هزار و یک داستان از زندگانی امام علی (علیه السلام)

نویسنده : محمد رضا رمزی اوحدی

417- خمس حق ماست

در زمان عمر خمس غنائم شوش و جندی شاپور (ایران) به مدینه رسید و تحویل عمر شد. علی (علیه السلام) می فرماید: من و مسلمانان به همراهی عباس نزد او بودیم عمر به ما گفت: چون خمس به شما زیاد رسیده امروز نیازی به خمس ندارید و لازم است مسلمانان دیگر را که نیازمند هستند غنی کنیم شما حق خود را در این مال (خمس) به ما بدهید تا بعداً آنرا پرداخت کنیم. علی (علیه السلام) می فرماید: من از پاسخ به او خودداری کردم زیرا خمس را به عنوان وام تقاضا کرد و ترسیدم اگر درباره خمس با او صحبت کنم آنرا انکار کند و همان چیزی را بگوید که درباره حق بزرگتر ما گفت، و آن میراث خلافت پیغمبر بود که درباره آن اصرار کردیم و آنرا اصلاً انکار کرد، عباس به او گفت: ای عمر! درباره آنچه از آن ما است کوتاهی و چشم پوشی مکن زیرا خداوند این حق را برای ما ثبت کرده... عمر در پاسخ او گفت: شما باید به مسلمانها ارفاق و همراهی و کمک کنید.(488)

418- بدرقه ابوذر توسط امام علی (علیه السلام)

افشا گری و آگاهی بخش ابوذر موجب شد که عثمان تصمیم بگیرد او را به صحرای سوزان ربذه تبعید کند. هنگام تبعید، عثمان دستور داد اعلام کنند که بدرقه ابوذر ممنوع است و به مروان فرمان داد تا مراقب باشد و با خشونت جلو بدرقه کنندگان او را بگیرد. ولی امام علی (علیه السلام) به حکومت نظامی عثمان توجه نکرد و همراه حسن و حسین (علیه السلام) و برادرش عقیل و عمار یاسر به بدرقه ابوذر رفتند. امام حسن (علیه السلام) با ابوذر سخن می گفت: مروان فریاد زد: ای حسن! خاموش باش مگر فرمان خلیفه را نشنیده ای که بدرقه کردن ابوذر ممنوع است. امام علی (علیه السلام) به مروان حمله کرد و بین گوش مرکب مروان تازیانه زد و فرمود: دور شو خدا تو را به آتش هلاکت بیفکند(489). مروان نزد عثمان رفت و برخورد خشن امام علی (علیه السلام) را به او گزارش داد سپس هر یک از بدرقه کنندگان سخنی به ابوذر گفتند. امام علی (علیه السلام) به او فرمود یا اباذر انک غضبت لله فارج من غضبت له ان القوم خاقوک علی دیناهم و خفتهم علی دینک...
یعنی: ای ابوذر! تو برای خدا خشم کردی پس به او امیدوار باش حامیلان عثمان به خاطر دنیای خود از تو ترسیدند و تو به خاطر دینت از آنها ترسیدی پس آنچه را که آنها برایش در وحشتند (یعنی دنیا) به خودشان واگذار (490).
امام حسن (علیه السلام) و امام حسین (علیه السلام) و... نیز با سخنانی ابوذر را به سوی تبعیدگاه ربذه بدرقه نمودند.
چو به دوست عهد بندد ز میان پاکبازان - چو علی که می تواند که به سر برد وفا را(491)

419- برتری از آن ماست

عصر خلافت عثمان بود، جمعیتی از مهاجران و انصار که تعدادشان بیشتر از دویست نفر بود در مسجد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم جمع شده بودند و گروه گروه با یکدیگر مناظره می کردند. گروهی در شأن علم و تقوا سخن می گفتند و از برتری قریش و سوابق درخشان آنها و گفتاری که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در فضائل آنها فرموده بود سخن می گفتند، و هر گروهی افتخارات دودمان خود را بر می شمرد. در میان افرادی از مهاجران مانند علی (علیه السلام) سعد وقاص و عبدالرحمن عوف، طلحه و زبیر، مقداد، هاشم بن عتبه، عبدالله بن عمر، امام حسن و امام حسین (علیه السلام)، ابن عباس، محمد بن ابوبکر، عبدالله بن جعفر بودند و از انصار نیز تعدادی حضور داشتند. این بحث در بین آنها از بامداد تا ظهر ادامه یافت در حالی که عثمان در خانه خود به سر می برد این در حالی بود که علی (علیه السلام) و بستگانش سکوت کرده بودند. در این هنگام جمعیت متوجه امام علی (علیه السلام) شدند و عرض کردند، یا علی (علیه السلام) شما چرا سخن نمی گویید؟ در این هنگام امام علی (علیه السلام) فرمود: هر دو گروه شما، از مهاجران و انصار هر کدام از مقام و شأن خود (برای شایستگی به مقام رهبری) سخن گفتید ولی من از هر دو گروه شما می پرسم: خداوند به خاطر چه این افتخار و برتری را به شما عطا کرد؟ مهاجران و انصار گفتند: به خاطر محمد صلی الله علیه و آله و سلم و خاندان او به ما امتیاز بخشید. امام علی (علیه السلام) فرمود: راست گفتید آیا نمی دانید علت وصول شما به این سعادت دنیا و آخرت تنها به خاطر ما خاندان نبوت بوده است؟... سپس علی (علیه السلام) پاره ای از فضائل خود را بر شمرد و حاضران را قسم داد که آیا چنین است و حاضران اعتراف نمودند که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در شأن علی (علیه السلام) آن فضائل را فرموده است از جمله فرمود: شما را به خدا سوگند می دهم که هر کس از شما سخن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را درباره خلافت من شنیده است برخیزد و گواهی دهد در این هنگام افرادی مانند سلمان، ابوذر، مقداد، عمار، زیدبن ارقم و براء بن عازب برخاستند و گفتند: ما گواهی می دهیم که سخن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را به خاطر سپرده ایم که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: خداوند به من فرمان داده تا امام شما و جانشین خودم و وصی و عهده دار کارهای من بعد از خودم را که خداوند اطاعت از او را بر مؤمنان واجب نموده را نصب کنم... ای مردم امام و مولا و راهنمای شما بعد از من برادرم علی (علیه السلام) است.(492)