امیرمؤمنان علی (علیه السلام) از دیدگاه شخصیت های برجسته

نویسنده : سید حجت موسوی خوئی

علی (علیه السلام) فراتر از توصیف

در واقع برای هر مورخ و نویسنده ای هر اندازه هم که با هوش و با شخصیت نکته سنج و نابغه باشد امکان ندارد که حتی در هزار صفحه بتواند تصویر کاملی از بزرگان که در ردیف علی (علیه السلام) هستند بکشد و برای شما مجسم سازد و بتواند رویدادهای مهمی را که در دوران آن به وقوع پیوسته به نحو شایسته ای روشن سازد.
پس آنچه را که علی (علیه السلام) درباره آن فکر و دقت نمود، و این شخصیت بزرگ عربی بین خود و خدای خود گفته و عمل کرده است از اموری است که هرگز هیچ گوشی آن را نشنیده و هیچ چشمی آن را ندیده است و البته آن خیلی بیشتر از آن است که با دستش نمودار و یا با قلم و زبانش آشکار کرده است.
بنابراین، هر صورتی که ما از او ترسیم و نقاشی کنیم، مسلما تصویر ناقص خواهد بود(210)

قهرمانی های علی (علیه السلام)

قهرمانی های امام علی (علیه السلام) فقط منحصر به میدان های کارزار نیست، بلکه او در روشن اندیشی (اشاره به ساحت اندیشه)، پاکی وجدان سحربیان، عمق و کمال انسانیت، شور و حرارت ایمان (ساحت عاطفه و عرفان) بلندی همت و فکر، یاوری و هواداری از رنجیده ها در قبال جفا کاران و فروتنی در مقابل حق (ساحت عمل)، هر کجا که تجلی کند، نیز قهرمان بود(211).
میخائیل نعیمه

آرزوی دیدار علی (علیه السلام)

ای روزگار! تو چه می شد اگر تمام نیروهای خود را بسیج می کردی، و در هر عصری و زمانی بزرگ مردی چون علی (علیه السلام)، با همان عقل و دهان و قلب، با همان زبان و همان شمشیر به جهان ارمغان می دادی(212)؟.
من هنگامی که از مدرسه خارج می شدم یا بهتر بگویم فرار می کردم، به حفظ سوره های قرآن و خطبه ها و مواعظ امام علی (علیه السلام) در زیر درخت بلوط می پرداختم. با چنین حال و هوایی، چگونه می توانستم درباره نهج البلاغه چیزی ننویسم(213).
کارلایل، فیلسوف انگلیسی، کسی است که هرگاه در مباحث اسلامی به یاد علی بن ابی طالب (علیه السلام) می افتد، شخصیت علوی او را دستخوش هیجانی عمیق می کند و به او نیرو می بخشد که از قلمرو بحث علمی خشک خارج می سازد و در آسمان شعر به پرواز در می آید. این جاست که از نوک قلم او حقایقی درباره دلاوری های علی (علیه السلام) ترواش می کند(214). اما بارون کارادیفو، کسی است که هرگاه از علی (علیه السلام) گفت و گو می کند، خون گرم حماسه، در رگ هایش به جریان می افتد و قلم محقق حالت شاعرانه به خود می گیرد و همراه تحقیق، حماسه از آن تراوش می کند(215).
جرج جرداق مسیحی