هزار و یک داستان از زندگانی امام علی (علیه السلام)

نویسنده : محمد رضا رمزی اوحدی

953- نحوه برخورد با جاهل

ابراهیم پسر مهدی عباسی (لعنة الله علیه) خوابی دید که برای مأمون چنین نقل کرد:
در عالم رویا دیدم که در راهی با علی (علیه السلام) می رفتیم وقتی به پلی رسیدیم خواستم بر او سبقت گیرم روی به او کردم و گفتم تو خواستی به شرافت همسرت خلافت را تصاحب کنی.(1130)
اما او به من جوابی نداد. مأمون پرسید پس چه گفت؟
ابراهیم گفت: او فقط به من سلام کرد.
مأمون گفت: چون علی (علیه السلام) تو را جاهل دانسته جوابت نیز همین بوده است.(1131)
لذا امام علی (علیه السلام) در شعری که به ایشان منسوب است می فرماید:
من لم یکن عنصره طیباً - لم یخرج الطیب من فیه
کل امر یشبهه فعله - و ینضح الکوز بما فیه
آنکس را که طینت و سرشت پاک نیست سخن پاک از دهانش نخواهی شنید همانا کار هر کس مثالی از اوست و از کوزه همان برون تراود که در اوست

954- نحوه مهمانداری

روزی مردی از حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) دعوت کرد که به خانه او تشریف فرما شود. امام فرمود: قد اجیتک علی ان تضمن لی ثلاث... ان لا تدخل علی شیئاً من خارج و لا تدخر عنی شیئاً فی البیت و لا تجحف بالعیال.
یعنی: دعوت ترا می پذیرم در صورتی که سه موضوع زیرا را تعهد و رعایت کنی: یکی آنکه چیزی از خارج خانه برای پذیرایی من فراهم نیاوری. دیگر آنکه به ما حضر اکتفا کنی و و خود را به تکلیف نیفکنی و سوم آنکه از این رهگذر به عیال خود سختی و ستم روا نداری عرضه داشت یا امیرالمؤمنین (علیه السلام) رعایت هر سه موضوع را تعهد می کنم و حضرت آنگاه دعوتش را قبول فرمود.

955- عوامل تنگدستی و فقر

روایت شده است که شخصی به حضور امیرالمؤمنین (علیه السلام) از تنگی معیش خود حکایت کرد. امام فرمود: لعک تکتب بقلم معهود فقال: لا. فقال لعلک تمشط بمشط مکسور فقال: لا...
فقر و تنگذستی تو شاید به این سبب است که با قلم گره دار می نویسی. عرضه داشت: خبر یا امیرالمؤمنین (علیه السلام).
فرمود: شاید با شانه شکسته موی خویش را می آرایی؟ گفت: نه.
فرمود: شاید از کسی که عمرش از تو بیشتر است جلوتر می روی (رعایت ادب بزرگتر نمی کنی و جلوتر از آنها راه می روی) گفت: نه.
فرمود: شاید بعد از طلوع فجر می خوابی؟ گفت: نه.
فرمود: شاید که در مورد پدر و مادر خود از دعای خیر دریغ می ورزی؟ عرضه داشت آری یا امیرالمؤمنین (علیه السلام).
پس آنگاه امام دستور فرمود، که برای رفع بلای تنگدستی، پدر و مادر خود را از دعا فراموش نکند و آنگاه فرمود: از رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم شنیدم که فرمود: ترک دعای خیر برای پدر و مادر روزی آدمی را می برد و او را به تنگدستی مبتلا می سازد(1132)