هزار و یک داستان از زندگانی امام علی (علیه السلام)

نویسنده : محمد رضا رمزی اوحدی

545- خدای مهربانتر از خودت

اصبغ نباته (یکی از یاران مخلص علی (علیه السلام)) گوید: در خانه علی ع مشغول دعا بودم، پس از مدتی، علی (علیه السلام) از منزل بیرون آمد، مرا که دید فرمود: چه می کنی؟ عرض کردم: دعا می کنم. فرمود: هر گاه می خواهی دعا کنی بگو: الحمد الله علی کان ما و الحمد الله علی کل حال؛ سپاس خداوند را بر آنچه که گذشت و سپاس او را بر هر حال سپس دست راستش را بر شانه چپ من گذاشت و فرمود: ای اصبغ! لئن ثبتت قدمک و تمت و لایتک و انبسطت یدک فالله ارحم من نفسک؛ اگر در راه دین ثابت قدم بودی و ولایت تو کامل شد (یعنی امامت رهبران حق را قبول کردی و آنها را دوست داشتی و دستت را گشودی و کمک به تهدیدستان نمودی) آنگاه خداوند از خودت، به تو مهربانتر است.(643)

546- عدالت علی (علیه السلام)

علی بن ابی رافع گفت: من عامل و کارگزار بیت المال حضرت علی (علیه السلام) و نویسنده او بودم. در بیت المال گردنبندی از مروارید وجود داشت که از بصره بدست آمده بود. روزی دختر آن حضرت کسی را نزد من فرستاد و پیغام داد که شنیده ام گردنبند مروارید نزد تو است، آن را به صورت عاریه (امانت) در اختیارم بگذار تا روز عید قربان از آن استفاده کنم.
من پیغام دادم که اگر آن را به صورت عاریه مضمونه قبول می کنی، تا در صورتی که خسارتی، به آن وارد شود تاوان آن را بدهی، می توانی از آن بهره گیری. او پذیرفت و من نیز گردنبند را برای او فرستادم. اتفاقاً امیرالمؤمنین (علیه السلام) آن گردنبد را نزد دخترشان دیدند و آن را شناختند و از او پرسیدند که این را از کجا آوردی؟ دختر جریان را گفت. حضرت مرا احضار کرد و چون نزدشان رفتم فرمودند: بدون اذن و رضای مسلمانها در بیت المال آنها خیانت می کنی! عرض کردم: پناه بر خدا که خیانتکار باشم. فرمودند: پس چگونه گردنبد را به دخترم داده ای؟ عرض کردم: به صورت عاریه مضمونه داده ام. فرمودند: همین امروز آن را باز پس گیر و در جای خود بگذار، وای بر تو، اگر من بعد چنین کاری از تو سر بزند هرگز تو را نخواهم بخشید. اگر دخترم آن گردنبند را به صورت عاریه مضمونه (با ضمانت در مورد جبران خسارتهای احتمالی) نگرفته بود اولین زن هاشمی بود که دستش بریده می شد!
علی بن ابی رافع گفت: چون عتاب و ناراحتی آن حضرت با من، به گوش دخترشان رسید نزد حضرت رفتند و گفتند: من دختر شما هستم... حضرت به او فرمود: دخترم به جهت هوای نفس خود از دایره حق بیرون مرو! مگر همه زنان مهاجر در عید قربان چنین زینتی دارند که تو می خواهی داشته باشی؟!
ابی رافع گفت: پس از این گفت و شنود، من گردنبند را گرفتم و در جای خود گذاشتم. (644)

547 - خانه ای در محله فانی و کوچه هلاک شدگان

شریح بن حارث، قاضی کوفه در زمان خلافت علی (علیه السلام) خانه ای برای خود به هشتاد دینار خرید این موضوع به علی (علیه السلام) گزارش شد. امام او را خواست و فرمود: به من گزارش شده که تو خانه ای به قیمت هشتاد دینار خریده ای و آن را قباله خود کرده ای.
شریح در پاسخ گفت: درست گزارش داده اند. امام نگاه خشم آلودی به او کرد و فرمود: ای شریح بزودی کسی (عزرائیل) به سوی تو می آید که نه به قباله ات می نگرد و نه به امضای آن؛ و نه به شهود و گواهان آن توجه می نماید، تو را از آن خارج می کند و تنها تو را در گودال قبر می گذارد... بعد حضرت ادامه داد: ای شریح، اگر هنگام خریداری خانه نزد من آمده بودی قباله ای برایت می نوشتم... که به خریدن خانه ای به یک درهم یا بیشتر نیز رغبتی نداشتی اما نسخه قباله ای که من می نوشتم این بود.
این چیزی است که بنده ای ذلیل از مرده ای که آماده کوچ است خریداری کرده است، این خانه ای است در سرای غرور و در محله فانی شدگان و در کوچه هلاک شوندگان قرار دارد این ملک از یک سو به آفات و بلاها اتصال دارد و سوی دیگرش به مصائب روی دارد و حد سومش به هوشهای نفسانی و حد چهارمی آن به اغوای شیطان منتهی می گردد... و شاهد این قباله عقل است آنگاه که از سلطه هوسها بیرون آید و از بند دنیا پرستی آزاد گردد.(645)