فهرست کتاب


ترجمه صحیفه سجادیه

, فیض‏ الاسلام‏

دعای نهم از دعاهای امام علیه السّلام است در اشتیاق (آرزومندی) بدرخواست آمرزش از خدا که بزرگ است بزرگواری او:

بار خدایا بر محمّد و آل او درود فرست، و ما را (از نافرمانی) بتوبه و بازگشت (از آن) که پسندیده تو است (برای آن پاداش قرار داده ای) باز گردان، و از اصرار (بر گناه) که آن را نمی پسندی (مرتکب آن را بکیفر میرسانی) دور گردان - بار خدایا و هر گاه بین دو زیان (دو کیفر بر اثر دو تقصیر و نافرمانی) قرار گرفتیم: یکی در دین و دیگری در دنیا (و یکی را میبخشی) پس زیان (کیفر) را در آن که زود میگذرد (دنیا) و عفو و بخشش را در آنکه مدّتش طولانی است (دین) قرار ده - و چون بدو چیز تصمیم گیریم که یکی از آن دو تو را از ما خوشنود گرداند (موجب رحمت و پاداش شود) و دیگری تو را بر ما بخشم آرد (از رحمت دور و بکیفرمان برساند) پس ما را ب آنچه تو را از ما خوشنود میکند برگردان، و نیروی ما را از آنچه تو را بر ما خشمگین مینماید سست نما (حضرت صادق علیه السّلام فرمود: مؤمن بحسنه ای «کار نیک» تصمیم میگیرد و آن را بجا نمی آورد پس حسنه ای برای او نوشته میشود، و اگر آن را بجا آورد ده حسنه نوشته خواهد شد، و مؤمن به سیّئه ای «کار بد» تصمیم میگیرد که آن را بجا آورد و انجام نمیدهد، بر او نوشته نمیشود. گفته اند: تصمیم در این خبر و مانند آن بخاطر
ترجمه صحیفه سجادیه(فیض الاسلام) ص : 87
گذراندن و با خود اندیشیدن است و گر نه تصمیم بر معصیت گناه است، و اگر آن را بجا آورد گناه دوباره ای است، و این گفتار را گر چه مورد گفتگو میباشد ولی ظاهر عبارت دعاء آن را تأیید مینماید) و در آن هنگام نفسهای ما را در اختیار خودشان مگذار، چون آنها جز آنچه تو توفیق دهی باطل و نادرستی را اختیار مینمایند، و جز آنچه تو رحم فرمائی ببدی امر میکنند - بار خدایا تو ما را از نا توانی آفریدی و بر سستی بنا نهادی و از آب اندک و بی ارزش آغازمان نمودی (اشاره بفرمایش خدای تعالی «س 32 ی 7)وَ بَدَأَ خَلْقَ الانْسانِ مِنْ طینٍ» «ی 8) ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهینٍ 32: 7 - 8یعنی و آفرینش انسان «آدم علیه السّلام» را از گل آغاز نمود، پس فرزندان او را از خلاصه از آب اندک بی ارزش «نطفه» بیافرید) پس ما را جز بتوانائی تو جنبش و جز بیاری تو توانائی نیست - پس ما را بتوفیق (جور شدن اسباب کار از جانب) خود کمک کن، و براه راست خود راهنمائیمان فرما، و دیده دلهامان را از آنچه خلاف دوستی تو است کور گردان، و اندامی از اندامهای ما را در معصیت و نافرمانیت فرو مبر (ما را توفیق ده که آنچه نهی کرده ای در اندیشه نگذرانیم و گرد معاصی نرویم و رضای تو را بدست آوریم - بار خدایا پس بر محمّد و آل او درود فرست، و رازهای دلها و جنبشهای اندامها و نگاههای پنهانی چشمها و سخنان زبانهای ما را در آنچه باعث ثواب تو گردد قرار ده تا کار نیکی که بسبب آن سزاوار پاداش تو گردیم از دستمان نرود، و کار بدی که بوسیله آن مستوجب کیفر تو شویم برای ما نماند. -
ترجمه صحیفه سجادیه(فیض الاسلام) ص : 88

دعای دهم از دعاهای امام علیه السّلام است در پناه بردن بخدای تعالی:

بار خدایا اگر بخواهی از ما بگذری از فضل و احسان تو است (نه شایستگی ما) و اگر بخواهی ما را بکیفر رسانی از عدل و دادگری تو است (نه ستم بر ما) - پس بنعمت (بی پایان) خود بخششت را بر ما آسان فرما (بی رسیدگی بحساب ما انعام کن) و بگذشتت (از گناهان) ما را از کیفرت رهائی ده، زیرا (در بازپرسی از کردار و گفتار) ما را توانائی دادگری تو نیست، و بی عفو و بخششت هیچیک از ما را رهائی (از عذاب) نه - ای بی نیاز بی نیازان، اینک ما بندگان تو در اختیار توایم، و من نیازمندترین نیازمندان بتوام، پس به بی نیازی و عطای خویش (که هر نیازمندی از آن بهره میبرد) نیازمندی ما را بر طرف فرما، و ما را بباز داشتن (از رحمت) خود نومید مگردان که (اگر از رحمت باز داشتی) بد بخت کرده ای کسی را که از تو نیکبختی خواسته، و نومید ساخته ای آن را که از احسان تو بخشش طلبیده (بیان ها در این جمله:
ترجمه صحیفه سجادیه(فیض الاسلام) ص : 89
ها نحن عبادک برای تضرّع و اصرار در درخواست است، نه برای تنبیه و آگاه ساختن مخاطب که در لغت بکار رفته) - پس در این هنگام (بدبختی و نومیدی) از جانب تو بکه رو آوریم، و از درگاه تو بکجا رویم؟ (جز تو کسی و جز درگاهت پناهی نداریم) منزّه و پاکی تو (از آنچه شایسته تو نیست) ما بیچارگانیم که اجابت (دعا) شان را واجب گردانیده ای، و ما رنج دیدگانیم که رفع گرفتاریشان را وعده داده ای (اشاره بقول خدای تعالی «س 27 ی 62):امَّنْ یُجیبُ الْمُضْطَرَّ اذا دَعاهُ وَ یَکْشِفُ السُّوءَ 27: 62یعنی یا کسیکه دعای مضطرّ و در مانده را باجابت میرساند و غم و رنج را برطرف میسازد) - و شبیه ترین چیزها باراده و خواست (ایجاد و آفرینش) تو و سزاوارترین کارها بذات مقدّسه تو در عظمت و بزرگواریت رحمت و بخشش بر کسی است که از تو درخواست رحمت نموده، و رسیدن بفریاد کسی است که از تو فریاد رسی طلبیده، پس بر زاری ما بدرگاهت رحم کن، و چون خود را در اختیارت افکنده ایم بی نیازمان فرما (غم و اندوهمان برطرف ساز و از بیچارگی برهان) - بار خدایا چون بر معصیت و نافرمانیت از شیطان پیروی کردیم ما را شماتت کرد، پس بر محمّد و آل او درود فرست، و پس از آنکه ما برای تو از او دوری گزیده بدرگاهت رو آوردیم اندوهی بما مرسان که (ب آن) ما را شماتت کند. -
ترجمه صحیفه سجادیه(فیض الاسلام) ص : 90

دعای یازدهم از دعاهای امام علیه السّلام است در عاقبت بخیریها

(حضرت صادق علیه السّلام فرموده: گاهی سعید براه اشقیاء میرود «مرد پاکدامن کارهای ناروا بجا می آورد» بطوریکه مردم میگویند: چه بسیار او بایشان شباهت دارد بلکه از ایشان است پس از آن نیکبختی او را دریابد، و گاهی شقی براه سعداء میرود «مرد نا پاک کارهای نیکبختان بجا می آورد» بطوریکه مردم میگویند: چه بسیار او بایشان شباهت دارد بلکه از ایشان است پس از آن بد بختی او را در یابد، محقّقا کسی را که خدا سعید گردانیده هر چند از دنیا بجا نماند جز باندازه شیر دادن بچّه شتر بین دوشیدن شیر مادر، پایان کارش را نیکبختی قرار میدهد. بنابر این روایت و سائر روایات چون پایان کار نا پیدا است و قضاء و حکم الهی هم مشروط است دعا برای عاقبت بخیری بزرگترین و مهمّترین درخواستها است): - ای آنکه یاد او (بزبان و دل و اندام مانند قرآن خواندن و اندیشه در مخلوقات و نماز بجا آوردن) برای یاد کنندگان
ترجمه صحیفه سجادیه(فیض الاسلام) ص : 91
شرافت و بزرگی است (نه آنکه بر او منّتی داشته باشند) و ای آنکه سپاسگزاری او سپاسگزاران را پیروزی (بر نعمتها) است، و ای آنکه فرمانبرداری او فرمانبرداران را رهائی (از بد بختی در دنیا و آخرت) است، بر محمّد و آل او درود فرست، و دلهای ما را بیاد خود از هر یادی و زبانهامان را بسپاس خود از هر سپاسی و اندامهامان را بطاعت خود از هر طاعتی بکار آر (این مقامی است که آن را فناء در خدا مینامند، و رسیده باینمقام در عالم وجود و هستی جز او چیزی نمی بیند، زیرا هستی در نظرش او است، نه جز او، چون از عالم کثرت تجاوز کرده و آن را پشت سر انداخته و از آن فراموش نموده، و معنی وحدت وجود همین است، نه آنکه خدای تعالی با همه متّحد است که محال و کفر است) - و اگر برای ما فراغتی از کارها مقدّر نموده باشی پس آن را با سلامتی (از آفات) قرار ده که در آن (از انجام اوامر تو چشم نپوشیده) گناهی ما را در نیابد و خستگی بما رو نیاورد تا فرشتگان نویسنده بدیها با نامه ای خالی از یاد گناهانمان و نویسندگان نیکیهای از ما بر اثر آنچه از نیکیهامان نوشته اند شادمان برگردند - و هنگامیکه روزهای زندگانی ما سپری شد و اوقات عمرمان بسر رسید و دعوت تو که از آن و از پذیرفتنش چاره ای نیست ما را احضار نماید، پس بر محمّد و آل او درود فرست، و پایان آنچه نویسندگان کردارهامان برای ما (روز قیامت)
ترجمه صحیفه سجادیه(فیض الاسلام) ص : 92
میشمارند توبه پذیرفته شده قرار ده که پس از آن ما را بر گناه که بجا آورده و نافرمانی که کرده ایم باز نداری (و توبیخ و سرزنشمان فرمائی) - و روزیکه اخبار بندگانت را آزمایش میکنی (بحسابشان رسیدگی مینمائی) در برابر گواهان (فرشتگان و انبیاء و ائمّه علیهم السّلام) پرده ای که (گناهان را) ب آن پوشانده ای از روی کار ما برمدار (ناگفته نماند: قبول توبه از گناه پیش از رسیدن مرگ و معاینه امور برزخی است، و پس از مشاهده آن اجماع بر آنست که توبه پذیرفته نخواهد شد، چنانکه قرآن شریف بر آن گویا است «س 4 ی 18):وَ لَیْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذینَ یَعْمَلُونَ السَّیِّئاتِ حَتّی اذا حَضَرَ احَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ انّی تُبْتُ الانَ وَ لا الَّذینَ یَمُوتُونَ وَ هُمْ کُفَّارٌ اولئِکَ اعْتَدْنا لَهُمْ عَذابا الیما 4: 18(و توبه کسانیکه گناهان بجا می آورند تا اینکه مرگ یکی از ایشان برسد و بگوید: اکنون توبه نمودم پذیرفته نیست، و نه توبه کسانیکه در حال کفر میمیرند، آنانکه بر ایشان عذاب دردناک آماده ساخته ایم» ابن وهب گفته: شنیدم حضرت صادق علیه السّلام میفرمود: هر گاه بنده ای توبه نصوح «توبه ای که تصمیم بر نشکستن آن داشته باشد» نماید خدا او را دوست داشته گناهان بر او میپوشاند، گفتم: چگونه گناهان بر او میپوشاند؟ فرمود: گناهانی که دو فرشته بر او مینویسند از یادشان میبرد، و باعضای او و قطعات زمین وحی میفرماید که گناهانش را بر او پنهان نمایند، پس هنگامی که در پیشگاه خدای تعالی می آید گواهی نیست که بگناهی از گناهان او گواهی دهد) -
جمه صحیفه سجادیه(فیض الاسلام) ص : 93
توئیکه بهر که تو را بخواند مهربان و بهر که تو را آواز دهد (چیزی بخواهد، درخواستش را) روا کننده ای (حضرت صادق علیه السّلام فرمود: هر که ده بار بگوید: یا اللَّهُ باو گفته میشود: لبّیک ما حاجتک یعنی البتّه بخواسته ات میرسی حاجتت چیست؟). -
ترجمه صحیفه سجادیه(فیض الاسلام) ص : 94