امیرمؤمنان علی (علیه السلام) از دیدگاه شخصیت های برجسته

نویسنده : سید حجت موسوی خوئی

عمر و علی (علیه السلام)

علی (علیه السلام) مردی نیست که پس از رسیدن به خلافت افراد قبیله خود را بر عربستان و کشورهای اسلامی مسلط کند مگر این که در بین افراد مزبور کسانی باشند که علی از لحاظ دیانت و امانت و صداقت آنها را برای حکومت بلاد اسلامی صالح بداند که در این صورت جایز است حکمران شوند و من قضاوت علی بن ابی طالب را در مورد انتخاب حکمران ها اعم از این که افراد قوم و خویش او باشند یا دیگران درست می دانم(253)
دو نفر اعرابی نزد عمر برای مرافعه و شکایت می آیند. عمر رو به امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) کرده از وی می خواهد که بین آن دو قضاوت کند. یکی از آن دو نفر بر می خیزد و می گوید: این آدم بین ما دو نفر داوری کند؟ عمر خشمگین می شود و با پرخاش به او می گوید:
وای بر تو! می دانی این کیست؟ هذا مولای و مولی کل مومن و من لم یکن مولاه فلیس بمومن؛ این مولا و سرور من و سرور هر مومنی است و هر که او سرور و مولایش نباشد، پس مومن نیست(254).

پیامبر و لقب امیرالمؤمنین

علامه محقق شیخ عبیدالله آمرتسری حنفی از طریق حافظ ابن مردویه اصفهانی از سالم (غلام آزاد شده علی (علیه السلام) نقل نموده که گفت: همراه علی (علیه السلام) در زمینی که آن را کشت می نمود بودم، پس ابوبکر و عمر بدان جا آمدند و گفتند:
السلام علیک یا امیرالمؤمنین رحمة الله و برکاته.
بدانها گفته شد: در دوران حیات پیامبر صلی الله علیه و آله با خطاب یا امیرالمؤمنین به علی سلام می کنید؟!
عمر گفت: پیامبر این چنین به ما امر کرد و دستور داد(255).

عمر: به علی اسائه ادب نکنید!

متقی حنفی در کنزل العمال، ج 6، ص 393 از ابن عباس نقل کرده است که گفت:
شنیدم عمر بن خطاب را که می گفت: مبادا اسائه ادب به علی بن ابی طالب بکنید، به تحقیق از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که صفاتی برای علی ذکر می کرد که اگر یکی از آنها در خاندان خطاب باشد، برای من بهتر است از آنچه آفتاب بر آن بتابد، همانا من و ابوبکر و ابوعبیده همراه با چند تن از اصحاب، به دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله رفتیم. کنار خانه ام سلمه رسیدیم، علی (علیه السلام) در آن جا ایستاده بود. گفتیم: اجازه ورود بر رسول خدا صلی الله علیه و آله می خواهیم، گفت: صبر کنید، آلان می آید.
پس رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد شد، فورا به احترامش برخاستیم، دیدیم حضرت بر علی (علیه السلام) تکیه زده است، سپس دست مبارکش را بر دوش علی (علیه السلام) زد و فرمود:
یا علی! تو نخستین ایمان آورنده از مومنان هستی و تو به ایام خدا از دیگران داناتری و تو به عهد و پیمانت با وفاتری و تو بهتر از همه بیت المال را بالسویه تقسیم می کنی و تو نسبت به امت و رعیت مهربان تر از دیگرانی و مصیبت تو از همه دردناک تر است.
یا علی! تو یار و غمخوار منی و تو مرا غسل می دهی و تو مرا به خاک می سپاری و تو در هر محنت و مصیبتی پیشقدم تر از دیگرانی و تو هرگز پس از من مرتد و کافر نمی شوی و تو با لوای حمد پیشاپیش من در روز رستاخیز گام بر می داری و از حوضم پاسداری می کنی(256).