فهرست کتاب


فضه همراز زهرا علیهاالسلام

محمد عابدی میانجی‏

بخش سوم: تا غسل مهتاب

غروب ابدی

سال دهم هجری، اولین سالی بود که فضه تلخی های زندگی جدیدش را تجربه کرد. در این سال پیامبر خدا صلی الله علیه و آله پس از انجام آخرین مراسم حج که به (حجة الوداع) شهرت یافت، حالش رو به وخامت گذاشت، تا اینکه روز دوشنبه، 28 سفر سال ده هجرت، با تمام غم و اندوهش فرا رسید. در این روز فضه در کنار فاطمه زهرا علیهاالسلام بود او که شاهد غم و اندوه جانکاه فاطمه علیهاالسلام بود، حضرت را دلداری می داد و امیدوارش می ساخت که حال رسول خدا صلی الله علیه و آله بهتر خواهد شد؛ اما بالاخره آن غروب ابدی فرا رسید و آخرین فرستاده الهی چشم از جهان فرو بست.(48)
فضه آن روزها را خوب به خاطر سپرد؛ روزهایی که او و دیگر بانوان علاقمند به اهل بیت و فاطمه زهرا علیهاالسلام مونس یگانه دختر رسول خدا صلی الله علیه و آله بودند. او اخباری مهم و گاه منحصر به فرد، از اوضاع و احوال آن روز، را برای آیندگان به یادگار گذاشت.
او می گفت: وقتی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله وفات یافت، کوچک و بزرگ سوگوار شدند. گریه بر حضرت زیاد شد، دلداری دهنده ای نبود و مصیبت حضرت بر نزدیکان اصحاب، اولیای دوستان، بیگانگان و خویشاوندان سخت بود. کسی را ملاقات نمی کردیم، از زن و مرد، مگر اینکه می دیدیم گریان و نالان است.(49)
سرتاسر وجود فضه را داغ جدایی از دوست داشتنی ترین خلق خدا، فرا گرفته. او بیش از هر مسلمان دیگر از این غم جانکاه می سوخت.

دوران انحراف

سرآغاز ظهور فرقه های مختلف فکری و سیاسی منافقان را دوران باید از رحلت حضرت محمد صلی الله علیه و آله دانست و مطالعه زندگی فضه در این دوره می تواند پیام های مهمی از استقامت در مسیر حق را به ما نشان می دهد.
آنچه باعث شد فضه راه حق را برگزیند چه بود. و او با چه انگیزه ای در مقابل سیل تحریف واقعیتها و غصب حقوق مسلم مقاومت کرد؟ تاریخ پاسخ این پرسش را در معرفت عمیقی می داند که فضه در پرتو زندگی با اهل بیت علیهم السلام به دست آورد. او نمی توانست باور کند بانویی که در تقسیم کار خانه با خادمی تنها و بی سرپرست، عدالت را تا آخرین مرز رعایت می کند، در ادعاهای سیاسی اش نیز صادق نباشد و یا رادمردی چون علی علیه السلام زهد را در عین دسترس به اموال دنیا پیشه ساخته بود، ذره ای به حکومت دنیوی دلبستگی داشته باشد. این عامل موجب شد تا در میان کشمکش های سیاسی، او راه صحیح را برگزیند و مانند (اسماء بنت عمیس، ام ایمن و...) در راه مستقیم ثابت قدم بماند، این نکته قابل تأمل است که این تعداد انگشت شمار از زنان هر چند اندک بودند، اما توانستند به طور شگفت انگیز از سیطره فکری و تبلیغی جریان حاکم خارج شوند و این درایت سیاسی دقیقاً در زمانی صورت می گرفت که بعضی نزدیکان پیامبر، حتی برخی همسران حضرت به وضع موجود و حکومت ایجاد شده رضایت دادند.
ارزش رویکرد فضه در این فضای بحرانی آنگاه آشکار می شود که به کنیزان هم گروه و هم وطن وی نظری بیفکنیم که هر یک در منزلی از خانه های مدینه به خدمتکاری مشغول بودند و هرگز در کشمکشهای سیاسی وارد نمی شدند.
اما سکوت در مکتب فضه جای نداشت. او بعد از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله به اقلیتی از زنان پیوست که با مظلومیت تمام از افشای حقیقت پرهیز نکردند و در صف طرفداران امیرمؤمنان علیه السلام فاطمه زهرا علیهاالسلام قرار گرفتند.
فضه و دیگر بانوان حامی اهل بیت چندین راه برای افشای پلیدی حاکمان و غاصبان در پیش روی داشتند که نقل سخنان فاطمه زهرا علیهاالسلام که خود افشاگر چهره منافقان و دلایل انحراف از بیعت با علی علیه السلام در حجةالوداع بود، یکی از این روش ها بود. فضه نیز به خوبی از این روش استفاده کرد و چهره غاصبان را با نقل سخنان فاطمه زهرا علیهاالسلام برای مردم آشکار ساخت.