فضه همراز زهرا علیهاالسلام

نویسنده : محمد عابدی میانجی

مقدمه

شمیم نوازشگر فاطمه علیهاالسلام کوثر رسول اکرم صلی الله علیه و آله چند صباحی فضای شهر مدینه را با رایحه حضور خود معطر ساخت. فاطمه علیهاالسلام در زمانی اندک، فرزانگانی را پرورش داد که از چشمه معرفت نوشیدند و بر تارک تاریخ درخششی ابدی یافتند.
مطالعه زندگی این پروانگان فاطمی ضمن تبیین فضای دینی و اجتماعی بعد از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و بررسی جریانهای سیاسی منحرف، نقش الگوهای جاودانه را که ثباتشان در مسیر حق زبانزد تاریخ است، آشکار می سازد و راههای عملی دفاع از حکومت دینی را در چشم انداز نسل امروز به تصویر می کشد؛ نسلی که بیش از هر زمان دیگر محتاج شناختن مسیر حق و پایداری بر اهداف اصیل اسلامی خویش است.
انسانهای وارسته ای که در سایه سار وجود فاطمه زهرا علیهاالسلام جمع شدند، جمعی از آنان مانند اسماء بنت عمیس، ام سلمه انسانهایی آزاد با موقعیت های ممتاز قبیله ای و اقتصادی و برخی هم جدا از همه حمایت های مادی و نژادی بودند و با این حال از مسیر حق پای به عقب نکشیدند. مطالعه زندگی جمع اخیر از آن جهت قابل توجه است که فشارهای اجتماعی روح و جانشان را آزار می داد و آنان با این که توان هیچ نوع دفاعی نداشتند، بر اعتقاد خویش به دین و روش حق پای می فشردند.
کتابی که پیش روی دارید به شرح و تحلیل زندگی یکی از این بانوان اختصاص دارد؛ بانویی که نام خود را از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله گرفت و به فضه نوبیه مشهور شد.
قم - محمد عابدی میانجی
زمستان 1378

بخش اول: زلال زندگی

نوبه در بستر تاریخ

فضه در دامنه رشته کوههای سرخ و برافراشته نوبه در شرق آفریقا به دنیا آمد. منطقه نوب، به گفته حموی: شهرهایی وسیع و پهناور در جنوب مصر است و نوبه نام دیگر شهر دمقله است که به ساحل رود نیل منتهی می شود و از آنجا تا اولین مرزهای مصر چهل شب راه است. وی آنگاه به ناحیه ای از دریای تهامه نیز نام نوبه می دهد.(1)
هنگام ظهور اسلام در ابتدای قرن هفتم میلادی، سه قلمرو در منطقه نیل وجود داشت که (نوبده) قلمرو نوبه ای ها، اولین آنها بود. واژه نوبه به رغم محدود بودنش به مردم قسمت های شمالی تر این سرزمین ها، عموماً به حکومت متحد از سه قلمرو اطلاق می شد و حتی ساکنان سرزمین مجاورش در جنوب را هم در بر می گرفت.
با فتح مصر توسط مسلمانان در فاصله سالهای 639-641 یک نیروی نظامی به مرز نوبه آمد، ولی توسط این نیرو بر مصر علیا هنوز ناپایدار بود؛ ولی سرانجام قلمرو نوبه مسیحی از پای درآمد و تسلیم شد.
در سال 969 میلادی، خاندان فاطمیان که در شمال آفریقا و در مخالفت با عباسیان بغداد خلافتی ایجاد کرده بودند، مصر را فتح کردند و آنگاه سلطان نوبه را به دین اسلام دعوت نمودند.(2)