امیرمؤمنان علی (علیه السلام) از دیدگاه شخصیت های برجسته

سید حجت موسوی خوئی‏

نمونه انسان کامل

این پیشوای پرهیزگاران به دلایل زیر در ردیف اول پیشتازان تکامل یافته کاروان بشری است:
1. حقیقتی که سراسر زندگی آن امام را چه در قلمرو اندیشه و چه در عرصه عمل فرا گرفته صدق و راستگویی است.
2. نظری به تربیت شدگان علی (علیه السلام) که گروهی از پاک ترین مردم صدر اول اسلامند و در حوزه جاذبیت این شخصیت قرار گرفته و با گفتار و کردارش به درجات عالی رشد و کمال رسیده اند.
3. هر محقق و اندیشمندی که با تتبع و تحقیق لازم و کافی اعم از مسلمان و غیر مسلمان درباره علی (علیه السلام) به بررسی پرداخته راستی و درستی و پرهیزگاری آن وجود مبارک را پذیرفته است.
4. علی (علیه السلام) در میان دشمنان گوناگون و مردم نادان زندگی می کرد، افرادی که شایستگی زیستن با این انسان کامل را نداشتند اما آن حضرت بر خلاف زمامداران دیگر هرگز با آن دشمنان از در حیله گری و ظاهر سازی وارد نشد و سخت گیری او در اجرای اصول عدالت برای مخالفان راهی جز صف آرایی ظاهری یا باطنی در برابرش نمی گذاشت، در چنین وضعی برای خودکامه های تبه کار و معاندان، دستاویزی بهتر از یافتن نکته ضعفی وجود نداشت و همه می دانیم که هیچ فردی نتوانست کوچک ترین اتهامی را به فرزند ابی طالب (علیه السلام) وارد، آورد.
5. او حقیقت را دریافته، فروغ تابناک مطلق عالم هستی دلش را روشن کرده و خدا را دریافته بود و پروردگارش را در همه لحظات زندگی اش می دید و امکان ندارد چنین شخصیتی با این گونه معرفت جزئی ترین خلاف را مرتکب گردد(75).
علامه محمد تقی جعفری (ره)

جملاتی از شخصیت های ملل غیر اسلامی درباه علی (علیه السلام) با توضیح علامه جعفری

1. شبلی شمیل، از پیشتازان مکتب مادیگری: پیشوا علی بن ابی طالب بزرگ بزرگان، یگانه نسخه ای است که نه شرق و نه غرب، نه در گذشته و نه امروز صورتی مطابق این نسخه ندیده است(76)

توضیحی در یک جمله شبلی شمیل

بایستی جمله ای را که شبلی شمیل گفته است، با در نظر گرفتن چهار موضوع بسیار مهم ارزیابی نمود:
موضوع یکم - شخصیت ایده ئولژیک شبلی شمیل است که معتقد به امور ماورای طبیعی و ادیان نیست.
موضوع دوم - از نظر آزادی عقیده و آزادی بیان و قلم، یکی از شخصیت های انگشت شمار دوران جدید بوده است.
موضوع سوم - تمایلات عقل گرایانه دوران شبلی شمیل و وضع روانی ویژه او که به همه چیز با عینک تحقیقی - علمی می نگرد و جهان بینی و انسان شناسی غیر علمی را خرافات می پندارد.
موضوع چهارم - او در دورانی زندگی کرده است که تاریخ گذشته اش صدها سقراط، افلاطون، ارسطو، فلیون اسکندری، اکویناس، اوگوستین، دکارت، کانت وهگل، و در ناحیه مشرق زمین ابن سیناها، محمد بن زکریاها، جلال الدین مولوی ها و زمامداران گوناگون را ثبت نموده است، با در نظر گرفتن این موضوع های چهارگانه، ابراز عقیده مزبور از چنین شخصیتی درباره علی بن ابی طالب (علیه السلام) پر معناتر از آن است که یک نظر سطحی تلقی شود.
او با نظر به متن علمی جهان و شئون انسان، علی (علیه السلام) را شخصیت بی نظیر تلقی می کند، نه با عینک عقیدتی خود و نه با اجبار عوامل شخصی و محیطی و نه با دید خیال بافی و آرمان گرایی بی اساس و نه بی اطلاع از عبور صدها نوابغ و حکما و زمامداران گوناگون از گذرگاه قرون و اعصار.
2. جبران خلیل جبران، یکی از بزرگ ترین نویسندگان و متفکران انسانی مسیحی عرب: او از این دنیا رخت بربست، در حالی که رسالت خود را به جهانیان نرسانیده بود. او چشم از این دنیا پوشیده مانند پیامبرانی که در جوامعی مبعوث می شدند که گنجایش آن پیامبران را نداشتند و به مردمی وارد می شدند که شایسته آن پیامبران نبودند و در زمانی ظهور می کردند که زمان آنان نبود. خدا را در این کار حکمتی است که خود داناتر است(77).