داستان عارفان

نویسنده : کاظم مقدم

مقدمه

داستان عارفان گزیده ای از کتاب مصابیح القلوب یکی از آثار ارزشمند زبان فارسی، که سرشار از آیات و روایات، مواعظ و حکم نادره است، می باشد. این کتاب نوشته ابوسعید (ابو علی) حسن بن حسین واعظ بیهقی (زنده در 757 ه) که نوشته هایش همواره خود را حسن شیعی سبزواری می خواند. حیات این عالم فاضل و واعظ وارسته، در قرن هشتم هجری ( معاصر فرزند علامه حلی (ره) و هم روزگار شهید اول) می باشد.
از زندگی او اطلاع چندانی در دست نیست، جز مختصری که صاحب ریاض و علامه سید محسن امین و علامه آقا بزرگ تهرانی در آثار خویش نقل نموده اند.(1)
حسن شیعی سبزواری چندین کتاب به زبان فارسی دارد، که به جز مصابیح القلوب همه در شرح زندگانی و احوال معصومین و بیان فضایل و معجزات آن ذوات مقدس علیهم السلام می باشد.
از مجموع آثار او یک عنوان تلخیص، یک عنوان ترجمه و بقیه تألیف خود اوست.
1- بهجة المباهج فی تلخیص مباهج المهج فی مناهج الحجج. 2- ترجمه کشف الغمه.
3- راحة الارواح و مونس الاشباح فی احول النبی و الائمة علیهم السلام.
4- غایة المرام فی فضایل علی بن ابی طالب و ذریته الکرام علیهم السلام.
5- المصباح المنیر فی فضایل النبی و اهل بیته علیهم السلام.
6- مصابیح القلوب.
واعظ بیهقی مصابیح القلوب را - که اینک تنها داستانهای آن تقدیم خوانندگان گرامی می شود - در مواعظ، نصایح و نوادر حکم، نگاشته و در 53 فصل، به شرح و تفسیر 53 حدیث از کلمات گهربار رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم پرداخته است. او هر فصل را با روایتی آغاز می نماید و در برخی از فصلها پس از متن روایت به مناجات با خداوند متعال می پردازد. سپس با ذکر برخی از اوصاف رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به ترجمه و شرح حدیث می پردازد، و چنانکه شیوه اهل منبر است از ذکر آیات و روایات متعدد، و امثال و حکم، و سرگذشت بزرگان، و قصه ها و داستانهای شیرین - و گاهی نادره - غفلت نمی ورزد.
چنانچه گفته شد، داستانهای آن کتاب، غالباً جالب و خواندنی است، که ما را بر آن داشت، تا داستانهای آن کتاب را به صورت مجزا و موضوع بندی شده منتشر کنیم. تا ان شاء الله مفید فایده واقع شود.
تلاشهایی که در آماده سازی کتاب حاضر صورت گرفته است، به شرح ذیل می باشد:
1- موضوع بندی تمامی داستانها
2- ویراستاری جدید
3- ترجمه و شرح لغات و اصطلاحات
4- نام گذاری داستانها
5- ترجمه آیات و عبارات
6- ترجمه اشعار عربی به نظم فارسی
7- اضافه نمودن بعضی مطالب ضروری در متن
امید آن داریم، که سروران و استادان گرامی، خطاها و لغزشهای این اثر را بر ما روشن کنند، و ما را از دعای خیر خویش بهره مند سازند.
کاظم مقدم
31/ 9/77
برابر با شب برات 1419 ه

تقدیر و تشکر

سزاوار است از دفتر نشر میراث مکتوب و از جناب آقای محمد سپهری به خاطر نشر و کوشش فراوان در تصحیح کتاب مصابیح القلوب سپاسگزاری کنم.
و سپاسگزاری دو چندان، از تلاشهای دوستانه دو برادر ارجمندم جناب آقای محمود غفاری و محمد تقی عارفیان، که اگر نبود مساعی و زحمات ایشان، کتابی که در پیش روی شماست، هرگز به این شکل مطلوب عرضه نمی گشت. خداوند پاداش خیرشان دهد.

تذکر

1- اسم کتاب تزیینی است.
2- تقدم و تأخر فصلها اتفاقی است.
3- چون اصل، بر نشر تمام داستانهای کتاب مصابیح القلوب بود، بنابراین داستانهایی را نیز که ذکر اشخاص مجهول الهویه در آن بود، به ناچار آوردیم، که آنها مورد تصدیق ما نمی باشند. و از این امر پوزش می طلبیم. و هرگز قصد مقایسه کردن انوار مقدس معصومین علیهم السلام را با اشخاص بسیار عادی نداشتیم.
کاظم مقدم
در فضائل، مناقب و معجزات پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم