شفابخش و مشکل گشا

نویسنده : قطب الدین سعید بن هبة الله راوندی

مؤلف و تألیف او

قطب الدین سعید بن هبةالله راوندی معروف به قطب راوندی، فقیهی دانشور و موثق و متکلمی بصیر و شاعری خوش ذوق و محدثی آگاه و مفسری دانا بود.
میرزا عبدالله افندی شاگرد علامه مجلسی رحمةالله در سخنی کوتاه او را چنین وصف کرده است:
او برتر از همه تعریفها و تمجیدهائی است که از او کرده اند.
و ابن حجر عسقلانی، عالم سنی، در لسان المیزان او را چنین ستوده است:
او در هر دانشی فاضل بود و در رشته های گوناگون تألیفاتی از خود به جای گذاشت.
زندگینامه نویسان رجال برجسته ای چون، محمد بن علی بن شهر آشوب سروی و احمد بن علی بن عبدالجبار طوسی و علی بن محمد مدائنی و محمد بن عبدالحمید بن محمود دعویدار و محمد بن حسن علوی بغدادی، و دو تن از فرزندان قطب به نامهای سعید و حسین را، در زمره شاگردان و راویان اجازت یافته از سوی او برشمرده اند. و فقه القرآن، الخرائج و الجرائح، قصص الانبیاء، لب اللباب و الدعوات از مشهورترین تالیفهای او هستند.
چنان که از مجموعه جبعی به نقل از خط شهید اول بر می آید، او که رضوان خدا بر او باد، در چاشتگاه روز چهارشنبه چهاردهم ماه شوال سال 573 هجری وفات یافت و در قم، پائین پای مرقد مطهر دخت امام هفتم، فاطمه معصومه (علیها السلام)، دفن شد.
کتاب سلوةالحزین او که به الدعوات شهرت یافته است و اکنون ترجمه آن را پیش روی دارید، روایتهای نادر و لطیف و سودمند در موضوعهای گوناگون (از دعا و آداب و آثار آن گرفته و تا حفظ بهداشت و سلامتی تن و روان و آرامش دل و جان و سپاس بر نعمتهای بیکران، و آداب خوردن و آشامیدن، و بیماری و عیادت از بیماران، و مرگ و بشارتها و بیمهای پس از آن، و آداب کفن و دفن، که مومنان را از دانستن آنها گریزی نیست) را در بر دارد.
امید که این نوشتار در زیستن خداپسندانه و زنده نگاه داشتن یاد خدا در دلها و توجه دادن به آخرت مفید و موثر باشد.

باب یکم : دعا و آداب آن

بخش اول: بهره های دعا

1 - امام جعفر صادق (علیه السلام) فرمود:
دعا سرنوشت ثابت را پس از آن که سخت استوار شده است باز می گرداند.
پس بسیار دعا کنید که دعا کلید رحمت و مایه رواگشتن هر حاجت است، و به آن چه نزد خداست، جز با دعا نتوان رسید. هر دری را که بسیار بکوبند زود باشد که به روی کوبنده باز شود.
2 - و فرمود:
خدای تبارک و تعالی می داند بنده به هنگام دعا چه می خواهد ولی دوست دارد که حاجتها فاش به درگاهش اظهار شود؛ پس چون دعا کردی حاجتت را نام ببر. در نزد خدای سبحان چیزی دوست داشتنی تر از این نیست که از او درخواست شود.
3 - و فرمود:
دعا کنید که دعا درمان هر درد است، و چون دعا کردی چنین پندار که حاجتت پشت در است.
4 - پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:
پروردگارتان را شب و روز می خوانید؟! بدانید که سلاح مومن دعاست.
5 - امام علی بن موسی الرضا (علیه السلام)، فرمود:
سلاح پیامبران را به همراه داشته باشید.
گفته شد: ای فرزند رسول خدا، سلاح پیامبران چه بود؟
فرمود: دعا.
6 - امام محمد باقر (علیه السلام) فرمود:
در تورات نوشته شده است که موسی (علیه السلام) پرودرگارش جل و علا، را خواند و گفت: ناگزیرم در مکانهائی بنشینم که تو را والاتر و بالاتر از آنی که در آنجا یادت کنم.
خداوند: فرمود: ای موسی، در هر حال و هر دم مرا یاد کن.
7 - پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:
یک دعا در خلوت با هفتاد دعا در آشکار برابر است.
8 - و او فرمود:
دعا مغز عبادت است (عبادت خالص است) و هر کس دعا کند هلاک نشود.
9- و فرمود:
هر کس می خواهد خدای سبحان در سختی های و غمها دعایش را اجابت کند، هنگامی رفاه و فراخی بسیار دعا کند.
10 - و او، که برترین درودها بر او و آل او باد، فرمود:
برترین، عبادت امت من پس از قرائت قرآن دعاست، آن گاه این آیه را خواند:
أَستَجِب لَکمْ إِنَّ الَّذِینَ یَستَکْبرُونَ عَنْ عِبَادَتی سیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ
(1) مرا بخوانید تا دعایتان را اجابت کنم، کسانی که از پرستش من کبر می ورزند دیری نپاید که با خواری به دوزخ می آیند.
نمی بینی که دعا همان پرستش است.
11 - و فرمود:
ای علی! نیایشگر بی عمل چون تیرانداز بی کمان است.
12 - همو فرمود:
از دعا عاجز نباشید که نیایشگران هلاک نشوند. و سزاست که هر کس از شما پروردگارش را بخواند و از او بخواهد، حتی بند کفش گسسته خود را از او بخواهد. و از فضل خدا درخواست کنید که خداوند دوست دارد از او درخواست شود.
هر مسلمانی که دعایی کند و در دعایش گناه و بریدن از خویشان نباشد، خدای تعالی یکی از سه چیز را به او عطا می کند:
یا دعایش را زود اجابت کند،
و یا برای آخرتش بیندوزد،
و یا این که شری مانند آن را از او باز دارد.
گفتند: ای رسول خدا، اگر چنین است ما بیشتر دعا می کنیم.
فرمود: خدا نیز بیشتر عطا می کند.
13 - امام صادق (علیه السلام) فرمود:
خدا می فرماید: هر کس به جای درخواست از من به یاد من باشد و ذکر من او را به خود مشغول دارد من به او بیش از درخواست کننده ام عطا می دهم.
14 - و فرمود:
هر کس در نهان خدا را یاد کند، خدا را بسیار یاد کرده است. منافقان خدا را در آشکار یاد می کنند و در نهان یاد نمی کنند یُرَاءُونَ النَّاس وَ لا یَذْکُرُونَ اللَّهَ إِلا قَلِیلاً (2) عبادت خود را به مردم نشان می دهند و خدا را جز اندکی یاد نمی کنند.
15 - پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:
خدای تعالی کسانی را که در دعا پافشاری می کنند دوست دارد.
16 - و فرمود:
چون بنده به ثنای من مشغول شود، من حاجتهای او را برآورده کنم.
17 - و فرمود:
هیچ ذکری برتر از قول لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ نیست، و هیچ دعایی برتر از استغفار نیست.
آن گاه این آیه را تلاوت فرمود: فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَ استَغْفِرْ لِذَنبِک (3) بدان که معبودی جز الله نیست و برای گناهت آمرزش طلب.
18 - و از اوست که فرمود:
پروردگارا، کاش می دانستم که از بندگانت کدامین را دوست می داری تا دوستش بدارم.
خطاب آمد که هر گاه بنده ام را دیدی که مرا بسیار یاد می کند، بدان که من او را توفیق و اجازت داده ام و من دوستش دارم. و چون بنده ام را دیدی که مرا یاد نمی کند، من او را باز داشته ام و من دشمنش دارم.
19 - و فرمود:
دعا که کم شد بلا نازل شد.
20 - و فرمود:
چیزی نزد خداوند گرامی تر از دعا نیست.
21 - همو فرمود:
در وقت رفاه و راحتی، با دعا نزد خدا آشنائی نما تا در سختی تو را بشناسد.
22 - و او (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:
برای بلا، دعا مهیا کنید که سرنوشت را جز دعا باز نمی گرداند؛ و چیزی جز نیکوکاری عمر را نمی افزاید.
23 - امیرالمومنین (علیه السلام)، فرمود:
موجهای بلا را با دعا بازگردانید؛ که بلا زده گرفتار از سالم امان نایافته از بلا، به دعا نیازمندتر نیست.