حکایتها و هدایتها در آثار استاد شهید آیةالله مرتضی مطهری

نویسنده : محمّد جواد صاحبی

بلا یا لطف خدا

پیغمبر اکرم صلی اللَّه علیه و آله به خانه یکی از مسلمانان دعوت شدند؛ وقتی وارد منزل او شدند مرغی را دیدند که در بالای دیوار تخم کرد و تخم مرغ نیفتاد یا افتاد و نشکست. رسول اکرم صلی اللَّه علیه و آله در شگفت شدند.
صاحب خانه گفت: آیا تعجب فرمودید؟ قسم به خدایی که تو را به پیامبری برانگیخته است به من هرگز آسیبی نرسیده است .
رسول اکرم صلی اللَّه علیه و آله برخاستند و از خانه آن مرد رفتند، گفتند کسی که هرگز مصیبتی نبیند مورد لطف خدا نیست.(9)
از حضرت صادق (ع) روایت شده که:
انَّ اشدُ الناس بلاء الاَنبیاء، ثمّ الّذین یلونهم، ثمّ الامثل فالامثل.(10) پرگرفتارترین مردم انبیا هستند؛ در درجه بعد کسانی که از حیث فضیلت بعد از ایشان قرار دارند و سپس هر کس که با فضیلت تر است به ترتیب از بالا به پایین.
در کتب حدیث، بابی اختصاص یافته است به شدت ابتلاء امیرالمؤمنین(ع) و امامان از فرزندان او.
بلا از برای دوستان خدا لطفی است که سیمای قهر دارد، آنچنان که نعمتها و عاقبتها برای گمراهان و کسانی که مورد بی مهری پروردگار قرار می گیرند ممکن است عذابهایی باشند اما به صورت نعمت و قهرهایی به قیافه لطف.(11)

کارهای نیک و بد

رسول اکرم صلی اللَّه علیه و آله فرمود: در شب معراج وارد بهشت شدم، فرشتگانی دیدم که بنائی می کنند، خشتی از طلا و خشتی از نقره، و گاهی هم از کار کردن دست می کشیدند. به ایشان گفتم: چرا گاهی کار می کنید و گاهی از کار دست می کشید؟
پاسخ دادند: تا مصالح بنائی برسد.
پرسیدم: مصالحی که می خواهید چیست؟ گفتند: ذکر مؤمن که در دنیا می گوید سبحان اللَّه و الحمدللَّه و لا آله الا اللَّه و اللَّه اکبر. هر وقت بگوید، ما می سازیم و هر وقت خودداری کند، ما نیز خودداری می کنیم.(12)
در حدیث دیگر آمده است که رسول اکرم صلی اللَّه علیه و آله فرمودند:
((هر کس که بگوید سبحان اللَّه، خدا برای او درختی در بهشت می نشاند و هر کس بگوید الحمدللَّه، خدا برای او درختی در بهشت می نشاند و هر کس بگوید لا آله الا اللَّه، خدا برای او درختی در بهشت می نشاند، و هر کس بگوید اللَّه اکبر، خدا برای او درختی در بهشت می نشاند.
مردی از قریش گفت: پس درختان ما در بهشت بسیار است. حضرت فرمودند: بلی ولی مواظب باشید که آتشی نفرستید که آنها را بسوزاند، و این به دلیل گفتار خدای عزوجل است که: ای کسانی که ایمان آوردید خدا و فرستاده او را فرمان برید و عملهای خویش را باطل نکنید.))(13)

رفیق آخرت

قیس بن عاصم که از اصحاب رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله است نقل کرده که روزی با گروهی از ((بنی تمیم)) خدمت پیغمبر اکرم صلی اللَّه علیه و آله شرفیاب شدم، گفتم: یا رسول اللَّه! ما در صحرا زندگی می کنیم و از حضور شما کمتر بهره مند می گردیم ما را موعظه فرمایید.
رسول اکرم نصایح سودمندی فرمود، و از آن جمله چنین فرمود:
برای تو به ناچار همنشینی خواهد بود که هرگز از تو جدا نمی گردد؛ با تو دفن می گردد در حالی که تو مرده ای و او زنده است. همنشین تو اگر شریف باشد تو را به دامان حوادث می سپارد. آنگاه آن همنشین با تو محشور می گردد و در رستاخیز با تو برانگیخته می شود و تو مسؤول آن خواهی بود. پس دقت کن که همنشینی که انتخاب می کنی نیک باشد؛ زیرا اگر او نیک باشد مایه انس تو خواهد بود و در غیر این صورت موجب وحشت تو می گردد. آن همنشن، کردار تو است.
قیس بن عاصم عرض کرد که اندرزهای شما به صورت اشعاری درآورده شود تا آن را حفظ و ذخیره کنم، موجب افتخار ما باشد.
رسول اکرم صلی اللَّه علیه و آله دستور فرمود کسی به دنبال حسان بن ثابت برود؛ ولی قبل از اینکه حسان بیاید قیس خودش که از سخنان رسول اکرم به هیجان آمده بود، نصایح رسول خدا را به صورت شعر درآورد و به حضرت عرضه داشت. اشعار این است:
تخیَّر خلیطاً من فعالک اِنَّما - قرینُ اْلفتی فتی القبرِ ما کان یفعل
و لابدُّ بعد الموتِ من انْ تُعِدَّه - لیومٍ ینادی المرءُ فیهِ فَیقبلُ
فاِن کنتَ مشغولاً بشی ءٍ فلا تکن - بغیر الَّذی یرضی به اللَّهُ تَشغُل
فل یصحب الانسان من بعد موتهِ - و من قبله الاّ الّذی کان یفعلُ
الا اِنَّما الانسانُ ضیفٌ لاَهلِهِ - یُقیمُ قلیلاً فیهم ثُمَّ یرحَلُ (14)
از کردار خویشین، دوست برای خود برگزین که رفیق آدمی در گور (برزخ) همان اعمال او می باشد.
به ناچار باید همنشین خود را برای روز رستاخیز انتخاب کنی و آماده سازی.
پس اگر به چیزی سرگرم می شوی مراقب باشد که جز به آنچه خدا می پسندد نباشد.
((زیرا آدمی پس از مرگ جز با کردار خویش قرین نمی گردد.))
((همانا آدمی در خانواده خود مهمانی بیش نیست که اندکی در میان ایشان درنگ و سپس کوچ می کند.))(15)