هزار و یک داستان از زندگانی امام علی (علیه السلام)

نویسنده : محمد رضا رمزی اوحدی

536- پایه های هدایت خراب شد

یکی از یاران امام علی (علیه السلام) بنام حجربن عدی در نیمه شب 19 ماه رمضان در مسجد کوفه مشغول عبادت بود که صدای صحبت آهسته اشعث و ابن ملجم را شنید و فهمید که قصد ترور امام را دارند. حجر با عجله به طرف خانه ام کلثوم که حضرت آنجا مهمان بود رفت تا امام را از قصد شوم آنها مطلع کند ولی در آن شب حضرت از راه دیگری به مسجد آمد و وقتی حجر به مسجد بازگشت کار تمام شده بود. روایت شده که حضرت در آن شب این جملات را زیاد تکرار می کرد:
انا لله و انا الیه راجعون - لاحول ولاقو الا بالله العلی العظیم - اللهم بارک لی فی الموت - استغفرالله - و...
و مرتب از اتاق بیرون می رفت و به آسمان نگاه می کرد و می فرمود: به خدا قسم این آن شبی است که وعده شهادت در آن داده اند.
حضرت برای نماز صبح به سوی مسجد رفت. ام کلثوم از امام خواست تا شخص دیگری را برای اقامه نماز به مسجد بفرستد ولی حضرت فرمود: از قضای الهی نمی توان فرار کرد. هنگام خروج امام از خانه چند مرغابی که در منزل بودند جلوی حضرت آمده و به سر و صدا پرداختند. حضرت سفارش رسیدگی به آنها را به دخترشان نمود و چون خواست از خانه خارج شود قلاب در به کمربند حضرت گیر کرد حضرت کمر خود را محکم بست و گفت: ای علی کمرت را ببند و برای مرگ آماده شو، امام به مسجد آمد چند رکعتی نماز خواند. سپس بر بام مسجد آمد و اذان گفت: آن گاه به صحن مسجد آمد و خفتگان را برای نماز بیدار کرد. ابن ملجم بیدار بود ولی به رو خوابیده و خود را به خواب زده بود و شمشیر خود را در زیر جامه خود پنهان کرده بود. حضرت به او فرمود: برخیز برای نماز و این گونه نخواب که این خواب شیطان است. بعد فرمود: قصدی در خاطر داری که نزدیک است آسمانها از قصد تو فر ریزد. حضرت به محراب رفت ابن ملجم کنار ستونی در کنار محراب ایستاد و چون حضرت در رکعت اول سر از سجده برداشت ابتدا شبیب شمشیرش را بالا برد تا فرود آورد ولی به سقف محراب گیر کرد ولی فوراً ابن ملجم با بیان شعار خوارج لله الحکم یا علی لا لک و لا لاصحابک یعنی: حکم برای خداست نه برای تو و اصحابت، شمشیر را بر فرق حضرت زد. صدای امام علی (علیه السلام) بلند شد و فرمود: بسم الله و بالله و علی ملة رسول الله فزت و رب الکعبه و بعد فریاد زد بگیرید ابن ملجم را که مرا کشت در همین حال صدایی بین زمین و آسمان از جبرئیل به گوش رسید که تهدمت و الله ارکان الهدی و انطمست اعلام التقی و انفصمت العروة الوثقی قتل ابن عم المصطفی قتل الوصی المجتبی قتل علی المرتضی قتله اشقی الاشقیاء یعنی: بخدا پایه های هدایت خراب شد نشانه های تقوا فرو ریخت ریسمان نجات پاره شد پسر عموی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و جانشین او کشته شد. آری علی مرتضی (علیه السلام) کشته شد بدفرجام ترین انسانها او را کشت، اهل کوفه شیون کنان به سوی مسجد دویدند علی (علیه السلام) دیگر توان نماز خواندن با مردم را نداشت. امام حسن (علیه السلام) بجای پدر به نماز ایستاد و خود حضرت نشسته و نماز خواند. ابن مجلم را در حالی که مردم آب دهان بر او می انداختند به حضور امام آوردند. امام با صدای ضعیفی به او فرمود: امر بزرگی مرتکب شدی ای من امام بدی برای تو بودم...آیا به تو احسان نکردم...ابن ملجم گریه کرد و گفت: تنفذ من النار آیا تو نجات می دهی کسی را که اهل آتش است.(630)

537- به بهانه دین، شیر دنیا را می دوشند

ابن میثم و ابن ابی الحدید(631) نوشته اند: معاویه هنگام مراسم حج جمعی را به مکه فرستاد تا مردم را به اطاعت او دعوت نموده و از یاری علی (علیه السلام) بازدارند و اینگونه در میان مرم شایع کنند که امام (علیه السلام) قاتل و کشنده عثمان است یا اینکه به جهت کوتاهی کردن، در کمک به او، باعث خذلان و خاری عثمان گردیده است و به هر جهت کسی که قاتل و یا خوار کننده خلیفه شده است برای خلافت شایستگی ندارد. آنها وظیفه داشتند محاسن و نیکیهایی از معاویه را به دروغ بین مردم نقل کنند. امام علی (علیه السلام) نامه ای برای قثم فرستاد و او را از دسیسه معاویه مطلع کرد و از او خواست با تدبیر عمل کند. مسلمانانی که در ایام حج در مکه جمع می شدند عده ای از آنها از مسائل سیاسی که در مرکز حکومت اسلامی اتفاق می افتاد بی اطلاع بودند لذا معاویه می خواست زمینه را برای حکومت و ریاست خود فراهم نماید و مردم را با این طریق تبلیغ از یاری علی (علیه السلام) باز دارد.
امام در نامه ای به قثم بن عباس برای خنثی کردن این توطئه می فرماید: بالمغرب کتب الی یعلمنی انه وجه...
یعنی: مأمور مخفی من در مغرب (شام) به من گزارش داده که مردمی از اهل شام به سوی حج گسیل گشته اند کور دل، کر و نابینا کسانی که حق را از راه باطل می جویند و در معصیت آفریننده خالق نافرمانی خدا، از آفریده شده و مخلوق پیروی می کنند و به بهانه دین شیر دنیا را می دوشند...پس بر آنچه در دست توست (حکومت مکه) پایداری و ایستادگی کن، ایستادگی شخصی دور اندیش، استوار و پند دهنده خردمند، که پیرو سلطان، فرمانبردار امام و پیشوایش می باشد مبادا کاری کنی که به عذر خواهی بکشد و در هنگام خوشی های فراوان، زیاد شادمان، و در هنگام سختیها، هراسان و دل باخته مباش والسلام.(632)

538- شب نوزدهم ماه رمضان

مشهور بین علماء شیعه آن است که علی (علیه السلام) در شب 19 ماه مبارک رمضان سال چهلم هجری هنگام طلوع صبح از دست ابن ملجم مرادی لعنة الله علیه ضربت خورد و چون ثلثی از شب 21 همان ماه گذشت به شهادت رسید.
نحوه شهادت امام اینگونه بود که گروهی از خوارج در مکه جلسات متعددی برگزار می کردند یکی از آن افراد عبدالرحمن بن ملجم مرادی لعنه الله علیه بود. در یکی از جلسات گفته شد، که علی (علیه السلام) و معاویه باعث اختلاف بن امت شده اند و اگر هر دو کشته شوند مردم از هر دوی آنها آسوده می شوند مردی گفت: به خدا قسم عمروعاص هم کمتر از آن دو نیست بلکه اصل و ریشه فتنه او می باشد لذا قرار شد هر سه نفر در یک شب و یک ساعت کار خود را به انجام رسانند. آنگاه شب نوزدهم ماه رمضان را برای این کار تعیین نمودند. شمشیرهای خود را مسموم نموده و به سوی کوفه محل خلافت علی (علیه السلام)، شام مرکز خلافت معاویه، مصر محل اقامت عمروعاص حرکت کردند. ترور معاویه منجر به جراحت شدیدی در ران او، ناموفق ماند و عمر و عاص در آن شب قاضی مصر خارجة بن ابی حبیبه را بجای خود به نماز فرستاد و او بجای عمروعاص به قتل رسید اما ترور علی (علیه السلام) توسط ابن ملجم لعنة الله علیه در مسجد کوفه انجام شد.(633)