضان، فلا تشکوا فیه، انه صوت جبرئیل و علامة ذلک انه ینادی باسم القائم و اسم أبیه حتی تسمعه العذراء فی خدرها، فتحرض أباها و أخاها علی الخروج.
ثم قال (علیه السلام): لابد من هذین الصوتین قبل خروج القائم (علیه السلام). (451)
یعنی :
ندا کننده ای از آسمان بنام قائم آل محمد صلی الله علیه و آله ندا می دهد و همه کسانی که در شرق و غرب عالم هستند می شنوند، خفته ای نمی ماند جز اینکه بیدار می گردد و ایستاده ای جز اینکه می نشیند و نشسته ای جز اینکه وحشت زده بپا می خیزد.
پس درود خدا بر کسانی که از آن ندای آسمانی پند و اندرز گیرند چرا که نداگر اول جبرئیل است و ندا، ندای اوست.
آنگاه فرمود: این ندا، در ماه مبارک رمضان، شب جمعه و در شب 23 ماه خواهد بود از اینرو در آن تردید نکنید. و در پایان روز ندای ابلیس طنین می افکند که می گوید: بهوش باشید که فلانی مظلوم کشته شده. تا بدینوسیله بذر تردید بیافشاند و مردم را به فتنه افکند و آن روز، تردید کنندگان حیرت زده ای که به آتش دوزخ سقوط کنند،بسیارند.
بنابراین، هنگامی که ندای آسانی را در ماه رمضان شنیدید، در آن تردید نکنید چرا که ندای فرشته امین است و علامت آن این است که بنام قائم (علیه السلام) و پدر گرانقدرش ندا می دهد، ندایی که دوشیزگان در سراپرده خویش آن را می شنوند و پدران و برادران خویش را برای حرکت از خانه و پیوستن به امام مهدی (علیه السلام) تشویق می نمایند.
آنگاه فرمود: این دو ندا بناگزیر پیش از ظهور قائم (علیه السلام) خواهد بود.
4 - و نیز آن حضرت فرمود:
الصوت فی شهر رمضان فی لیلة ثلاث و عشرین، فلایبقی شی ء خلق الله فیه الروح الاسمع الصیحة فتوقظالنائم و یخرج الی صحن داره و تخرج العذراء من خدرها.(452)
یعنی :
ندای آسمانی در ماه مبارک رمضان و شب 23 آن خواهد بود، هیچ موجودی که خداوند به او روح ارزانی داشته باشد نخواهد بود، جز اینکه آن خروش آسمانی را می شنود. بر اثر آن، همه خفتگان بیدار و سراسیمه از خانه ها خارج خواهند شد و زنان و دختران جوان، سربرهنه از سراپرده خویش بیرون خواهند ریخت.
5 - امام صادق (علیه السلام) فرمود:
ان اول من یبایع القائم (علیه السلام) جبرئیل، ینزل فی صورة طیر أبیض، فیبایعه ثم یضع رجلاً علی بیت الله الحرام و رجلاً علی بیت المقدسوره، ثم ینادی بصوت طلق ذلق، تسمعه الخلائق، أتی أمر الله فلاتستعجلوه.(453)
یعنی :
نخستین کسی که با قائم بیعت خواهد نمود، فرشته وحی است. او در چهره پرنده سفیدی از آسمان فرود می آید و با آن حضرت، دست بیعت می دهد. آنگاه یک پا، بر بیت الله و پای دیگر به بیت المقدس می گذارد و با ندای زیبا ورسایی که همگان آن را می شنوند می گوید:
أتی امر الله فلا تستعجلوه.(454)
یعنی :
فرمان خدا رسید، پس آن را به شتاب نخواهید.
6 - امام رضا (علیه السلام) فرمود:
ینادون فی رجب ثلاثة اصوات من السماء:
صوتاً منها: ألا لعنة الله علی الظالمین.
والصوت الثانی: أزفت الازفة یا معشرالمؤمنین!
والصوت الثالث: ان الله بعث فلاناً فاسمعوا له و أطیعوا. (455)
یعنی :
در ماه رجب سه ندا از آسمان طنین می افکند:
یکی می گوید: بهوش باشید که لعنت خدا بر ستمکاران است.
دومی می گوید: هان ای مؤمنان! آن حادثه نزدیک شونده، نزدیک شد.
و سومی می گوید: خداوند آن گرامی را فرمان ظهور داده است، پس سخنان او را بشنوید و فرمان او را گردن نهید.
7 - زراره از امام صادق (علیه السلام) آورده است که می فرمود:
...و ینادی مناد: ان علیاً و شیعته هم الفائزون.
قلت: فمن یقاتل المهدی بعد هذا؟
فقال: ان الشیطان ینادی: ان فلاناً و شیعته هم الفائزون.(456)
یعنی :
... و نداگری ندا می دهد که: بی تردید علی و شیعیان او رستگار و کامیابند.
زراره می گوید: سرورم! پس از آن، چه کسانی با مهدی (علیه السلام) می جنگند؟
فرمود: شیطان ندا می دهد که: فلانی و پیروان او کامیاب و رستگارند. و نام یکی از امویان را می برد.
گفتم: با این بیان، چه کسی راستگو را از دروغپرداز باز می شناسد؟
فرمود: آنان که روایات ما را می شناسند و روایت می کنند، راستگو را می شناسند.
8 - امیر مؤمنان (علیه السلام) فرمود:
... فیقول جبرئیل فی صیحته: یا عبادالله! اسمعوا ما أقول: ان هذا مهدی آل محمد، خارج من أرض مکة فاجیبوه. (457)
یعنی :
... جبرئیل در ندای خویش می گوید: هان ای بندگان خدا! آنچه می گویم بشنوید، این مهدی آل محمد است که از مکه ظهور کرده است، او را پاسخ گویید و فرمانش را اطاعت کنید.