دیوان شمس تبریزی «غزلیات»

نویسنده : مولانا جلال الدین محمد بلخی

3353 ای آنکه از جهل اندر مماتی Aما راست از تو دم حیاتی

ساقی مستان در ده به بستان Aآن جام باقی بی ترهاتی
گر بر زمینی بر چرخ بر پرAور بر سمایی می ده حیاتی
غلغل در افکن در عالم جان Aکز عالم جان یابی نجاتی
برجوش بخروش این پند بنیوش Aدر این صفات آ چون عین ذاتی
خاموش این دم آن یار آمدAاز گفت یابی یکدم نجاتی
مادام در دام ماندی چه حاصل Aاین دام بگسل چون مرغ هاتی
شمس الحق دین آمد دگر بارAبخشید روحی در هر غداتی
هر شوره بومی از فیض فضلت Aیابد به عزت عین فراتی

3354 با چرخ گردان تیره هوایی Aدارد همیشه قصد جدایی

هذا محمد قتلی تغمدAانا معود حمد الجفایی
هذا حبیبی هذا طبیبی Aهذا ادیبی هذا دوایی
هذا مرادی هذا فوادی Aهذا عمادی هذا لوایی
پر کن سبویی بی گفت و گویی Aباهای و هویی گر یار مایی
هان ای صفورا بشکن سبو راAمفکن عمو را در بی نوایی
گر شد سبویی داریم جویی Aدر شهره کویی تو گر سقایی
این عیش باقی نبود گزافی Aبی پر نپرد مرغ هوایی
بنمای جان را قولنجیان راAتنهاروی کن رسم همایی
از بهر حس شان جسم نجس شان Aز ایشان چه خیزد گند گدایی
زین رز برون بر گنده بغل راAپهلوی نعنع کن گندنایی
بسیار کوشی تا دل بپوشی Aهر جزوت این جا بدهد گوایی
ننوشته خواند ناگفته داندAتو سخت رویی بس بی حیایی
چون نیست رختت چون نیست بختت Aز آن روی سختت ناید کیایی
جنس سگانی وغ وغ کنانی Aمی گرد در کو در خانه نایی
در خانه بلبل داریم صلصل Aکز سگ نیاید زیبانوایی
نک بلبل حر نک بلبله پرAبرخیز سنقر تا چند پایی
عمری چو نوحی یاری چو روحی Aگاهی غدایی گاهی عشایی
نوش است و می نوش در گفت خاموش Aاین طبل کم زن بس ای مرایی

3355 تو چنین نبودی تو چنین چرایی Aچه کنی خصومت چو ز آن مایی

دل و جان غلامت چو رسد سلامت Aتو دو صد چنین را صنما سزایی
تو قمرعذاری تو دل بهاری Aتو ملک نژادی تو ملک لقایی
فلک از تو حارس زحل از تو فارس Aز برای آن را که در این سرایی
دل خسته گشته چو قدح شکسته Aتو چو گم شدستی تو چه ره نمایی
بده آن قدح را بگشا فرح راAکه غم کهن را تو بهین دوایی
دل و جان کی باشد دو جهان چه باشدAهمه سهل باشد تو عجب کجایی
بگذار دستان برسان به مستان Aز عطای سلطان قدح عطایی
همگی امیدی شکری سپیدی Aچو مرا بدیدی بکن آشنایی
شکری نباتی همگی حیاتی Aطبق زکاتی کرم خدایی
طرب جهانی عجب قرانی Aتو سماع جان را تر لایلایی
بزنی ز بالاتر لایلالاAتو نه یک بلایی تو دو صد بلایی
دل من ببردی به کجا سپردی Aنه جواب گویی نه دهی رهایی
بفزا دغا را بفریب ما راAبر توست عالم همه روستایی
سر ما شکستی سر خود ببستی Aکه خرف نگردد ز چنین دغایی
به پلاس عوران به عصای کوران Aچه طمع ببستی ز چه می ربایی
به طمع چنانی به عطا جهانی Aعجب از تو خیره به عجب نمایی
خمش ای صفورا بگذار او راAتو ز خویشتن گو که چه کیمیایی
نه به اختیاری همه اضطراری Aتو به خود نگردی تو چو آسیایی
تو یکی سبویی چو اسیر جویی Aجز جو چه جویی چو ز جو برآیی
تو به خود چه سازی که اسیر گازی Aتو ز خود چه گویی چو ز که صدایی
خمش ای ترانه بجه از کرانه Aکه نوای جانی همگی نوایی