هزار و یک داستان از زندگانی امام علی (علیه السلام)

نویسنده : محمد رضا رمزی اوحدی

754- برگشت آفتاب در سرزمین بابل برای علی (علیه السلام)

جویریه بن مسهر که از یاران علی (علیه السلام) است می گوید: با حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) از قتال با خوارج نهروان می آمدیم تا رسیدیم به سرزمین بابل(896) هنگام نماز عصر رسید. علی (علیه السلام) و تمام مردم که با حضرت بودند از اسب پیاده شدند، علی (علیه السلام) فرمود:
ای مردم این سرزمین ملعون و از رحمت خدا به دور است و در روزگار گذشته سه بار و یا به روایتی دو مرتبه اهل آن معذب شدند و خداوند بر آنان عذاب نازل کرده و این سرزمین یکی از شهرهای قوم لوط است.
و اولین سرزمینی است که در او بت پرستیده شد. برای هیچ پیامبر و یا وصی پیامبری حلال و جایز نیست که در روی این زمین نماز بخواند.
ای یاران من، هر کدام از شما خواستید در این سرزمین نماز بگذارید مانعی نیست پس مردم در حاشیه جاده به نماز ایستادند و نماز خویش را به جا آوردند و امیرمؤمنین (علیه السلام) به استر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم سوار شد و از آن سامان تشریف برد، جویریه گفت: والله امیرالمؤمنین (علیه السلام) را تبعیت خواهم کرد و از حضرتش نمازم را تقلید خواهم نمود لذا پشت سر آن حضرت به راه افتادم، پس سوگند به خدا از جسر سورا در ارض بابل نگذشته بودیم که آفتاب غروب کرد. پس من شک کردم که آیا نماز ما باید فوت شود؟ و آیا نباید حضرت علی (علیه السلام) نماز بخواند؟ پس ناگهان امام (علیه السلام) متوجه من شد و فرمود: یا جویریه آیا شک نمودی عرض کردم. بلی یا امیرالمؤمنین! حضرت در ناحیه ای پیاده شد آنگاه وضو ساخت و برخاست و به کلاه و دعائی که من نفهمیدم چه می گوید، گویا عبرانی بود سخن گفت. سپس ندا در داد الصلاه(897) نظر کردم به سوی آفتاب، سوگند به خدا دیدم که از بین دو کوه خارج شد و از برای او صوت و صدای شدیدی بود، آنگاه حضرت به نماز عصر ایستاد و من نیز نماز را با آن حضرت گزاردم.
وقتی که از نماز فارغ شدیم یک دفعه شب شد همچنان که بود.
پس آن هنگام حضرت رو به من کرد و فرمود:
ای جویریه بن مسهر! همانا خداوند عز و جل به حبیبش می فرماید: ای پیامبر! به نام عظیم پروردگار خود تسبیح گوی، ای جویریه من خداوند را به اسم اعظمش خواندم، آفتاب را برای من برگرداند. جویریه وقتی که این معجزه را از آن حضرت دید گفت: به پروردگار کعبه سوگند که تو وصی نبی هستی(898).

755- توصیه علی (علیه السلام) به کمیل درباره نماز

حضرت علی (علیه السلام) به کمیل بن زیاد نخعی درباره خصوصیات و کیفیت اقامه نماز می فرماید:
یا کمیل! لیس الشان ان تصلی و تصوم و تتصدق،...
ای کمیل! شان و قدر و منزلت در عبادت و اطاعت خدا به این نیست که نماز بگزاری و روزه بدری و صدقه بدهی بلکه شان و منزلت این است که نماز را با قلب پاک بگزاری و سلیم النفس باشی و عملی خدا پسندانه و با خشوع که سراپای وجودت را فراگیرد، انجام دهی. (یعنی صرف نماز و روزه و تصدق اموال کافی نیست، بلکه عمل، نیت پاک می خواهد) بنگر در آن چیزی که در آن و بر آن به نماز ایستاده ای که اگر غصبی و حرام باشد نماز او قبول نیست و فایده ای ندارد(899).

756- امیدوار کننده ترین آیه قرآن

امام باقر (علیه السلام) می فرماید: که روزی امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) خطاب به اصحاب خود فرمود: کدام یک از آیات کلام الله مجید نزد شما امیدوار کننده ترین آیات می باشد؟
بعضی گفتند: این آیه است ان الله لا یغفر ان یشرک و یغفر ما دون ذلک لمن یشاء(900).
حضرت فرمود: نیکو آیه ای است اما امیدوار کننده ترین آیات برای غفران و آمرزش نمی باشد.
عده ای دیگر گفتند: این آیه است و من یعمل سوء او یظلم نفسه...(901). حضرت فرمود: نیکو آیه ای است اما آیه منظور نظر نمی باشد.
بعضی دیگر گفتند این آیه است قل یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم لا تقنطو من رحمه الله ان الله یغفر الذنوب جمیعا(902). حضرت فرمود: نیکو آیه ای است اما آیه مورد نظر نیست.
گفتند این آیه است: والذین اذا فعلو فاحشة او ظلموا انفسهم ذکروا الله فاستغفروا ذنوبهم(903). حضرت فرمود: نیک آیه ای است اما آن آیه نیست، آیا آیه دیگری نمی دانید؟ که به نظر شما امیدوار کننده ترین آیات قرآن باشد؟ اصحاب عرض کردند: نه یا امیرالمؤمنین به خدا سوگند چیزی در نزد ما نیست که بخوانیم.
امام فرمود: سمعت حبیبی رسول الله یقول ارجی آیة فی کتاب الله.
و اقم الصلاه طرفی النهار و زلفا من اللیل...(904).
از حبیبم رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم شنیدم که فرمود: امیدوار کننده ترین آیه در قرآن این آیه شریفه است: و به پا دارید نماز را در دو طرف از روز و نمازی که پاره ای از شب گذشته به جا آورده شود سپس پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به من فرمود: یا علی! به خدایی که مرا بشیر و نذیر قرار داد و مبعوث به رسالت گردانید اگر یکی از شما به وضو قیام نماید گناهان و معاصی او از اعضای او فرو می ریزد تا وقتی با صورت و قلب خود متوجه قبله گردد، از قبله و نمازش بر نگردد مگر آنکه جمیع گناهان او بریزد و هیچ گناه بر صحیفه عمل او باقی نماند همچون روزی که از مادر متولد شده باشد، و هر گاه ما بین دو نماز گناهی از او صادر شده باشد با خواندن نماز آمرزیده شود. و از گناه پاک گردد تا اینکه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نمازهای پنج گانه را که موجب آمرزش هستند شمارش نمود.
سپس پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: یا علی! بدان که منزلت نماز پنج گانه برای امت من مانند نهری است که بر در خانه یکی از شما باشد اگر شخصی در بدن او چرک باشد و هر روز پنج بار در آن نهر شستشو کند، آیا چرک در بدن او باقی خواهد ماند. سوگند به خدا نمازهای پنج گانه برای امتم چنین است که تمام گناهان او را پاک می کند و تیرگی قلب آنها را می برد(905).