المواعظ

نویسنده : شیخ صدوق

(وصایای حضرت رسول به امیرالمؤمنین)

حضرت صادق علیه السلام از پدرش از جدش روایت می کند که امیر المؤمنین علیه السلام فرمود: حضرت رسول صلی الله علیه و آله در ضمن وصیت های خود چنین فرمودند:
ای علی به وصیت های من توجه کن، همواره در خیر و سعادت خواهی بود تا هنگامیکه وصیت های مرا مورد عمل قرار دهی.
هر کس از انتقام دست بکشد و از آن چشم بپوشد در صورتی که قدرت بر انتقام داشته باشد، خداوند روز قیامت او را در محل امنی قرار خواهد داد و مزه عفو را خواهد چشید.
هر کس در هنگام مرگ حدود وصیت را مراعات نکند، و حقوق وراث در نظر نگیرد، و وصیت خود را کامل انجام ندهد در مردانگی او نقص بوده است، و در روز قیامت به شفاعت ما نخواهد رسید.
بهترین جهاد برای آدم این است که چون صبح کرد و وارد جامعه شد همش این باشد که به هیچ فردی ستم روا ندارد و به حقوق احدی تجاوز نکند.
آن انسانی که جامعه از زبانش آرامش نداشته باشند و مردم از شر زبانش در امان نباشند این چنین آدمی از اهل آتش است.
بدترین مردم آن کسی است که مردم از ترس او را احترام کنند، تا از شرش در امان باشند.
بدترین مردم کسی است که آخرت خود را برای رسیدن به جاه و منال دنیا بفروشد، و بدتر از این آن انسانی است که آخرت خود را برای دنیای دیگری بفروشد.
هر کس پوزش متجاوزین را چه در پوزش خود راستگو و یا دروغگو باشند نپذیرد به شفاعت من نخواهد رسید.
خداوند دروغ مصلحتی را که برای اصلاح برادران ایمانی گفته شود دوست دارد، و لیکن راستی را که موجب فساد و دشمنی بین افراد می شود دشمن می دارد.
هر کس شراب خوری و باده گساری را ترک کند، ولو در ترک این کار رضایت خداوند را هم در نظر نگیرد، پروردگار او را از شراب سر بمهر بهشتی سیراب خواهد کرد، علی علیه السلام فرمود: ترک عمل برای غیر خدا هم چنین است، حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود: آری به خداوند سوگند اگر برای حفظ جانش هم شراب نخورد، خداوند عمل او را تمجید می کند.
شراب خوار مانند بت پرست است، و خداوند اعمال شارب الخمر را تا چهل روز قبول نمی کند، و اگر در میان چهل روز بمیرد کافر مرده است.
مصنف کتاب - شیخ ابو جعفر صدوق رضوان الله علیه پس از نقل این حدیث در این جا می فرماید: مقصود این است که شراب خوار خوردن شراب را حلال بداند. (1)
هر مست کننده ای که عقل را از آدمی ببرد حرام است، و هر کس چیزی که کثرت شرب او مست کننده باشد، آشامیدن یک جرعه از آن نیز حرام است.
تمام گناهان در یک خانه قرار گرفته اند، کلید این خانه آشامیدن شراب است، یعنی اگر آدمی شراب نوشید مرتکب هر گناهی می گردد و هر فسقی از او سر می زند.
بر شارب خمر لحظه می گذرد که در آن حال خداوند را نمی شناسد، یعنی در حال مستی از خداوند غافل است و مرتکب هر کاری می شود و هر معصیتی را مرتکب می گردد.
کوه های بلند و سر بر آسمان کشیده را می توان از جای کند، و لیکن زمامداری که هنوز ایام حکومتش سپری نشده و وقت مرگش فرا نرسیده نمیتوان از بین برد.
افرادیکه برای دین و دنیای تو سودی ندارند با آنها هم نشینی مکن، و هر کس حقوق تو را مراعات نکرد لازم نیست. او را احترام کنی.
افراد مؤمن باید دارای صفات هشت گانه ذیل باشند و در زندگی خود آنها را مورد عمل قرار دهند:
در پیش آمدهای بزرگ و مصیبت ها وقار خود را از دست ندهند و جزع و فزع نداشته باشند، و در هنگام ابتلاء و گرفتاری شکیبا باشند، و در موقع وسعت زندگی و گشایش کارها سپاسگزاری را مورد نظر قرار دهند، و به آنچه خداوند ارزانی داشته است قناعت کنند، و به دشمنان خود ستم روا ندارند، و خود را بدوستان تحمیل نکنند و از آنها انتظار بی جا نداشته باشند، و ناراحتی ها را بر خویشتن بگیرند، و مردم از دست و زبان او در امان و آسایش باشند.
چهار نفر هر چه از خداوند بخواهند مستجاب میگردد: پیشوای عادل، پدر برای فرزند، مردیکه برای برادر دینی خود در پنهانی بدون اطلاع او برایش دعا کند، و کسی که مورد ظلم و ستم قرار گرفته باشد و به ظالم نفرین کند، خداوند متعال میفرماید: به عزت و جلالم سوگند انتقام مظلوم را از ظالم خواهم گرفت و لو بعد از مدتی که از ستم گذشته باشد.
هشت نفر اگر مرتکب اعمالی شدند و مورد اهانت قرار گرفتند باید خویشتن را ملامت کنند: کسیکه بدون دعوت روی سفره غذا بنشیند، دیگر آن کسی که به صاحب خانه فرمان دهد و او را امر و نهی کند، کسیکه از دشمنانش انتظار خیر و یا کمک داشته باشد، کسیکه از افراد پست فطرت تقاضای مساعدت کند، کسیکه در میان سخنان دو نفر که پنهانی با هم سخن میگویند خود را داخل سازد، کسیکه به زمامدار (عادل) بی اعتنا باشد، کسیکه در مجلسی بنشیند و اهلیت آن را نداشته باشد، و کسیکه برای مردم سخن بگوید در صورتی که جمعیت در آن محفل به سخنان او گوش ندهند.
خداوند بهشت را به مردی که بد زبان و فحاش باشد و هر چه به زبانش آید بگوید حرام کرده است.
خوشا به حال آن مردی که عمرش به درازا کشد و کردارش نیکو باشد.
مزاح نکن، تا وقارت از بین نرود، و دروغ نگو تا نور چهره ات محفوظ بماند، و از دو خصلت دوری گزین: دل تنگی و تن آسائی، اگر دل تنگ شدی در برابر حق شکیبا نخواهی شد، و اگر تن آسائی پیشه کردی حق کسی را اداء نخواهی کرد.
هر گناهی راه بازگشت دارد، جز بدخلقی و تند خوئی، آدم تندخو هر گاه از گناهی بیرون گردد، در گناه دیگری فرو میرود.
چهار عمل است که اگر انسانی مرتکب شد پاداش آن را زود در میابد، اگر به مردی نیکی کنی و او در برابر نیکی با تو بدی کند، مردی که تو با او دشمنی نداری و لیکن او همواره با تو دشمنی دارد، مردیکه با او هم پیمان شده ای و به عهد خود وفا کنی و لیکن او در برابر با تو مکر و خیانت کند، و مردیکه با خویشاوندانش رفت و آمد داشته باشد و لیکن آنها در عوض با او قطع رحم کنند.
هر کس گرفتار غم و اندوه شد آسایش از وی رخت بر میبندد مرد مسلمان باید دوازده دستور را هنگام نشستن سر سفره در نظر بگیرد چهار دستور واجب و چهار تا مستحب و چهار تای دیگر از آداب بشمار میروند، اما چهار دستور واجب: به آنچه میخورد علم داشته باشد که از کجا تهیه شده و چه گونه غذائی است، و در هنگام غذا خوردن نام خداوند را بر زبان سازد، و در برابر نعمت خداوند او را سپاس گوید، و رضایت صاحب خانه را در نظر بگیرد.
و اما چهار عمل مستحب: روی پای چپ به نشیند، و از مقابل خود غذا بخورد، و انگشتان خند را بلیسد.
و اما چهار دستور دیگر اینکه: لقمه را کوچک بردارد، و غذا را در دهان خوب بجود، و به دیگران که غذا میخورند نگاه نکند، و پس از صرف غذا دست های خود را بشوید.
خداوند متعال بهشت را از یک خشت طلا و نقره آفرید، دیوارهای آن یاقوت و سقفش از زبر جداست، ریگهای آن مروارید و خاکش از زعفران و مشک آفریده شده، خداوند به بهشت امر کرد سخن بگوید بهشت گفت: نیست معبودی مگران خداوند زنده و بر پا دارند کائنات، خوشبخت است آنکسی که در من فرود آید.
خداوند متعال فرمود: به عزت و جلالم سوگند که شارب الخمر، و نمام و مردان بی غیرت، و اعوان ظلمه که بی جهت مردم را آزار میدهند، و مردانی که خود را بصورت زنان در میاورند و مورد استفاده مردان قرار میگرند، و کسانیکه نبش قبر میکنند و کفن مردگان را میبرند، و کسانیکه بعنوان مأمور حکومت از مردم اخاذی میکنند، و یا افرادی که قطع رحم مینمایند، و هم چنین کسانیکه قدری باشند- یعنی مفوضه.
ده نفر از این امت به خداوند کافر شدند، و آنان عبارتند از:
سخن چین، جادوگر، مرد بی غیرت، مردان زناکار، کسیکه با چهارپا درآمیزد، کسیکه با محارم خود زنا کند، شخصیکه فتنه برانگیزد، و به دشمنان مسلمان ها اسلحه جنگی بفروشد، و زکوة ندهد، و با استطاعت زیارت خانه خدا را ترک کند و بمیرد.
در پنج چیز باید ولیمه داد: در هنگام عروسی، و در موقع تولد نوزاد، و در وقت ختنه کودکان، و در موقع ساختن خانه نو، و هنگامی که از حج خانه خدا مراجعت میکنند.
مصنف کتاب - شیخ صدوق رضوان الله علیه میفرماید: از اهل لغت شنیدم میگفت: و کار به آن طعامی گفته میشود که در هنگام ساختن منزل و یا خریدن آن داده میشود، که به وکیرة هم میگویند، و طعامی که در موقع آمدن از سفر میدهند به آن نقیعه و رکاز میگویند، رکاز به معنی غنیمت است، و چون مسافیر که از مکه مراجعت میکند و از ثواب حج غنیمت و بهره گرفته است از این رو به آن رکاز هم گفته اند، و از همین جا است که حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود: روزه داشتن در زمستان غنیمت مبارکی است. (2)
مرد عاقل باید جز در این سه طریق راه دیگری نرود، اول دنبال معاش خود را بگیرد، دوم در فکر آخرت خود باشد، سوم از لذائذ مشروع استفاده کند.
مکارم اخلاق در دنیا و آخرت سه چیز است: کسیکه بر تو ستم کرده از وی درگذری، و کسیکه ارتباط خود را با تو قطع کرده تو با وی از در آشتی درآیی و ارتباط خود را با او برقرارسازی، و کسیکه از روی نادانی برای تو موجب ناراحتی فراهم آورده با بردباری از وی درگذری.
از چهار چیز قبل از رسیدن چهار چیز دیگر هر چه زودتر استفاده کن: از جوانی قبل از پیری، از تندرستی پیش از اینکه بیمار گردی و ناتوان شوی، از ثروت قبل از اینکه فقیر و ناتوان گردی.
خداوند متعال اعمال ذیل را از امت من مکروه شمرده است، با خود مشغول شدن و عدم توجه در حال نماز، و منت نهادن در صدقه، و انفاق، و در حال جنابت وارد مسجد شدن، و خندیدن در قبرستان و نگریستن در خانه ها، و نگاه کردن در عورت زنان که موجب کوری میگردد.
و سخن گفتن در هنگام مقاربت با زنان که موجب گنگی میگردد، و خوابیدن بین نماز مغرب و عشاء که موجب محروم شدن از روزی میشود، و غسل کردن در زیر آسمان بدون اینکه بدن خود را پوشیده باشد،و بدون ستر عورت در نهرها و رودخانه ها داخل شدن زیرا در نهرها گروهی از فرشتگان سکونت دارند.
بدون پوشش وارد حمام شدن، و سخن گفتن بین اذان و اقامه در هنگام نماز صبح، و هنگام موج و طغیان دریا مسافرت دریائی نموده، و خوابیدن در پشت بامی که نرده نداشته باشد، و هر کس در سطح بامی که محجر نباشد بخوابد از ذمه من خارج است، و خوابیدن به تنهایی در یک اطاق، و مقاربت با زنان در حال حیض و اگر کسی مرتکب این عمل گردد و فرزند دیوانه و یا مبروص متولد شد باید خویشتن را ملامت کند.
مکروه است با مردیکه مرض جذام دارد معاشرت و صحبت شود، مگر اینکه بین آن دو به اندازه یک ذرع فاصله باشد و حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود: از شخص جذامی فرار کن همانطور که از شیر فرار میکنی، و نیز مکروه است پس از احتلام با عیال خود مقاربت کردن و سزاور است پس از اینکه غسل جنابت را انجام داد با زن خود هم بستر گردد.
اگر کسی قبل از غسل باز وجه اش درآمیزد و کودکی که از این نطفه متولد میگردد دیوانه به جهان قدم گذارد، این چنین شخصی باید خود را ملامت کند، و مکروهست که آدمی در کنار نهر آب جاری قضاء حاجت کند، و نیز مکروهست در زیر درخت میوه دار قضاء حاجت کردن و هم چنین است در حال ایستادن، و نیز مکروه هست انسان در حال قیام کفش خود را بپوشد و هم چنین وارد شدن در اطاق تاریک بدون چراغ مکروه میباشد.
آفت شرف و بزرگی فخر و مباهات است، و اینکه انسان همواره به اصل و نسب خود مغرور باشد.
هر کسی از خداوند متعال بترسد، همه اشیاء از وی خواهند ترسید و از او حساب خواهند برد، و هر کسی که از خداوند واهمه نداشته باشد خداوند او را از هر چیزی خواهد ترسانید.
هشت نفرند که نماز آنها پذیرفته نیست: بنده ای که از مولایش فرار کرده باشد تا آنگاه که باز گردد، زنیکه از اطاعت شوهر سرباز زند و شوهرش از وی رضایت نداشته باشد، کسیکه زکاة مال خود را ندهد و دست و روی خود را نشوید، و خویشتن را تمیز نگاه ندارد، دختریکه بالغ شده و بدون روپوش نماز بگذارد.
پیشواییکه بدون رضایت مردم بر آنها امامت کند و اقامه جماعت نماید، و آدمیکه مست باشد، و مردیکه مریض باشد و نتواند بول و غائط خود را نگهدارد.
هر کس این چهار خصلت را دارا باشد خداوند برای او خانه ای در بهشت میسازد: کسیکه یتیمی را جای دهد، و ناتوانی را حمایت کند، و به پدر و مادرش مهربانی نماید، و به زیر دستانش با محبت رفتار کند.
هر کس با سه خصلت خداوند را ملاقات کند از بهترین مردم است: آنکس که واجبات خداوند را انجام دهد و از محرمات دست بکشد، و به آن چه خداوند داده قناعت کند، این چنین آدمی پرستنده ترین و پارساترین و بی نیازترین بندگان است.
این ملت توانائی انجام سه چیز را ندارد: مواسات با برادران ایمانی در ثروت و مالی که خدا به او داده، و در مخاصمات حق را به جانب طرف دادن و از خود گذشتن، و در هر حال یاد خدا بودن، و مقصود از ذکر خداوند این نیست که همواره زبانش مشغول به ذکر لا الله الا الله و امثال آن باشد، بلکه مقصود از ذکر خدا این است هر گاه گرفتار حرام و معصیتی شد از خداوند بترسد و خود را از معصیت نجات دهد و مرتکب عمل حرام نگردد.
سه نفر اگر با آنان به عدالت رفتار کنی به تو ستم خواهند کرد:
مردمان رذل و پست فطرت، و اهل خانه، و خدمت کار.
سه نفر از سه نفر دیگر انتقام نمیگرند: مرد آزاد از برده، و عالم از جاهل، و قوی از ضعیف.
هر کس دارای این هفت خصلت باشد به حقیقت ایمان رسیده و کامل شده است، و درهای بهشت بروی او باز گردیده: کسیکه وضوی خود را کامل کند، و نماز خود را با وجه نیکوئی ادا نماید، و زکوة مال خد را بدهد، و خشم خود را فرو برد، و زبانش را حبس کند، و از گناهانش استغفار نماید، و افراد خانه اش را نصیحت و اندرز دهد.
خداوند سه تن را لعنت کرده: کسیکه توشه خود را به تنهائی بخورد، و به تنهائی در بیابان ها و کویرها به مسافرت پردازد، و در یک اطاق تنها بخوابد.
سه تن احتمال جنون درباره آنان میرود: کسیکه در قبرستان قضاء حاجت کند، و با یک لنگه کفش راه برود، و تنها بخواب رود.
سه چیز دروغ گفتن در آنها نیکو است: مکر و حیله در جنگ، و وعده دادن به زن، و اصلاح بین مردم،
مجالست و هم نشینی با سه دسته از مردم دل را میمیراند: هم نشینی با مردمان پست، مجالست با توانگران و سخن گفتن با زنان.
انجام سه عمل از حقایق ایمان است: انفاق در هنگام تنگ دستی، و گذشت از خود در برابر مردم، و بخشش علم و دانش برای کسیکه طالب علم است.
هر کسی دارای این سه خصلت نباشد اعمالش تمام نخواهد شد: ترسی که او را از نافرمانیهای خداوند باز دارد، و اخلاقیکه بوسیله آن با مردم مدارا کند، و حلمیکه بوسیله آن نادانان را از خود دور سازد.
سه چیز موجب خوشحالی مؤمن در دنیا است: دیدن برادران، و افطار روزه داران، و نماز خواندن در آخر شب.
از سه چیز تو را نهی میکنم: حسد، حرص، و تکبر.
چهار خصلت موجب شقاوت آدمی میگردد: خشکی چشم، و تیرگی دل، و آرزوهای دور و دراز، و دوست داشتن زندگی در دنیا.
سه عمل موجب بلندی مقام انسان میشود، و سه عمل موجب کفاره گناهان آدمی میگردد، و سه عمل موجب هلاکت و سه عمل موجبات نجات انسان را فراهم میاورد، اما آن اعمالیکه مقام را بالا میبرد، وضوی کامل گرفتن در روزهای بسیار سرد، و انتظار نماز دیگر بعد از انجام نماز، و در روز و شب در اجتماعات شرکت کردن.
و اما آن اعمالی که موجب کفاره گناهان میشود: بلند گفتن سلام، و خورانیدن طعام، و نماز گذاردن در شب هنگامیکه مردم در خواب باشند، و اما کارهائیکه آدمی را به هلاکت میرساند: بخلی که انسان را در اختیار خود بگیرد، و هوای نفس که انسان را به هر جا بکشاند، و خودبینی و از خود راضی بودن. و کارهائیکه موجب نجات میشود:
در آشکارا و نهان از خداوند بترسد، و در هنگام بی نیازی و تهیدستی میانه رو باشد، و در وقت خوشحالی و بدحالی سخنان عادلانه از زبانش جاری شود.
از پدر و مادرت دلجوئی کن اگر چه بین تو و آنها دو سال راه باشد، و با خویشاوندان رابطه برقرار کن اگر چه یک سال با هم فاصله داشته باشید، از مریض عیادت کن اگر چه یک میل با او فاصله دارید، در تشییع جنازه شرکت کن اگر به اندازه سر میل با او دور باشید.
دعوت برادر ایمانی را اجابت کن اگر چه فاصله شما و او چهار میل باشد، به دیدن دوستان و برادران مسلمان خود بروید اگر چه پنج میل از هم دور باشید، بفریاد درماندگان برسید اگر چه شش میل با او فاصله داشته باشید همواره از مظلوم یاری کن و استغفار بنما.
مؤمن را سه علامت است: نماز گذاردن، و زکات دادن، و روزه گرفتن، اشخاص متظاهر و فریبکار سه علامت دارند: هر گاه با انسان روبرو گردند چاپلوسی میکنند، و هر گاه دور باشند غیبت مینمایند، و اگر برای آدمی مصیبت و ناراحتی پیش آید شماتت میکنند.
ستمکاران را سه علامت است: زیردستان را آزار و اذیت میدهند با افراد بالا دست خود با نافرمانی زندگی میکنند، و از ستمکاران پشتیبانی مینمایند.
ریاکاران نیز سه علامت دارند، هنگامیکه در نزد مردم حضور پیدا میکنند از کارهای خود تمجید مینمایند و اظهار سرور و شادمانی میکنند، و هنگامیکه تنها بمانند اوقات خود را بکسالت میگذرانند و دوست دارند که مردم پیوسته از آنان به نیکی یاد کنند.
منافقین هم دارای سه علامت هستند، سخنان دروغ و غیر واقع میگویند، و هر گاه وعده بدهند انجام نمیدهند، و هر گاه مورد امانت واقع شدند و چیزی در نزد آنان گذاشته شد خیانت میکنند.
نه چیز انسان را گرفتار فراموشی میکند: خوردن سیب ترش کشنیز، پنیر، نیم خورده موش، خواندن سنگهای قبور، راه رفتن بین دوزن، انداختن جانور از بدن، حجامت روی ستون فقرات، و بول کردن در آب راکد.
زندگی دلپذیر در سه چیز است: منزل وسیع و روشن، و جاریه زیبارو، و اسب چاپک و لاغر اندام.
به خداوند سوگند اگر مرد متواضع در ته چاه قرار گیرد، خداوند متعال بادی را میفرستد و او را از قعر چاه بیرون میاورد و در دولت بد کاران بالای نیکوکاران قرار خواهد داد.
چند نفرند که مورد لعنت و نفرین خداوند قرار گرفته اند: کسیکه خود را بدروغ به غیر حسب و نسب خود نسبت دهد، کسیکه مزد کارگران را ندهد، کسیکه حادثه ایجاد کند و یا حادثه آفرینان را جای دهد، گفته شد: ای رسول خدا مقصود از حدث چیست؟
فرمود: کشتن (افراد بی گناه)
مؤمن آن کس است که جان و مال مسلمان از دست وی در امان باشد، و مسلمان کسی است که سایر مسلمانان از دست و زبان او رد آرامش باشند، و مهاجر کسی را گویند که از گناهان دست بکشد.
محکمترین رشته ایمان دوستی در راه خدا و دشمنی برای رضای خدا است.
هر کس از زنش اطاعت کند خداوند او را برو در آتش خواهد افکند، علی علیه السلام فرمود: مقصود از اطاعت زن چیست؟ حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود: مرد بزن خود اجازه میدهد در هر مجلسی شرکت کند، و به هر محفل نامناسبی برود، و لباس نازک بپوشد و خونمائی کند.
خداوند متعال بوسیله اسلام غرور جاهلیت و افتخار به آباء و اجداد را برافکند، مردم همگان از آدم هستند، و آدم نیز از خاک است، گرامیترین مردم در نزد خداوند کسی است که پرهیزگار باشد.
چند چیز است که اجرت آن حرام است: بهای مردار، سک و خنزیر، مهریه زن بدکار، رشوه گرفتن در حکم ناحق، و کاهن و جادوگر که هر چه پول بگیرند حرام خواهد بود.
هر کس علم بیاموزد و نظرش این باشد که با نادانان لجبازی کند و یا با دانایان مجادله نماید، و یا مردم را بطرف خود جلب کند! اینچنین آدمی از اهل آتش است.
هر گاه بنده ای بمیرد، مردم گویند: از خود در جهان چه گذاشته؟ و لیکن فرشتگان میگویند: قبل از خود چه فرستاده؟!
این جهان برای مومن زندان است، و برای کافر مانند بهشت.
مرگ ناگهانی برای مؤمن راحتی و برای کافر موجب حسرت و ندامت است. خداوند برای دنیا وحی فرستاد به کسانیکه به من خدمت میکنند خدمت کن، و کسانیکه بتو خدمت میکنند آن ها را در ناراحتی و مشکلات قرار بده.
اگر این جهان باندازه یک بال مکس در نزد خداوند ارزش داشت هر آینه یک جرعه آب هم از آن به کافر نمیداد.
تمام گذشتگان و آیندگان در روز قیامت آرزو میکنند که کاش در دنیا بیش از احتیاج خود را نداشتند.
بدترین مردم آن کسی است که خداوند را در داوری هایش متهم کند.
ناله های مریض مؤمن بمنزله تسبیح و تهلیل اوست، و خوابیدن او در بستر مرض مانند این است که خداوند را عبادت میکند، و از این پهلو به آن پهلو شدن مثل این است که در راه خداوند جهاد میکند، و اگر مرد مؤمن از مرض خود بهبودی حاصل کرد و در جامعه قدم گذاشت گناهانش محو خواهد شد.
اگر به من تعدادی چهارپا هدیه کنند میپذیرم، و اگر به غذای اندکی هم دعوت کنند قبول میکنم.
برای زنان شرکت در نماز جمعه و جماعت واجب نیست، اذان و اقامه (با صدای بلند بطوریکه مردان بشنوند) روا نیست، عیادت مریضان، و تشییع جنازه مردگان، و هروله در بین صفا و مروه، و استلام حجر، و سرتراشی در منی از آنها برداشته شده است، زنان در امور قضائی نباید شرکت داشته باشند، و مورد مشورت قرار نمیگیرند، و جز در هنگام ضرورت حق ذبح گوسفند را ندارند.
با صدای بلند تلبیه نگوید، و در کنار قبری نباید بنشیند، و خطبه را نباید بشنود، و بدون ولایت پدرش نباید ازدواج کند، و بدون اجازه شوهرش از خانه بیرون نرود، و اگر از خانه بیرون رفت فرشتگان او را لعنت میکنند، و بدون اجازه شوهر از مال او چیزی بدیگران ندهد، و شوهرش را همواره از خود راضی نگهدارد.
اسلام همانند مردی عریان است، حیاء بمنزله لباس او، وقار زینت او، و عمل صالح مردانگی او و پرهیزگاری اساس زندگی اوست، هر چیز پایه ای دارد، و پایه اسلام محبت ما اهل بیت است.
بد اخلاقی شوم است، و اطاعت از زن موجب پشیمانی است، و اگر در چیزی شومی باشد همانا در زبان زن است، و سبگباران نجات پیدا کردند.
هر کسی بر من دروغ بندد جایگاه او پر از آتش خواهد شد.
سه چیز حافظه را زیاد میکند و بلغم را زایل میسازد، کندر خوردن و مسواک کشیدن، و قرائت قرآن.
مسواک کشیدن سنت است، دهان را پاک میکند، و چشم را بینا میسازد، و خداوند را خوشنود مینماید، و دندان ها را سفید میکند، بوی دهان را زائل میسازد، و لثه ها را محکم میکند، و اشتها را زیاد میگرداند، و بلغم را میزداید، و حافظه را زیاد میکند، و نیکیهائی را زیاد مینماید، و فرشتگان را خوشحال میسازد.
خواب بر چهار گونه است، پیغامبران به پشت میخوابند، مؤمنین به دست راست میخوابند، کفار و منافقین به طرف دست چپ میخوابند و شیاطین برو میخوابند.
خداوند ذریه هر پیغمبری را از نسل او قرار داده، و لیکن ذریه مرا در صلب تو قرار داده است، و اگر تو نبودی من ذریه ای نداشتم.
چهار چیز پشت آدمی را میشکند: پیشوائی که خداوند را معصیت میکند و مردم نیز ناچارند از وی اطاعت کنند، زنیکه شوهرش از وی نگهداری میکند و لیکن او در عوض احسان شوهر به او خیانت مینماید شخص فقیریکه برای رهائی از فقر چاره نداشته باشد، و همسایه بدی که انسان در نزدیک او منزل دارد.
عبدالمطلب در زمان جاهلیت پنج سنت را مورد عمل قرار داد، و خداوند آنها را در اسلام جاری کرد، عبدالمطلب تزویج زنان پدر را بر فرزند تحریم کرد، و خداوند هم فرمود: زنان پدران خود را تزویج نکنید، عبدالمطلب گنجی را از زمین برآورد و خمس آن را بیرون کرد، خداوند هم فرمود: از هر غنیمتی که به شما رسید پنج یک آن از آن خداوند و رسول است.
عبدالمطلب پس از اینکه چاه زمزم را حفر کرد، او را برای آشامیدن حجاج اختصاص دارد و خداوند هم در قرآن کریم فرموده: آیا سیراب کردانیدن حجاج و ساختن مسجد الحرام را مانند کیسه به خداوند و روز قیامت ایمان آورده برابر میدانید.
عبدالمطلب در دیه قتل صد شتر را معین کرد، و خداوند هم در اسلام همین عمل را مقرر ساخت، پیش از او قریش در طواف خانه خدا عده معینی را در نظر نمیگرفتند، و لیکن عبدالمطلب را در هفت شوط قرار داد و در اسلام هم همین عدد معین گردید.
عبدالمطلب قمار بازی نمیکرد، و بت نمی پرستید، و از گوشت گوسفندانیکه جلو بت ها قربانی میشد میل نمیکرد، و میگفت: من بردین پدرم ابراهیم علیه السلام هستم.
گروهی در آخر الزمان خواهند آمد که یقین و ایمان آنان موجب شگفتی خواهد بود، با اینکه آن جماعت پیغمبری را ندیده و حجت ظاهری از آنها پوشیده شده است، آنان فقط با دیدن آثار ایمان می آورند.
سه چیز موجب قساوت قلب میشود، شنیدن لهویات، و دنبال شکار رفتن، و به خانه حکام آمد و شد کردن.
در پوست حیوانی که گوشت و شیر او خورده نمیشود نمازنگذار، و در منطقه ذات الجیش و ذات الصلاصل و ضجنان نیز نماز نگذار.
از تخم پرندگانیکه برابر نیستند و دو طرف آن اختلاف دارند، و ماهیانیکه دارای فلس هستند، و پرندگانیکه در هنگام حرکت بال های خود را حرکت میدهند بخورید، و هم چنین از پرندگان دریائی آن هائیکه سنگدان دارند، و یا در پای آنها گوشتی که مانند انگشت ابهام انسان است باشد خوردن آن مانعی ندارد.
هر حیوانی که دارای نیش باشد- مانند گرگ و شیر و سک - و هر پرنده ای که دارای چنگال باشد - مانند عقاب و کرکس - گوشت آن حرام است و نباید خورد.
زن زناکار صداق ندارد، و در اجرای حدود شفاعت پذیرفته نمیشود، و در قطع رحم سوگند موردی ندارد، و بین فرزند و پدر و زن و مرد و برده و آقا سوگندی وجود ندارد، و سکوت یکروزه جایز نیست، و صوم وصال و تعرب بعد از هجرت جایز نیست.
پدریکه فرزندش را کشته باشد کشته نمیشود،
خداوند دعای مردی را که با غفلت اداء میکند نمیپذیرد،
خوابیدن عالم از عبادت عابد جاهل بهتر است.
دو رکعت نماز که عالم اداء میکند از هزار رکعت که عابد جاهل میخواند بهتر است.
زن بدون اذن شوهر نباید روزه مستحبی بگیرد، و هم چنین بنده بدون اذن مولایش و مهمان بدون اذن میزبانش نباید روزه مستحبی داشته باشند.
روزه روز عید فطر، و روز عید قربان، و روزه وصال، و روزه سکوت، و روزه نذر معصیت، و روزه در همه عمر حرام است.
در زنا شش خصلت میباشد که سه خصلت آن در دنیا گریبان زانی را میگیرد، و سه خصلت آن در آخرت، اما سه خصلت دنیوی: آبرو و حیثیت را میبرد، و مرگ را زودتر میرساند، و روزی را قطع میکند و اما سه خصلت در آخرت: در محاسبه اعمال با او بدرفتاری میگردد، و موجبات خشم و غضب خداوند منان را فراهم میسازد، و در آتش جهنم جاودان مینماید.
در ربا هفتاد گناه هست که آسانترین آنها مانند زناء با محارم در خانه خداست.
یک درهم ربا در نزد خداوند بزرگتر است از هفتاد بار زنا با محارم در خانه خدا.
هر کس اندکی از زکواة مال خود را نپردازد، این شخص در زمره مسلمانان و مؤمنان نیست و هیچ ارزش و اعتباری ندارد.
تارک زکواة پس از مردن از خداوند درخواست میکند او را باز دیگر بدنیا برگرداند، و گفته خداوند در قرآن که: هر گاه یکی از شما را مرگ دریابد میگوید: بار خدایا مرا بر گردان، اشاره با این موضوع است.
کسیکه مستطیع شد و به حج نرفت کافر است، خداوند میفرماید: از طرف خداوند بر مردم واجب است که حج خانه خدا را بجا آورند در صورتیکه استطاعت داشته باشند، و هر کس پس از استطاعت این فریضه را ترک کند (بر خود ستم کرده است) و خداوند از جهانیان بی نیاز است.
هر کس حج را به تاخیر اندازد تا وقتیکه بمیرد، خداوند او را روز قیامت یهودی یا نصرانی مبعوث میگرداند.
صدقه دادن بلای حتمی را دفع میکند.
صله ارحام و ارتباط با خویشاوندان عمر را زیاد میکند.
قبل از اینکه شروع کنی به غذا خوردن از نمک شروع کن و به نمک ختم گردان، در این عمل هفتاد دو مرض از شما دفع میگردد.
هر گاه در مقامیکه برایم در نظر گرفته شده قدم گذاردم از پدر، مادر، و عمو، و برادریکه در زمان جاهلیت داشتم شفاعت خواهم کرد.
من فرزند دو ذبیح (اسماعیل و عبدالله) هستم، و من آن کسی هستم که پدرم ابراهیم علیه السلام از خداوند بعثت او را طلب کرد عقل آن چیزی است که بوسیله آن بهشت بدست آید، و رضای پروردگار حاصل شود.
اولین چیزی که خداوند آفرید عقل بود، پس فرمود: روی آور او هم روی آورد، بعد فرمود: پشت کن، او هم پشت کرد، سپس فرمود: به عزت و جلال خودم سوگند، آفریده ای را دوست و نزدیک توبه خود از تو نیافریدم، مردم را بوسیله تو مورد مؤاخذه قرار میدهم و آنان را به تو پاداش خواهم داد و یا عقاب خواهم کرد.
صدقه نفعی ندارد، در صورتیکه یکی از ارحام انسان نیازمند باشد.
یک درهم که در خضاب مصرف شود بهتر است از یکهزار درهم که در راه خدا مصرف گردد، در خضاب چهارده خصلت هست: باد را از گوشها دور میکند، ودیدگان را بینا میگرداند، رگهای دماغ را نرم میسازد، و بوی دهان را پاک میکند، و لثه ها را محکم مینماید، و بوهای بدن را زائل میگرداند، و وسوسه شیطان را کم میکند. فرشتگان و مؤمنین از آن خوشحال میشوند، و کفار را به خشم میآورد، خضاب برای مرد زینت و پاکی است، و نکیر و منکر از آن حیاء و شرم میکنند و خضاب سند برات او در قبر خواهد شد.
گفتار بی کردار اثری وخیری در آن نیست، نگریستن در چیزی بدون اطلاع از آن فائده ای ندارد، و مالی که در آن بخشش نباشد، و راستی که در آن وفا نباشد سودی ندارد: عفت بدون پرهیزگاری، و صدقه بدون نیت، و زندگی بدون تندرستی، و وطن بدون امنیت و خوشحالی فائده و سودی برای انسان نخواهد داشت.
خداوند از گوسفند هفت چیز را حرام کرده است: خون، مذاکیر، مثانه، نخاع، غدد، طحال و مرارة.
در چهار چیز چانه نزنید: در خریدن قربانی، کفن، برده و اجرت چهارپائی که با آن به مکه میروید.
آیا شما را به شبیه ترین مخلوقات به خودم خبر ندهم؟ فرمود: آری، حضرت رسول فرمود: آن که اخلاقش از همه بهتر و بردباریش از همه بزرگتر، و به خویشاوندانش مهربانتر، و از همگان با گذشت تر باشد.
امت من هر گاه سوار کشتی شوند و این آیه را بخوانند از غرق شدن در امان خواهند بود: و ما قدرو الله تا آخر.
امت من هر گاه این آیه را بخوانند از زیر آوار ماندن در زلزله در امان هستند: ان الله یمسک تا آخر آیه.
امت من هر گاه این ذکر را بخوانند از هم و غم نجات پیدا میکنند:
لا حولا و لا قوة تا آخر.
امت من هر گاه این آیه را بخوانند از سوختن در امان خواهند بود: ان ولییی الله تا آخر.
هر کس از درندگان بترسد این آیه را بخواند: لقد جاءکم رسول تا آخر سوره،
هر کس مرکوب اورام نگردد این آیه را در گوش راست او بخواند:
و له أسلم تا آخر.
هر کس از جادوگرو یا شیطان بترسد این آیه را بخواند: ان ربکم الله تا آخر.
هر کس در شکمش آب زرد پیدا شود بر شکمش آیة الکرسی را بنویسد و بیاشامد خداوند او را شفا میدهد.
حق فرزند بر پدر این است که نام او را نیکو بگذارد، و او را ادب بیاموزد، و به مقام شایسته ای برساند، و حق پدر بر فرزند این است که او را با نام صدا نزند، و جلوتر از او راه نرود، پیش روی او ننشیند و با او بحمام نرود.
سه چیز موجب وسوسه است: خوردن خاک، و ناخن بدندان گرفتن و ریش خود را جویدن. خداوند پدر و مادری که موجبات عقوق فرزند خود را فراهم آورند لعنت کرده است.
همان طور که فرزندان عاق والدین میشوند، والدین نیز عاق فرزندان خود میگردند.
خداوند پدر و مادری را که فرزندان خود را به نیکی وادارند رحمت میکند.
هر کس پدر و مادرش را محزون کندان ها را عاق کرده است.
هر کس در نزد او از برادر مسلمانی غیبت شود و او قدرت دفاع از آن را داشته باشد و دفاع نکند، خداوند در دنیا و آخرت او را رسوا میکند.
هر کس یتیمی را سرپرستی کند و مخارج او را از مالش به پردازد تا آنگاه که بی نیاز گرددن بهشت برای این چنین آدمی واجب میگردد.
هر کسی از روی احسان و محبت دست عطوفت بر سر یتیمی بکشد خداوند روز قیامت به تعداد هر موئی از سر آن کودک نوری به آن مرد عطا خواهد کرد که در پرتو آن از تاریکیهای روز قیامت نجات پیدا کند.
فقری بدتر از نادانی، و ثروتی بالاتر از عقل، و تنهایی وحشت آورتر از عجب و خودپسندی، و عقلی بهتر از تدبیر نیست، هیچ پرهیزگاری مانند بازداشتن نفس از حرامها و از سخنان نابجا نیست، شرفی بالاتر از حسن خلق و عبادتی مانند تفکر در امور نیست.
آفت سخن دروغ گفتن است، آفت علم فراموشی، آفت عبادت فاصله انداختن، و آفت زیبایی تکبر و خودپسندی، و آفت حلم حسد است.
چهار چیز هدر میرود و از آن سودی حاصل نمی شود، خوردن در هنگام سیری، و چراغ روشن کردن در ماهتاب، و کشاورزی در زمین شوره زار، و کار نیک برای کسیکه اهلیت ندارد.
هر کس فراموش کند بر من صلوات بفرستد از طریق بهشت بیراهه رفته است.
از آنچه که کلاغ بر آن منقار زده و شیر ان را از هم پاره کرده است دوری کن.
اگر دستم را در دهان افعی فروبرم، بهتر است از شخصیکه اصالت نداشته و سپس صاحب ثروت و مال شده است سؤالی بکنم.
سرکش ترین مردم در نزد خداوند کسی است که غیر قاتل حقیقی و ضارب واقعی را بکشد و یا بزند، هر کسی غیر از موالی حقیقی خود دیگری را دوست داشته باشد به قرآن منزل کافر شده است، مقصود این است که در هنگام قصاص باید تحقیقی کنند و قاتل و ضارب واقعی را بدست بیاورند و قصاص بگیرند.
در دست راست انگشتر قرار بده و این عمل برای مقربین در نزد خداوند فضیلت دارد، علی علیه السلام فرمود: چه چیز در انگشت خود قرار دهم؟ حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود: عقیق سرخ در انگشت قرار بده، زیرا وی نخستین کوهیست که به خداوند اقرار کرد و به نبوت من وصایت و امامت فرزندانت گردن نهاد، و نیز اقرار کرده که شیعیان تو از اهل بهشت و دشمنان تو از اهل آتش هستند.
خداوند متعال به دنیا توجه کرد و مرا از میان آن برگزید، و بار دیگر توجهی کرد و تو را از میان مردان اختیار کرد و بار سوم توجه کرد امامان از فرزندانت را از میان مردان برگزید، و مرتبه چهارم توجه نمود فاطمه را بر زنان جهان اختیار کرد.
نام تو را در چهار جا با نام خود همراه دیدم، و به آن انس گرفتم، هنگامیکه در شب معراج به بیت المقدس رسیدم، دیدم در صخره نوشته شده لا اله الا الله، محمد رسول الله خداوند فرمود: او را تأیید کردم و یاری نمودم بوسیله وزیرش، پرسیدم ای جبرئیل وزیر من کیست؟ گفت: علی بن ابی طالب.
پس از اینکه از سدرة المنتهی گذشتم و به نزدیک عرش خداوند رسیدم، مشاهده کردم بر پایه های عرش نوشته شده است منم خداوندی که جز من خدائی نیست، و محمد دوست من است، و او را به وسیله وزیرش تأیید و یاری کردم.
خداوند متعال تو را در هفت خصلت با من برابر قرار داده است:
تو اولین فردی هستی که با من از قبر سر برمیاری، و نخستین کسی هستی که با من در کنار صراط توقف می کنی، و اول فردی هستی که با من زنده می شوی و با من لباس می پوشی، و نخستین فردی هستی که با من از آشامیدنیهای سر به مهر بهشتی خواهی نوشید.
سپس حضرت رسول صلی الله علیه و آله متوجه حضرت سلمان شدند و فرمودند: ای سلمان هرگاه مریض شدی در هنگام مرض و کسالت خداوند سه نوع توجه به تو دارد: همواره در نظر خداوند هستی، دعای تو در هنگام کسالت و مرض مستجاب میگردد و گناهانت آمرزیده می شود، و تا هنگام مرگ خداوند تو را از عافیت برخوردار می کند.
سپس متوجه ابوذر شدند و فرمودند: این ابوذر از سؤال کردن دوری گزین، زیرا در دنیا موجب ذلت و خواری می شود و انسان را بفقر می کشاند، و در روز قیامت حساب آدمی بطول می انجامد.
این ابوذر تو به تنهائی زندگی می کنی و بتنهائی از جهان میروی، و به تنهائی داخل بهشت می گردی، گروهی از اهل عراق به خواطر تغسیل و تکفین و تدفین تو خوشبخت خواهند شد، ای ابوذر با دست خود از کسی سؤال نکن و اگر چیزی بدستت رسید آن را بپذیر.
پس از این حضرت رسول صلی الله علیه و آله روی خود را بطرف اصحاب کردند و فرمودند: از اشرار شما به شما خبری ندهم؟ عرض کردند: خبر دهید، فرمود کسانیکه در جامعه رفت و آمد میکنند و سخن چینی می نمایند، و بین دوستان را تفرقه می اندازند، برای افراد پاک و بی آلایش عیب جوئی می کنند.

سخنان حضرت رسول (ص)

از سخنان حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله که فرمود: دست بالا از دست پائین بهتر است، آنچه کم باشد و کفایت کند از آنچه بیشتر باشد و مشغول نماید بهتر است، بهترین توشه تقوی و پرهیزکاری است، ترسیدن از خداوند سر ما به حلم و بردباری ااست.
بهترین چیزی که در قلب جای میگرید یقین است، شک و تردید از ناسپاسی و کفر است، گریه کردن و نوحه سردادن بر مصائب از اعمال زمان جاهلیت میباشد، مستی از پاره های آتش جهنم است، سرودن شعر (گمراه کننده) از کارهای شیطان است، شراب جامع همه گناهان میباشد، زنان دام شیطان هستند.
جوانی شعبه ای از دیوانگی است، بدترین کسب ها رباخواری است، بدترین خوردنیها خوردن مال یتیم است، خوشبخت کسی است که از غیر خودش پند گیرد، بدبخت کسی است که از شکم مادر بدبخت متولد عاقبت شما فرزندان آدم به جائیکه بیش از چهار زرع نباشد خواهد رسید.
از ربا بدتر دروغ است، فحش و ناسزا گفتن به مؤمن فسق است، جنگیدن با مؤمن کفر است، غیبت کردن مؤمن نافرمانی کردن خداوند است، احترام مال مؤمن مانند احترام خون اوست، غیبت کردن مؤمن معصیت خداوند است، مال مؤمن مانند خون او محترم می باشد، هر کسی خشم خود را فرو برد خداوند به او پاداش میدهد، هر آن کسی که در مصائب صبر کند، پروردگار به آن عوض خواهد داد.
اکنون تنور جنگ گرم شده است (شاید مقصود جنگ با نفس و شهوات باشد) مؤمن دوبار در یک سوراخ فرو نمیرود، یعنی باید زرنگ باشد و فریب نخورد، شنیدن مانند دیدن نیست، خداوندا برای امت من در سحرها برکت قرار بده، مخصوصاً روز شنبه و پنجشنبه درهم نشینی با همدیگر مراعات امانت و راز نگهداری را بکنید رئیس یک خانواده و عشیره در حقیقت خادم آنها است.
اگر کوهی بر کوهی دیگر ستم کند، خداوند آن کوه را متلاشی می کند، قبل از همه به افرادیکه تحت کفالت تو هستند توجه کن، جنگ خدعه و نیرنگ است، مسلمان در برابر برادر مسلمانش مانند آیینه است، ابتلاء و گرفتاریهای زندگی از سخن گفتن بر می خیزد، مردم مانند دانه های شانه برابر هستند، کدام مرض بدتر از بخل است، شرم و حیاء بهترین کلمه است.
دروغ بد خانه ها را ویران می کند، و اجتماعات را پراکنده می سازد، ستم کردن بدترین چیزی است که آدمی زودتر به عقوبت آن میرسد، و نیکی بهترین کاری است که انسان زودتر نتیجه آن را مشاهده می کند، مسلمانان اگر با همدیگر معاهده و شرطی بستند باید به آن عمل کنند، بعضی از اشعار حکمت آمیز است و آدمیان را به اخلاق پسندیده وامیدارد، بعضی از بیانات سحرآمیز است، و انسانی را فریب میدهد.
با مردمان روی زمین با عطوفت و مهربانی رفتار کن و آن کس که در آسمان ها است با تو مهربانی خواهد کرد، هر کس که در راه دفاع از مالش کشته شود در زمره شهداء محسوب می گردد.
اهل ایمان نباید بیش از سه روز برادران ایمانی خود را ترک گویند و اگر ببین آنان کدورتی پیدا شده باید هر چه زودتر آشتی کنند، هر کس بدیگران رحم نکند، مورد محبت دیگران قرار نخواهد گرفت، پشیمانی از گناه و معصیت بمنزله توبه و بازگشت است.
نوزاد متعلق به صاحب فراش است و زناکار را باید با سنگ دور کرد هرکس مردم را بطرف خیر و سعادت دعوت کند مانند آن است که خود آن افعال نیک را انجام داده باشد، اظهار علاقه و محبت مفرط به یک چیزی آدمی را کور و کر می کند.
کسیکه از خداوند شاکر نباشد و او را در برابر لطف و احسان سپاسگزاری نکند شکر مردم را نیز انجام نمی دهد، زن گمراه را جز مرد گمراه جای نمی دهد، از آتش جهنم بترسید ولو با انفاق نصف خرما باشد.
جان های آدمیان چون افراد لشکر همدیگر را در بردارند، آنها که همدیگر را می شناسند باهم انس می گیرند، و آنهائیکه با یکدیگر شناسائی ندارند باهم رفت و آمد نمی کنند.
مسافرت نمونه از جهنم است، به جهت ناراحتی هائیکه در سفرها پیش می آید و انسان معذب می شود، آدمیان مانند کانهای طلا و نقره هستند، صاحب مجلس شایسته است در صدر مجلس بنشیند، به صورت چاپلوسان و ستایشکران خاک بپاشید، بوسیله صدقه دادن روزی خود را زیاد کنید.
به سبب دعا بلاهای نازله را دفع کنید، دلهای آدمیان و جانوران بطور طبیعی بطرف کسانیکه بآنها نیکی می کنند متمایل می باشند، و هم چنین دشمن می دارند آن کسی را که با آنان دشمنی می کند، هیچ مالی از صدقه دادن نقصان پیدا نمی کند.
در صورتیکه انسان دارای ارحام و خویشاوندان محتاج و فقیر باشد نمی تواند صدقه خود را بدیگران بدهد. تندرستی و آسایش دو نعمتی است که قدر آن دانسته نمی شود، در گذشت و عفو سلطان از تبه کاران موجب بقاء سلطنت می گردد.
تسلط و قدرت مرد در خانه موجب زیادی عفت زن می گردد، اطاعت مخلوق در جائیکه موجب سخط خداوند متعال باشد جائر نیست.

سؤالات مرد شامی از امیرالمؤمنین علیه السلام

حضرت موسی بن جعفر علیه السلام از پدرانش از حضرت امام حسین سلام الله علیه روایت می کند که یکی از روزها امیرالمؤمنین علیه السلام با گروهی از یاران خود نشسته و آنها را برای جنگ آماده میکرد، در این هنگام پیرمردی که گرد و غبار سفر در چهره اش بود وارد شد.
مرد مسافر پرسید: امیرالمؤمنین کجا است؟ حضرت را به آن مرد نشان دادند، و او سلام کرد و بعد گفت: یا امیرالمؤمنین من از طرف شام می آیم و پیر مرد هستم، شنیده ام در وجودت فضائل بسیاری هست، و من گمان می کنم که بزودی کشته خواهی شد و اینک آن چه را خداوند به تو تعلیم داده به من تعلیم فرما.
حضرت فرمود: آری این پیر مرد هرکس دو روزش مساوی باشد در زندگی خود زیان دیده است، و هرکس کوشش خود را برای رسیدن به دنیا متمرکز کند از ادبار دنیا حسرت خواهد خورد، و هر آن کس که دو روز از ایام زندگیش در شر و فساد بگذرد از مواهب الهی محروم می گردد.
هر کس به امور آخرت بی اعتنا باشد و از دنیائی که به او رو آورده استفاده کند و توجه نداشته باشد که از کجا بدست می آورد این چنین آدمی از تبه کاران بشمار است، کسیکه به نواقص اخلاقی و اجتماعی خود متوجه نباشد، هوای نفس بر او غلبه خواهد کرد.
این پیر مرد برای مردم به پسند آن چه را برای خود می پسندی، و با مردم آن طور رفتار کن که میل داری مردم با تو آن گونه رفتار کنند، پس از این امیرالمؤمنین علیه السلام صورت خود را متوجه یارانش کرد و فرمود:
ای مردم مگر مشاهده نمی کنید که اهل دنیا با حالات مختلف صبح را به شب و شب را به روز میاورند، یکی زمین میخورد و از درد برخود می پیچد و دیگری از وی عبادت می کند و از دیدن رنج بیمار ناراحت میگردد، یکی از فرط ناراحتی و شدت مرض با جان خود تلاش می کند و دیگری امید بزندگی ندارد، و یکی در بستر مرض افتاده و نزدیک است جان دهد، یکی طالب دنیا است در صورتیکه مرگ او را دنبال می کند، و دیگری غافل از همه چیز همواره در تلاش است در صورتیکه از دید حقیقت هرگز دور نبود است.