فهرست کتاب


فضه همراز زهرا علیهاالسلام

محمد عابدی میانجی‏

بخش ششم: افول ستاره ی نوبه

رحلت فضه و مرقد او

فروغ ستاره ی درخشان دیار نوبه - سرانجام بعد از دهها سال همراهی با اهل بیت علیه السلام - رو به افول نهاد و به سرای باقی شتافت. پیکر فضه را بعد از وفات در قبرستان باب الصغیر دمشق به خاک سپردند.(131) مرقد فضه کمی بالاتر از قبر عبدالله فرزند امام صادق علیه السلام (در حدود صد متری سمت چپ) و در انتهای قبرستان قرار گرفته است. اتاقی که فضه در آن به خاک سپرده شد، گنبدی سبزرنگ و کوچک داشت و دیوارهایش نیز از سنگ سیاه بود. روی سنگ قبرش محفظه ای چوبی قرار داشت که با پارچه ای سبز پوشیده بود.(132)
محدث قمی به نقل از یاقوت حموی در معجم البلدان می نویسد: در سمت قبله باب الصغیر، قبر بلال بن حمامة و کعب بن احبار و سه تن از همسران پیامبر و قبر فضه کنیز فاطمه علیهاالسلام و ابن درداء و ام الدرداء و فضالة بن عبید و سهل بن حنظله و... است.
علامه محقق سابقی معتقد است که: همه مورخان در این که جناب فضه در باب الصغیر مدفون است، اتفاق دارند، و حتی دو نفر در این باره اختلاف نکرده اند.(133)
بر این اساس، قبر فضه مورد توجه اولیای خدا و مردم قرار گرفت و اولین زائر قبر او، سید نفیسه، همسر اسحاق، فرزند امام صادق علیه السلام بود که در سال 193 ه ق. به زیارت قبر حضرت زینب علیهاالسلام رفته بود و قبر فضه را نیز زیارت کرد.(134)

روایات و راویان

ستاره فروزان نوبه که نام درخشان خود (فضه) را از رسول خدا گرفت، همنشین و همدم حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام بود. میزان این علاقه و همراهی تا آنجا گسترش یافت که او باب(135) فاطمه زهرا علیهاالسلام شد و به این ترتیب ارتباط بانوان دیگر با فاطمه علیهاالسلام از طریق وی صورت می پذیرفت. مجموعه بانوانی که از حضرت فاطمه علیهاالسلام روایت نقل کرده اند عبارتند از: اسماء بنت عمیس، زینب کبری دختر امام علی علیه السلام سلمی آزاد شده رسول خدا صلی الله علیه و آله ام سلمه هند دختر ابی امیه و همسر رسول خدا صلی الله علیه و آله، ام کلثوم دختر امام علی علیه السلام زینب دختر ابی رافع و فضه نوبیه.(136)
فضه نوبیه با اینکه مدتی طولانی از مکتب رسول خدا صلی الله علیه و آله، حضرت زهرا علیهاالسلام امام حسن، امام حسین و حضرت زینب علیهاالسلام استفاده برد و شاید بخشی از امامت سجاد علیه السلام را نیز درک کرد، ولی در کتب رجالی و روایی از راویان به شما نیامده است. برخی به مقام روایی وی اشاره کرده اند که ابن شهر آشوب و شیخ مفید از آن جمله اند.(137)
علامه شوشتری در کتاب خصائص الحسینیه به مقام محدثه بودن فضه اشاره کرده است و اما برخی از راویان عبارتند از:(138)