فهرست کتاب


زبان خوراکیها جلد دوم

دکتر غیاث الدین جزایری

زیره دشتی

گیاه من شبیه به اسفند و دانه های من شبیه زیره است، به این جهت در فارسی به من زیره دشتی یا کمون دشتی گویند، عربی من عذبه است. من در اطراف تهران و شمال ایران، مخصوصاً گیلان و آذربایجان و همچنین
بنفشه ایرانی است که به آن گل بنفشه معطر هم می گویند و اکنون خود را معرفی می کند. عربی من فرفیر است ولی ربیشتر بنفشج که معرب بنفشه است به کار می رند.
من در غالب نقاط کوهستانی مرطوب ایران، در زیر سایه درختان می رویم و بهترین نوع مرا در منطقه البرز راه عمارلو - کبوتر چاک و اطراف رودبار می توانید به دست آورید.
من بهترین مسهل صفرا هستم، مخصوصاً موقعی که مقدار زیادی صفرا در روده و معده جمع شده باشد. من مسکن عطش بوده، فشار خون را پایین می آورم و تبهای شدید را برطرف می کنم.
گل من خواب آور و محلل ورمهابوده، جهت سردرد و سرفه و سختی سینه و حلق نافع است، حرارت و سوزش ادرار را از بین می برد و برای درمان بند آمدن ادرار، ذات الجنب و ذات الریه و دیفتری و سردرد اطفال تجویز می شود. خوردن سه تا شش گرم گل من چند روز متوالی با آب سرد، جهت رفع اسهال صفراوی تجویز شده است. خوردن سه مثقال گل ساییده من با شیر خشت یک مسهل سریع العمل می باشد و مخلوط آن با گل قند جهت تبهای کهنه مفید است. گل من پادزهر سموم حیوانی است. برای رفع خشکی بینی می توانید آب جوشانده گل مرا در بینی بکشید تا بر طرف شود. ضماد گل من جهت سردرد و جهت ورمهای گرم و التهاب چشم و نرم کردن اعصاب و جرب صفراوی و خارش، بی مانند می باشد.
روغن بنفشه سرد و خواب آور بوده و جهت جرب و خشکی بینی و درمان سرفه و جلوگیری از ریزش مو و نرم کردن پی و مفاصل و نگاهداری ناخن به کار می رود، نوشدن سه گرم آن بعد از عرق کردن در حمام جهت تنگ نفس مفید شناخته شده است. مالیدن روغن بنفشه بر سینه اطفال جهت درمان سرفه خشک به غایب مفید است، و چون آن را بر پنبه آغشته و شیاف نمایند، برای رفع بی خوابی اثری فوق العاده دارد. برای تهیه روغن بنفشه 150 گرم گل بنفشه را در یک لیتر روغن کنجد بخیسانید و پس از چند روز صاف کرده مجدداً گل بنفشه اضافه کنید، و این کار آن قدر ادامه دهید تا روغن از عطر و رنگ گل بنفشه اشباع شود. گل من دارای لعاب، مقداری اسید سالیسیلیک و یک ماده رنگی است که در اثر ترشیها قرمز رنگ و در اثر قلیاییها سبز رنگ می شود. گل من دارای عطری مخصوص بوره و در تمام اجزاء گیاه من یک ماده قی آور وجود دارد که مقدار آن در ریشه قابل توجه است. دمکرده پنج در هزار گل برای درمان سرماخوردگی، برنشیت حاد، درد گلو و نزله و معالجه بیماریهای سینه مفید است. مصرف گل من در مصارف مخملک، سرخچه - و سرخک و سایر تبهای دانه های بکار میرود. شیره تازه گل من علاوه بر این ملین است، برای معالجه سیاه سرفه و زکام اطفال بکار میرود و شستشو با آن برفک را از بین میبرد، برگ من دارای اثر نرم کننده بوده و چون آن را با روغن مخلوط کرده، بر پوست بدن بمالند، آن را نرم و لطیف می نماید. برای جلوگیری از تحریکات روده ای می توان از تنقیه جوشانده برگ بنفشه استفاده کرد.
ریشه من دارای اثر قی آور است، اثر ریشه و سایر قسمتهای گیاه من در معالجه سرطان قابل توجه بوده و نبایستی آن را از نظر دور داشت، دانه ها ی من به مقدار 6 تا 10 گرم برای اطفال ملین بوده 10 تا 15 گرم آن در 150 گرم آب مسهل است.

بنفشه سه رنگ

فارسی من بنفشه سه رتگ است، به من بنفشه فرنگی هم می گویند. من همان گیاه زینتی هستم که شما آن را در باغچه خانه های خود می کارید و چون رنگ گلبرگهای من بنفش کم رنگ، سفید و بنفش پررنگ است، به من بنفشه سه رنگ می گویند اعراب به من زهرة الثالوت البری گویند. من عرق را زیاد می کنم و خلط آور می باشم من خون را تصفیه می کنم و ادرار را زیاد کرده و شکم را نرم می نمایم و اگر از زیاد از من مصرف کنید، خاصیت قی آور و مسهلی دارم.
برای رفع جوشهای صورت و تمام امراض کلیوی می توانید از من استفاده کنید. برای درمان اگزما و جرب بهتر است چهار تا بیست گرم گیاه کامل مرا در 250 گرم آب خیس کرده، و بگذارید دوازده ساعت خیس بخورد، بعد آن را با کمی شیر و قند مخلوط کرده، بجوشانید تا مقدار آن یک سوم می شود و این شربت صبح ناشتا میل نمایید.
گل من به صورت دمکرده و جوشانده 20 تا پنجاه در هزار مصرف می شود و چنانچه بخواهید از گیاه کامل من استفاده کنید، جوشانده 30 تا 60 در هزار به کار ببرید. شیره تازه گیاه من به مقدار پنجاه گرم در روز است. علاوه بر آنکه شما مرا در بغچه می کارید، در صفحات شمال ایران بطور خودور به عمل می آیم و انواع وحشی من از نوع پرورش یافته من مفیدتر است.

من منداب هستم!

فارسی من منداب است و در حقیقت نوعی شلغم هستم که بیخ من بزرگ نمی شود و مانند ریشه درختان بوده و قابل خوردن نیست. اعراب به گیاه من شلجم الزیت یعنی شلغم روغنی گویند. من در غالب مزارع ایران مخصوصاً اطراف تهران - رستم آباد - رود بار و شمال ایران می رویم، زنبور عسل از نیک نوش گیاه من استفاده می کند، و عسل آن خواص شفا بخش بسیار دارد. دانه های من دارای سی درصد مواد سفیده ای و سی و پنچ تا 45 درصد روغنی است، روغن آن به مصرف و معالجات دامپزشکی می رسد، و در معالجات انسانی به علت داشتن بوی زننده کمتر به کار برده می شود.(2)
قسمت های مختلف گیاه من به علت داشتن ویتامین ث زیاد جهت معالجه رقت خون تجویز می شود دانه های گیاه من پیشاب آور و نیرو بخش است، و اثر آن در تقویت قوی شهوانی غیر قابل انکار است، و برای رفع آب آوردن انساج و تقویت معده به کار می رود. دانه های من اثر قرمز کنده پوست بدن را دارد و می توان به جای خردل به کار برد. دمکرده 15 در هزار آن قی آور است. تخم و برگ گیاه در همه احوال از شلغم قوی تر بوده، و مقدار خوراک دانه های من سه گرم است. روغن دانه های من باد شکم و ضد امراض جلدی است، چه بخورند و چه بمالند - بذر من رنگ رخساره را باز می کند.