فهرست کتاب


چشم به راه مهدی

جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم

اعیان الشیعه، جلد 4

برگرفته از کتاب : چشم به راه مهدی
نوشته: محسن امین.
ناشر: دارالتعارف للمطبوعات، بیروت.
سید محسن امین عاملی، در سال 1283 ه.ق. در قریه شقره جبل عامل، متولد شد و علوم مقدماتی را در همان جا به پایان رساند و برای تحصیل علوم عالی به عراق هجرت کرد و در نجف اشرف، رحل اقامت افکند و از محضر بزرگان آن حوزه بهره برد و به مقام عالی اجتهاد نائل آمد، سپس به دمشق رفت و در آن جا اقامت گزید و مرجع شیعیان شد.
وی، آثار بسیار دارد، از جمله آثار، اثر ارزشمند اعیان الشیعه است(716).
مؤلف بزرگوار در این اثر با عظمت که در حقیقت، دائرة المعارف پیشوایان دین، رجال علم و ادب و فرهنگ است، در مورد حضرت مهدی (عج) سنگ تمام گذاشته و بیش از 150 صفحه از کتاب را به آن حضرت اختصاص داده است.
شیوه بیان مطالب، بیشتر بر مبنای نقل اخبار و اقوال بزرگان و دانشمندان است. در هر موضوع پیش از ورود در اصل بحث مقدمه ای می نگارد، سپس به مطالب اصلی می پردازد. درباره حضرت مهدی (عج) موضوعات زیر را به بحث گذارده:
زمان ولادت، ویژگیهای شخصی، پوشش، غیبت و سفراء، امامت حضرت، وجود حضرت در شهرها، ولی غایب از دیدگان، اخباری که از طریق اهل سنت درباره ظهور حضرت رسیده، مطالبی که شیعیان در اثبات امامت، غیبت و... از قرآن احادیث پیامبر(ص) فاطمه(س) و سایر ائمه(ع) بدانها تمسک می جویند، غیبتهای انبیاء: صالح، ابراهیم یوسف، موسی، اوصیاء و حجج پس از موسی تا زمان مسیح، معجزات حضرت و نشانه های اثبات آن طرح یازده شبهه در مورد مهدی (عج) و پاسخ آن با دلیها و برهانهای عقلی و نقلی، یادآوری نام دانشمندان و علمای اهل سنت که در وجود حضرت مهدی، با شیعه هم عقیده اند، بحث درباره نشانه های ظهور با استفاده از منابع گوناگون و شمارش 69 نشانه، سال، روز و مکان ظهور حضرت، آنچه پس از ظهور توسط حضرت مهدی انجام می پذیرد، محل اقامت مدت حکومت سیره و سیمای وی به هنگام قیام و طریقه اجراء احکام، نشانه هایی که در آن عصر، خداوند ظاهر می سازد، شمار یاران مهدی، نام شهرها و چگونگی گرد آمدن آنان و...

المهدی

برگرفته از کتاب : چشم به راه مهدی
نوشته: سید صدرالدین صدر.
ناشر: دارالزهراء، بیروت.
شماره صفحه ها: 255
سید صدرالدین صدر، از علمای شیعه است. وی، در سال 1299 ه. ق. در کاظمین، دیده به جهان گشود و در مهد تربیت پدر بالید و تحصیلات ابتدایی و سطوح را در سامراء و کربلا، نزد اساتید بزرگی، چون شیخ حسن کربلایی، آقا ضیاءالدین عراقی و... فرا گرفت. در سال 1329 ه. ق. به سفارش پدر، به نجف اشرف هجرت کرد و در آن جا مدتها از محضر درس آخوند خراسانی و میرزای نائینی بهره برد.
در سال 1349 ه.ق. به مشهد مشرف شد و در آن جا اقامت گزید و به تدریس و رسیدگی به امور مردم و... پرداخت.
پس از مدتی، به در خواست، مؤسس حوزه علمیه قم، شیخ عبدالکریم حائری، به قم مشرف شد و در حوزه علمیه قم، جایگاه رفیعی یافت.
ایشان آثار فراوانی دارد(717). از جمله آنها کتاب ارزشمند المهدی است.
مؤلف به منابع اصلی حدیث و تاریخ که معروف به وثاقت و مورد اطمینان و اعتمادند تکیه دارد و بحث دقیق و عمیقی را پی می گیرد و به بسیاری از شبهات پاسخ می گوید.
کتاب، در یک مقدمه و هشت فصل و خاتمه، تنظیم شده است.
وی درباره انگیزه تألیف کتاب می نگارد:
در مجلس دوستانه ای، از مهدی منتظر (عج) و آنچه شیعه امامیه اثناعشریه، در این باب بدان معتقدند سخن به میان آمد.
برخی از حاضران در مجلس، اظهار داشتند، برادران اهل سنت، در این موضوع چه عقیده ای دارند. آیا از طریق آنان، احادیثی که موافق احادیث شیعه باشد، وارد شده و دانشمندان آنان، نوشته ای دارند، یا خیر؟
در پاسخ گفتم: از طریق اهل سنت احادیث مستفیضه، بلکه متواتره وارد شده و علمای آنان در این باب تألیفات زیادی دارند. البته بعضی مناقشات و استبعاداتی نیز دارند که از گذشتگان خود گرفته اند و میان آنان، رواج یافته و به تألیفات آنان با اختلاف در تعبیر، سرایت کرده است.
بعضی از حاضران در مجلس گفتند، برای شما امکان دارد در این موضوع کتابی بنویسید؟ گفتم: پرداختن به این مسأله، سبب جریحه دار شدن عواطف می شود و این را نمی پسندم، بویژه مثل این زمان که ما، نیاز شدید به وحدت کلمه داریم. گفتند: بحث علمی، با حفظ آداب مناظره و خارج نشدن از آداب و اخلاق اسلامی اشکالی ندارد.
از این روی پذیرفتم در این باب، کتابی بنگارم.
آنگاه پس از مطالعه کتابهایی که در دسترس بود، احادیث مربوط به موضوع را ذیل عنوان مناسب، گردآوری کردم. اگر حدیثی، بر چند عنوان دلالت داشت، آن را زیر هر یک از عناوین، آوردم.
در نقل روایات، بر کتابهایی که در چاپخانه های اهل سنت به طبع رسیده بود، یا آثار مخطوطی که اعتبار آنها مسلم بود، اکتفا کردیم و جز اندکی از کتابهای چاپ شده در ایران، نقل نکردم. عنایت داشتم، مطالبی را گرد آورم که از کتابهای اهل سنت و مورد اعتماد آنها باشد. از علمای شیعه و منابع شیعی که احادیث نبوی را از طریق اهل سنت نقل کرده اند، حدیث نقل نکردم مگر مقداری از کتاب: الدرالموسویه فی شرح العقاید الجعفریه، تألیف حسن صدر کاظمی، به خاطر ادای بعض حقوق و تأیید مطالب.
در پایان مقدمه می نویسد:
خدا را شاهد می گیرم، من، به دیده انصاف به احادیث و سخنان سلف صالح نگریستم و بر آن رویه مشی کردم که اعتقاد خود را با دلیل منطبق سازم، نه این که دلیل را بر اعتقاد منطبق سازم.
تحت عنوان نظرةاجمالیه، به کتابهایی که بزرگان اهل سنت، درباره مهدی (عج) نگاشته اند، اشاره می کند و مستفیض و متواتر بودن روایات پیامبر(ص) درباره حضرت مهدی از دیدگاه اهل سنت می نمایاند:
... قال ابن حجر فی الصواعق قال ابوالحسن الابری قد تواترت الاخبار واستفاضت بکثرة رواتها عن المصطفی(ع) بخروج المهدی و انه من اهل البیت.(718)
ابن حجر، در الصواعق، از ابوالحسین الابری نقل می کند: روایات متواتر و مستفیض در بسیاری راویان از پیامبر صلی الله علیه و آله بر ظهور مهدی (عج) و این که از اهل بیت است، رسیده.
... قال الشبلنجی فی نوالابصار تواتر الاخبار عن النبی ان المهدی من اهل بیت و انه یملاء الارض عدلاً.(719)
شبلنجی در نور الابصار، گفته است: اخبار نقل شده از پیامبر صلی الله علیه و آله، مبنی بر این که مهدی، از اهل بیت و زمین را پر از عدل می کند، متواتر است.
آن گاه، سخنان دیگری که بر تواتر و استفاضه اخبار مهدی (عج) دلالت دارد، می آورد و می نویسد: اگر از سخنان صریح این گواهان چشم بپوشیم و به احادیث از حیث سند و دلالت نظر افکنیم، روایات، سه دسته اند:
1. روایات صحیح از نظر سند و بی اشکال از نظر دلالت. ائمه حدیث و بزرگان حفاظ بر صحت و حسن بودن آنها تصریح کرده اند. در وجوب عمل و اخذ این دسته از روایات، تردیدی نیست.
2. روایاتی که از نظر سند، صحیح نیستند، ولی دلالت آنها روشن است و قواعد مقرر در علم رجال، این دسته از روایات را، از آن جهت که به واسطه دسته اول جبران می شوند و اجماع بر مضمون آنهاست، معتبر می شمارند.
3. روایات صحیح و ضعیفی هستند که مخالف عموم احادیث متواتر و مستفیضه اند که اگر تأویل آنها، ممکن نباشد، طرح و اعراض از آنها لازم است. مثل روایاتی که دلالت می کنند که اسم مهدی، احمد است و اسم پدرش، عبدالله. یا این که از اولاد ابی محمد الحسن زکی است. مطالب هشت فصل کتاب، بدین شرح است:
فصل اول، درباره بشارتهایی که بر ظهور مهدی (عج) در کتاب خدا، سنت پیامبر صلی الله علیه و آله، سخنان علی(ع) و بزرگان و اعلام، در قالب نظم، یا نثر وارد شده است.
فصل دوم، مهدی منتظر عرب و از امت پیامبر صلی الله علیه و آله است و بیت شریف و خانواده وی، مشخص بوده و شواهد بسیاری بر این، دلالت دارند.
فصل سوم: ویژگیهای ظاهری و باطنی، ملکات فاضله، دانش، قضاوت، بیعت، حکومت، اصلاحات و...
فصل چهارم، مقام و منزلت حضرت نزد خداوند و...
فصل پنجم، ولادت، تعیین اسم، لقب، کنیه، نام پدر، مادر، طول عمر شریف و...
فصل ششم، چگونگی غیبت، محل غیبت، علت غیبت، چگونگی بهره مندی مردم از حضرت در زمان غیبت و...
فصل هفتم، نشانه های آسمانی و زمینی ظهور، جو عمومی جهان، خروج سفیانی و...
فصل هشتم، فضیلت انتظار فرج، نهی از تعیین زمان ظهور، محل ظهور، بیعت، شمار یاران و...

کتاب الغیبة

برگرفته از کتاب : چشم به راه مهدی
نوشته: محمد ابراهیم نعمانی.
از بزرگان قرن چهارم، این اثر شامل 26 فصل؛ درباره امامت و حمایت ائمه(ع)، علائم ظهور، مدعیان امامت، زمین بدون حجت نیست، صبر و انتظار فرج و... .
در پایان کتاب، فهرستی ارائه شده از کتابهایی که نویسنده محترم، از آنها نقل روایت کرده است.

...................) Anotates (.................
1) د9د - د8د اندیشه سیاسی در اسلام معاصر حمید عنایت، ترجمه بهاء الدین خرمشاهی 290، خوارزمی.
یادآوری: مخالفت شیخ فضل الله نوری،... را نباید به حساب اعتقاد آنان به مشروع نبودن حکومت در دوره غیبت گذاشت، بلکه مخالفت آنان، جهت گیری داشته که در جای خود آمده است.

2) د9د - د8د امام خمینی، بارها و بارها تفکر این گروه را مطرح کرده و به نقد آن پرداخته است. از جمله ر. ک: صحیفه نور، مجموعه رهنمودهای امام خمینی، ج، 2/196 - 196، وزارت ارشاد.


3) د9د - د8د فقه سیاسی عمید زنجانی، ج 2/189 - 196، امیرکبیر؛ دادگستر جهان، ابراهیم امینی / 271 - 300 شفق، قم؛ در اسات فی ولایة الفقیه، حسینعلی منتظری، ج 1 / 205 - 254.

4) د9د - د8د بحارالانوار علامه محمد باقر مجلسی، ج 51/71 - 73، موسسة الوفاء، بیروت.


5) د9د - د8د همان مدرک. ج 52/322 و 38؛ دلائل الامامه، ابن جعفر محمد بن جریر رستم الطبری / 258، منشورات الرضی، قم.

6) د9د - د8د همان مدرک ج 52/256.


7) د9د - د8د در جستجوی قائم، سید مجید پور طباطبایی / 390، انتشاران آستان مقدس صاحب الزمان، جمکران، قم.

8) د9د - د8د در شناخت حزب قاعدین زمان، ع باقی / 319 - 320.

9) د9د - د8د بحار الانوار، ج 52/130. درج 51/72. با تفاوتی اندکی همین حدیث آمده است.

10) د9د - د8د شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج 2/194 - 197، داراحیاء التراث العربی، بیروت.

11) د9د - د8د همان مدرک، ج 10/100.

12) د9د - د8د صلح الحسن، شیخ راضی آل یاسین /80 - 81، دارالکتب العراقیة فی الکاظمیة.

13) د9د - د8د الاحتجاج، طبرسی، با تعلیقات سید محمد باقر خراسان، ج 2/291، مؤسسه اعلمی، بیروت.

14) د9د - د8د وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج 12/127 - 135، داراحیاءالتراث العربی، بیروت؛ مستدرک الوسائل، حاج میرزا حسین نوری،ج 13/130 - 122، مؤسسه آل البیت قم.

15) د9د - د8د بحار الانوار، ج 51/87؛ سنن، ابن ماجه، ج 2، حدیث 4088، احیاءالتراث العربی. در سنن، این روایت، چنین آمده است:
یخرج، ناس من المشرق فیوطئون للمهدی یعنی سلطانه.

16) بحارالانوار، ج 51/87. علامه مجلسی، خلاصه بخشی از کتاب وی را، به نام: مناقب علی که روایات مهدی را در آن جمع آورده، آورده است.
17) د9د - د8د همان مدرک ج 52/243؛ کتاب الغیبة، نعمانی، تحقیق علی اکبر غفاری / 273، مکتبة الصدوق، تهران.

18) د9د - د8د سنن ابن ماجه ج 2 حدیث 4082.

19) د9د - د8د کنز العمال، حسام الدین هندی، ج 14/267، حدیث 38677 مؤسسة الرسالة، بیروت.

20) د9د - د8د الملاحم الفتن، سید بن طاووس /52.

21) د9د - د8د نعیم بن حماد از محدیثین مورد وثوق اهل سنت است. وی در زمان خلافت ابی اسحاق بن هارون، به خاطر این که پاسخ دلخواه دستگاه خلافت را در رابطه با قرآن نداد، بازداشت شد و در سال 228 ه ق در زندان درگذشت. ر. ک: الملاحم الفتن، سید بن طاووس / 18 - 19.

22) د9د - د8د تداوم انقلاب اسلامی ایران تا انقلاب جهانی مهدی محمدی ری شهری / 56 وی حدیث یاد شده را با نقلهای مختلف و شرح و تفسیر آن آورده است.

23) د9د - د8د همان مدرک.

24) د9د - د8د کتاب الغیبه، نعمانی، 256.

25) د9د - د8د سوره نور، آیه/55؛ قصص، آیه 5؛ انبیا آیه 105.

26) د9د - د8د تفسیر صافی، فیض کاشانی، ج 3/444، 382 و 357، موسسه اعلمی، بیروت؛ نور الثقلین، حویزی، ج 3/616 - 620، حکمت قم.%%

27) د9د - د8د بحار الانوار، ج 51 / 93.

28) د9د - د8د وسائل الشیعه، ج 11 / 37.

29) د9د - د8د مستدرک الوسائل ج 11 / 34.

30) د9د - د8د فروع الکافی، کلینی، ج 8 / 297 حدیث 456، دارالتعارف، بیروت.

31) د9د - د8د وسائل الشیعه، ج 11 / 35.

32) د9د - د8د مقاتل الطالبین، ابی الفرج اصفهانی، 157 - 165؛ بحار الانوار، ج 47/277؛ اصول کافی، ج 1/ 363 - 367.

33) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52 / 243، کتاب الغیبة نعمانی / 256، 273.

34) د9د - د8د وسائل الشیعه، ج 11 / 36؛ مستدرک الوسائل، ج 11 / 37.

35) د9د - د8د صحیفه سجادیه، با ترجمه و تفسیر الهی قمشه ای، مقدمه / 12، انتشارات اسلامی.

36) د9د - د8د بحارالانوار، ج 41 / 298.

37) د9د - د8د همان مدرک/ 304.

38) د9د - د8د وسائل الشیعه، ج 11 / 36.

39) د9د - د8د همان مدرک/ 37.

40) د9د - د8د همان مدرک/ 41؛ مستدرک الوسائل، ج 11 / 38.

41) د9د - د8د اصول کافی، ج 2 / 242.

42) د9د - د8د وسازل الشیعه، ج 11 / 38.

43) د9د - د8د مستدرک الوسائل، ج 11 / 35 - 37.

44) د9د - د8د وسائل الشیعه، ج 11 / 40؛ نهج البلاغه، فیض الاسلام، خطبهه 233.

45) د9د - د8د وسائل الشیعه/ 38.

46) د9د - د8د فروع کافی، ج 8/273 - 274، وسائل الشیعه، ج 11 / 36 - 37.

47) د9د - د8د شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج 13 / 113 .

48) د9د - د8د نهج البلاغه، فیض الاسلام، خطبه 5

49) د9د - د8د وسائل الشیعه، ج 11 / 466.

50) د9د - د8د همان مدرک، 467.

51) د9د - د8د در شناخت حزب قاعدین زمان / 134، به نقل از انتظار بذر انقلاب حسین تاجری / 114، 117.

52) د9د - د8د وسائل الشیعه، ج 11 /461، 465.

53) د9د - د8د در شناخت حزب قاعدین زمان، 133، 136.

54) د9د - د8د وسائل الشیعه، ج 11 /483.

55) د9د - د8د سرائر، ابن ادریس حلی، ج 3 / 569، انتشارات اسلامی، قم؛وسائل الشیعه، ج 11 / 39؛ بحارالانوار، ج 46 / 172.

56) د9د - د8د بحار الانوار، ج 52/135.

57) د9د - د8د همان مدرک /130.

58) د9د - د8د همان مدرک / 125.

59) د9د - د8د صحیح مسلم، ج 3/1524، ح 1923؛ کنز العمال، ج 14/334 حدیث 38846.

60) د9د - د8د صحیح مسلم، حدیث 1922.

61) د9د - د8د عیون اخبار الرضا، شیخ صدوق ج 1/252 رضا مشهدی؛ بحار الانوار، ج 46/175.

62) د9دد8د عیون اخبار الرضا، ج 1/249؛ بحار الانوار، 46/170.

63) د9د - د8د بحار الانوار، ج 46/174.

64) د9د - د8د بحار الانوار، ج 46/174.

65) د9د - د8د شخصیت و قیام زید بن علی، سید ابوفاضل اردکانی، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی،قم؛ سیره و قیام زید بن علی، حسین کریمان، علمی و فرهنگی تهران.

66) د9د - د8د تنقیح المقال، مامقانی، ج 1/467.

67) د9د - د8د بحارالانوار ج 48/161.

68) د9د - د8د همان مدرک ج 48/ 165.

69) د9د - د8د 2و3. همان مدرک 170 تنقیح المقال، ج 1/377.

70) د9د - د8د همان مدرک 170 تنقیح المقال ج 1/377

71) د9د - د8د بحار الانوار ج 48/165

72) د9د - د8د ماهیت قیام شهید فخ سید ابوبوفاضل اردکانی، 71 - 75 انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی قم.

73) د9د - د8د بحارالانوار 45/344 تنقیح المقال ج 3/204.

74) د9د - د8د اختیار معرفة الرجال شیخ طوسی، با تصحیح و تعلیق مصطفوی /125 دانشگاه مشهد.

75) د9د - د8د بحار الانوار ج 45/365.

76) د9د - د8د تنقیح المقال، مامقانی، /3/206

77) د9د - د8د معجم رجال الحدیث سید ابوالقاسم خوئی، ج 18/94 - 101 مدینة العلم، قم.

78) د9د - د8د ر.ک: قیام مختار سید ابوفاضل اردکانی انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی

79) د9د - د8د تاریخ الامم و الملوک، طبری، ج 4/427، مکتبه ارومیه قم،

80) د9د - د8د مقاتل الطالبین، ابن الفرج اصفهانی /460 مؤسسه دار الکتاب للطباعة و النشر، قم.

81) د9د - د8د ماهیت قیام شهید فخ /251.

82) د9د - د8د مقاتل الطالبین /326؛ بحارالانوار، ج 48/162، پاورقی.

83) د9د - د8د تاریخ الامم و الملوک، ج 8/257

84) د9د - د8د شهداء الفضلیه، علامه امینی /4، دارالشهادة

85) د9د - د8د همان مدرک /2.

86) د9د - د8د همان مدرک.

87) د9د - د8د الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج 8/189، دارصادر، بیروت.

88) د9د - د8د در شناخت حزب قاعدین /122

89) د9د - د8د جواهر الکلام شیخ محمد حسن نجفی، ج 15/421، داراحیاء التراث العربی، بیروت

90) د9د - د8د رسائل محقق کرکی، تحقیق محمد حسون، / ج/1/142، کتابخانه آید الله مرعشی نجفی.

91) د9د - د8د همان مدرک 270

92) د9د - د8د جواهر الکلام، ج 21/359 مصباح الفقیه، حاج آقا رضا همدانی، کتاب الخمس / 160 - 161؛ بلغة الفقیه سید محمد بحرالعلوم، ج 3/234، مکتبة الصادق، تهران.

93) د9د - د8د نهج البلاغه، فیض الاسلام، نامه 38/951

94) د9د - د8د همان مدرک نامه 13/951

95) د9د - د8د ر.ک: مجله حوزه 56 - 57 /131؛ کاوشی در فقه و علوم وابسته آن کتاب اول 79، 189.

96) د9د - د8د نهج البلاغه فیض اسلام نامه 40، 41، 43؛ سیمای کارگزاران علی بن ابیطالب، علی اکبر ذاکری. انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی. نویسنده در این زمینه نمونه هایی با شرح و تفصیل آورده و رخورد علی علیه السلام را نیز با آنان نمایانده است.

97) د9د - د8د تنبیه الامه و تنزیه المله، علامه شیخ محمد نائینی با مقدمه و تعلیقات سید محمود طالقانی 77- 78

98) د9د - د8د ولایت فقیه امام خمینی /27، انتشارات آزادی، قم .

99) د9د - د8د بنیاد فلسفه سیاسی در غرب دکتر حمید عنایت /20، دانشگاه تهران.

100) د9د - د8د جمهور، افلاطون، ترجمه فواد روحانی / 460 ترجمه و نشر کتاب.

101) د9د - د8د همان مدرک / 488 - 491.

102) د9د - د8د در همین رابطه کارل پوپر، فیلسوف نامدار، در کتاب جامعه باز و دشمنانش به سختی ریشه هیا فکری افلاطون را مورد انتقاد قرار می دهد. اعتقاد وی به اصالت جمع نظام طبقاتی، نابرابری انسانها در سرشت و حقوق طبیعی (و به تعبیر پوپر، نژادپرستی) و نیز تعریفی که افلاطون از حقیقت و عدالت و دیگر واژه های انسانی ارائه می کند از جمله این موارد است. پویر عقاید افلاطون را مبدأ پیدایش اکثر تفکرات سیاسی استبدادی می داند.

103) د9د - د8د جمهور / 202.

104) د9د - د8دهمان مدرک/ 325 -316

105) د9د - د8دبنیاد فلسفه سیاسی در غرب / 56.

106) د9د -د8دهمان مدرک / 46.

107) د9د -د8دجمهوری،/ 548.

108) د9د -د8د همان مدرک / 360.

109) د9د -د8د خداوندان اندیشه سیاسی، مایکل ب. فاستر، ترجمه جواد شیخ الاسلامی، ج 1 / 195 - 196، امیرکبیر.

110) د9د -د8د تاریخ فلسفه فردریک کاپلستون، ترجمه مجتبوی، ج 1 / 313؛ جمهور / 236.

111) د9د -د8د سیاست، ارسطو، ترجمه حمید عنایت، انتشارات آموزش انقلاب اسلامی / 123.

112) د9د -د8د همان مدرک / 178 - 179.

113) د9د -د8د همان مدرک / 180.

114) د9د -د8د همان مدرک بخش 2 / 7 - 16.

115) د9د -د8د تاریخ تمدن، ویل دورانت، ج 4 / 1310.

116) د9د -د8د همان مدرک / 1311.

117) د9د -د8د همان مدرک / 1314 - 1315.

118) د9د -د8د آراء اهل المدینة الفاضلة، فارابی/ 79.

119) د9د -د8د سیر فلسفه در جهان اسلام، ماجد فخری، ترجمه جمعی از مترجمان / 124.

120) د9د -د8د آراء اهل المدینة الفاضلة / 82.

121) د9د -د8د سیاست مدینة، فارابی، ترجمه سجادی / 184.

122) د9د -د8د همان مدرک / 197.

123) د9د -د8د همان مدرک/ 202.

124) د9د -د8د همان مدرک / 201.

125) د9د -د8د همان مدرک / 205.

126) د9د -د8د همان مدرک / 213.

127) د9د -د8د همان مدرک / 213.

128) د9د -د8د علم و دین ایان باربور، ترجمه خرمشاهی /79، نشر دانشگاهی.

129) د9د -د8د فلسفه عمومی یا مابعد الطبیعة پل فولکیه، ترجمه یحیی مهدوی /161.

130) د9د -د8د روان کاوی و دین، اریک فروم، ترجمه آرسن نظریان / 49.

131) د9د -د8د utopia، یوتوپیا واژه ای یونانی است که توماس مور آن را از ریشه ou_topos ساخته است که به معنای هیچستان) یا لامکان است و به تعبیر فیلسوف بزرگ ایرانی، شیخ شهاب الدین سهروردی ناکجاآباد.

132) د9د -.New.Atlantisn8n

133) د9د -د8د یوتوپیا، توماس مور، ترجمه داریوش آشوری و نادر افشار نادری 79 - 84.

134) د9د -د8د
همان مدرک / 95- 102.
135) د9د - د8د همان مدرک / 132 - 135.

136) د9د - د8د 41. احوال و آثار و آرای فرانسیس بیکن دکتر محسن جهانگیری / 69.

137) د9د - د8د تاریخ عقاید اقتصادی، دکتر حسین وحیدی / 248.

138) د9د - د8د سیراندیشه اقتصادی، دکتر قدیری اصلی / 128.

139) د9د - د8د تاریخ عقاید اقتصادی / 274.

140) د9د - د8د همان مدرک / 272.

141) د9د - د8د بنیاد فلسفه سیاسی در غرب 122 - 123

142) د9د - د8د همان مدرک /127

143) د9د - د8د همان مدرک

144) د9د - د8د همان مدارک

145) د9د - د8د همان مدرک

146) د9د - د8د مکیال المکارم فی فوائد الدعاء للقائم، میرزا محمد تقی موسوی اصفهانی /118

147) د9د - د8د کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق.

148) د9د - د8د مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی، زیارت صاحب الامر، 1055.

149) د9د - د8د بحار الانوار علامه مجلسی، ج 52/362.
150) د9د - د8د کمال الدین /318

151) د9د - د8د بحار الانوار، 52/225- 224.

152) د9د - د8د بحار الانوار، 52/225- 224.

153) د9د - د8د بحار الانوار، ج 51/57.

154) د9د - د8د همان مدرک /120

155) د9د - د8د سوره قصص، آیه 5.

156) د9د - د8د بحار الانوار ج 51/78

157) د9د - د8د همان مدرک، ج 51/88

158) د9د - د8د همان مدرک، ج 51/123.

159) د9د - د8د همان مدرک 52/390

160) د9د - د8د کمال الدین /331%%

161) د9د - د8د بحارالانوار، ج 10/104

162) د9د - د8د همان مدرک

163) د9د - د8د کتاب الغیبة /240 ذیل آیه 55 سوره نور.

164) د9د د8د - اسلام و بحران عصرما، روژه دو پاسکیه، ترجمه دکتر حسن حبیبی /18 -21

165) د9د - د8د بحارالانوار، 84/51.

166) د9د - د8د همان مدرک /123.

167) د9د - د8د منتخب الاثر /374.

168) د9د - د8د بحارالانوار، ج 75/51.

169) د9د - د8د عصر زندگی، محمد حکیمی /223.

170) د9د - د8د کتاب الغیبة نعمانی /239.

171) سوره قصص ، آیه 5.
172) د9د - د8د لذات فلسفه، ویل دورانت، ترجمه زریاب خویی 364، 365، /367.

173) د9د - د8د کشف الغمة فی معرفة الائمة، ابوالفتح اربلی، ج 3/227،دار الکتاب الاسلامی، بیروت.

174) د9د - د8د وسایل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج 18/101،دار احیاء التراث، بیروت.

175) د9د - د8د کتاب الغیبة نگاشته اوست.

176) د9د - د8د وی، کتاب: کمال الدین و تمام النعمة را در این موضوع نگاشت.

177) د9د - د8د وی بخش آخر ارشاد را به این موضوع اختصاص داده است.

178) د9د - د8د کتاب الغیبة را نگاشته است. مؤسسة المعارف الاسلامیة، قم.

179) د9د - د8د بحارالانوار، مرحوم مجلسی، ج 52/258، موسسة الوفاء، بیروت.

180) د9د - د8د یوم الخلاص، /342.

181) د9د - د8د الغیبة نعمانی /231، صدوق، تهران.

182) د9د - د8د ارشاد، شیخ مفید، ج 2/383، مؤسسه آل البیت، قم. الغیبة نعمانی /231 به بعد؛ کشف الغمة ج 3/254.

183) د9د - د8د نهج البلاغه، فیض الاسلام / خطبه 138.

184) د9د - د8د نهج البلاغه، فیض الاسلام / خطبه 138.

185) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52 / 128.

186) د9د -د8د الغیبة، نعمانی / 200

187) د9د -د8د سوره مائدة، آیه 24.

188) د9د - د8د اصول کافی، کلینی، ج 1 / 371، دارالتعارف، بیروت.

189) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52 / 358.

190) د9د - د8د همان مدرک ج 366.

191) د9د -د8د همان مدرک ، / 123.

192) د9د - د8د مکیال المکارم، موسوی اصفهانی، ترجمه: سید مهدی حایری، ج 2 / 210، دفتر تحقیقات و انتشارات بدر.

193) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52 / 141.

194) د9د -د8د کمال الدین ، شیخ صدوق، / 320، مؤسسة النشر الاسلامی، قم.

195) د9د -د8د این روایتها در کتاب: موسوعة الامام المهدی، سید محمد صدر، ج 2 / 335 - 360 به شرح بررسی و تفسیر شده است.

196) د9د -د8د سوره عنکبوت، آیه 2.

197) د9د - د8د کتاب الغیبه / 171.
198) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52 / 259.

199) د9د -د8د کتاب الغیبة / 235.

200) د9د -د8د بحاالانوار، ج 25952.

201) د9د -د8د 2 و 3 نهج البلاغه، ترجمه شهیدی / خطبه 103، آموزش انقلاب اسلامی، تهران.

202) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52 / 256.

203) د9د -د8د همان مدرک / 124.

204) د9د -د8د همان مدرک / 114.

205) د9د -د8د همان مدرک / 260.

206) د9د -د8د همان مدرک / 145.

207) د9د -د8د همان مدرک / 308.

208) د9د -د8د همان مدرک / 125.

209) د9د -د8دهمان مدرک 132/.

210) د9د -د8ددر بعضی روایتها، آیه: الذین یومنون بالغیب (سوره بقره /2)، بر ایمان به غیب مهدی (ع) منطبق شده است: ر.ک:بحار الانوار، ج 52/124.

211) د9د -د8دکمال الدین ، شیخ صدوق، ج 1/320 انتشارات اسلامی، وابسته به جامعه مدرسین، قم.

212) د9د -د8دبحار النوار ،ج 52/130

213) د9د -د8د عهد عتیق، مزامیر مزبور، مزمور 96؛ عهد جدید، انجیل متی، باب 24.


214) د9د -د8د بحارالانوار، محمد باقر مجلسی، ج 52 / 212، موسسة الوفاء، بیروت؛ بقیةالله جمعی از نویسندگان / 169، نشر آفاق.

215) د9د -د8د کتاب الغیبة، محمد بن ابراهیم نعمانی / 251، مکتبة الصدوق، تهران.

216) د9د -د8د همان مدرک / 255.

217) د9د -د8د سنن ابوداود سلیمان بن الأشعث السجستانی ج 4 / 109 حدیث 4292، در احیاء السنة النبویة، بیروت.

218) د9د -د8د سنن ابوداود سلیمان بن الأشعث السجستانی ج 4 / 109 حدیث 4292، در احیاء السنة النبویة، بیروت.

219) د9د -د8د بحار الأنوار، ج / 52.

220) د9د -د8د تاریخ الغیبة الکبری سید محمد صدر، ج 2 / 472، کتبة الأمام امیرالمؤمنین (ع)، اصفهان.

221) د9د -د8د 1 - 3. تاریخ الغیبة الکبری سید محمد صدر، ج 2 / 472، مکتبة الأمال امیرالمؤمنین (ع)، اصفهان

222) د9د -د8د 4- 5. همان مدرک / 474.

223) د9د -د8د همان مدرک / 495.

224) د9د -د8د کتاب الغیبة/ 247- 283.

225) د9د -د8د بحارالأنوار، ج 5 / 210، 211.

226) د9د -د8د اصول کافی، محمدبن یعقوب کلینی، ج 1 / 536، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت.

227) د9د -د8د سوره اسراء، آیه / 17.

228) د9د -د8د اصول کافی ، ج 1 / 537.

229) د9د -د8د همان مدرک / 536.

230) د9د -د8د در اسات فی ولایة الفقیه، حسینعلی منتظری، 1 / 243.

231) د9د -د8د تحف العقول، ابن شعبه حرانی، / 229، مؤسسه اعلمی، بیروت.

232) د9د -د8د بحارالأنوار، ج 52 / 235.

233) د9د -د8د نام شهری است در هند و در نزدیکی غزنه (غزنه اکنون در افغانستان واقع است) که مردمان آن از دیر باز مسلمان بوده اند. ر. ک مراصد الاطلاع ، ج 3 / 1105.

234) د9د -د8د جزیره کاوان، یا جزیره کاوان، جزیره بزرگی بوده در خلیج فارس، بین عمان و بحرین که دارای روستاها و کشتزارهایی بوده و اکنون مخروبه است. ر. ک: مراصد الاطلاع ، ج 1 / 333.

235) د9د -د8د آبر یکی از روستاهای سجستان است. ر. ک: مراصدالاطلاع، ج / 1.

236) د9د -د8د فرهنگ معین محمد معین، ج 5 / 445. امیرکبیر، تهران.

237) د9د -د8د همان مدرک ج 6 / 2313.

238) د9د -د8د جیلان، همان گیلان است که نام سرزمین وسیعی از کرانه های بحر خزر است که شامل شهرهای زیادی از منطقه طبرستان می شود. ر. ک: مراصدالاطلاع، ج 1 / 368.

239) د9د -د8د کنزالعمال حسام الدین هندی، ج 11 / 205، 206، 348، 386، مؤسسة الرسالة، بیروت، سنن أبی داود، ج 4 / 94 - 125؛ کمال الدین شیخ صدوق / 525؛ سنن ابن ماجه، ج 2 / 1370؛ کشف الغمة، ج 3 / 281.

240) د9د -د8د بحار الأنوار، ج 52 / 209.

241) د9د -د8د تاریخ الغیبة الکبری ج 2 / 248.

242) د9د -د8د همان مدرک / 476.

243) د9د -د8د سنن ابن ماجه، ج 2 / 1347؛ بحارالأنوار، ج 2 / 227 کنزالعمال، ج 11 / 205.

244) د9د -د8د نور مهدی، جمعی از نویسندگان، مقاله آقای دوانی /70، نشر آفاق؛ دادگستر جهان امینی /220.

245) د9د -د8د تاریخ الأمم و الملوک، محمدبن جریر طبری، ج 7/25؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج 6/249،دار صادر، بیروت؛ الأعلام، خیرالدین زرکلی، ج 4/303، دارالعلم للملایین، بیروت.

246) د9د -د8د الکامل فی التاریخ، ج 7/553.

247) د9د -د8د منتخب الأثر، لطف الله صافی، 458، داوری، قم.

248) د9د -د8د الأغانی، ابوالفرج اصفهانی، ج 17/342، دارالکتب العلمیة، بیروت.

249) د9د -د8د مقاتل الطالبیین ابوالفرج اصفهانی /164.

250) د9د -د8د سنن أبی داود، ج 4/106 - 109.

251) د9د -د8د الجامع الصحیح، معروف به سنن ترمذی، محمدبن عیسی بن سورة، تحقیق ابراهیم عطره عوض، ج 4/505، داراحیاء التراث العربی، بیروت؛ کشف الغمة، ج 3/266.

252) د9د -د8د در کتاب معجم احادیث المهدی، از بیش از چهارصد منبع شیعه و سنی، که مجلدات آن به هزار جلد می رسد، این روایات، گرد آمده است. ر.ک: مجموعه مقالات و گفتارها پیرامون حضرت مهدی/203.

253) د9د -د8د علامات الظهور و الجزیرة الخضراء، سید جعفر مرتضی عاملی /79، منتدی جبل عامل اسلامی، قسم الطباعة والنشر، قم.

254) د9د -د8د ارشاد، شیخ مفید، ج 2/368، چاپ شده در مجموعه مصنفات شیخ مفید، ج 11/368، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.

255) د9د -د8د کتاب الغیبة، نعمانی، /172.

256) د9د -د8د کشف الغمة فی معرفة الأئمة، علی بن ابی الفتح اربلی، ج 3/248، دارالکتب الأسلامی،بیروت.

257) د9د -د8د ارشاد2/370.

258) د9د -د8د بحارالأنوار، ج 52/182.

259) د9د -د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی /425، مؤسسه معارف اسلامی، قم.

260) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52/103.

261) د9د -د8د منتخب الاثر/124، 224، 226.

262) د9د -د8د منتخب الاثر/124، 224، 226.

263) د9د -د8د ارشاد، ج 2/379.

264) د9د -د8د منتخب الاثر /469 - 421؛ بحارالانوار، ج 52/180 - 279؛ کنزالعمال، ج 11/205 - 348؛ سنن ابی داود، ج 4/106 - 109.

265) د9د -د8د ارشاد، ج 2/368؛ المسائل العشر، چاپ شده در مصنفات شیخ مفید ج 3/122، کنگره هزاره مفید.

266) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52/279 - 180.

267) د9د -د8د البرهان فی علامات مهدی آخر الزمان، علاءالدین هندی /183 - 120، مطبعه خیام، قم؛ الصواعق المحرقه، احمدبن حجرهیثمی مکی /161 - 167، محمدیه، قم.

268) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52/256 - 260؛ کمال الدین شیخ صدوق /280 - 289.

269) د9د -د8د کتاب الغیبة، نعمانی /282.

270) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52/249.

271) د9د -د8د سوره انعام، آیه 2/.

272) د9د -د8د وافی، ج 2/444؛ بحارالانوار، ج 52/249.

273) د9د -د8د علامات الظهور و الجزیرة الخضراء سید جعفر مرتضی عاملی /57 - 69.

274) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52 / 217.

275) د9د -د8د کتاب الغیبة، نعمانی /282.

276) د9د -د8د جامع الرواة، محمد بن علی اربلی، ج 1/338،دارالاضواء، بیروت.

277) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52/233.

278) د9د -د8د ارشاد ج 2/370.

279) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52/235.

280) د9د -د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی، /440.

281) د9د -د8د ارشاد، ج 2/375.

282) د9د -د8د بحارالانوار، 52/248.

283) د9د -د8د همان مدرک /215، 216.

284) د9د -د8د کمال الدین /651، کنزالعمالج 14/272 ح 3869.
در روایتی از امام صادق(ع) می خوانیم:
السفیانی من المحتوم و خروجه من اول خروجه الی آخره خمسة عشرة شهراً سنة اشهر یقاتل فیها، فاذا ملک الکور الخمس، ملک تسعة اشهر و لم یزد علیها یوماً بحارالانوار ج 52/248.
خروج سفیانی از نشانه های حتمی است. مدت خروج وی، از ابتدای خرج تا آخر، پانزده ماه به درازا می کشد. شش ماه از آن را می جنگد تا به بر شهرهای پنج گانه مسلط گردد و نه ماه بدون یک روز اضافه حکومت می کند.
بر اساس این روایت، جمع بین پانزده ماه، نه ماه و شش ماه که در روایات آمده به این است که بگوییم فاصله خروج سفیانی تا ظهور، 15 ماه است، ولی با توجه به این که شش ماه آن را صرف مبارزه می کند تا به حکومت میرسد، مدت حکومت و تسلط وی نه ماه خواهد بود.

285) د9د -د8د شهید مطهری احتمال داده است که منظور، وقوع انقلاب اسلامی و هجرت امام خمینی از پاریس به ایران است. ر.ک:پیرامون جمهوری اسلامی/86.

286) د9د -د8د تاریخ غیبت کبری 199

287) د9د -د8د قنسرین نام شهری بود در نزدیکی حلب که در سال 315 ه.ق. در زمان استیلای رومیان بر آن شهر، ویران شد و مردمان آن از ترس، کوچ کردند و از شهر جز کاروان سرایی باقی نماند. ر. ک: مراصد الاطلاع، ج 3/1126.

288) د9د -د8د کمال الدین 651؛ بحارالانوار ج 52/215.

289) د9د -د8د کمال الدین 651؛ بحارالانوار ج 52/215.

290) د9د -د8د کنز العمال، ج 14/272؛ تاریخ غیب کبری /518 - 520.

291) د9د -د8د منتخب الاثر / 459.

292) د9د -د8د جامع الرواة، ج 2/156، اختیار معرفة الرجال، طوسی، تحقیق حسن مصطفوی / 545 - 546.

293) د9د -د8د بحار الانوار ج 52/205 ؛ منتخب الامر 457.

294) د9د -د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی /442؛ اعلام الوری، فضل بن حسن طبرسی، تحقیق علی اکبر غفاری /426،دارالمعرفة، بیروت.

295) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52/206.

296) د9د -د8د همان مدرک / 182.

297) د9د -د8د همان مدرک / 182.

298) د9د -د8د همان مدرک / 210، 217.

299) د9د -د8د همان مدرک / 230- 232؛ غیبت نعمانی / 255- 259؛ تاریخ الغیبه الکبری / 517- 525.

300) د9د -د8د تاریخ الغیبه الکبر / 517 - 525. دادگستری جهان ابراهیم امینی / 222.

301) د9د -د8دبحار الانوار، ج 52/250.

302) د9د -د8د علی بن ابی حمزه بطائنی، از واقفیه است و خلیل بن راشد و حسن بن علی بن بسار، ناشناخته اند ر.ک: جامع الرواه، ج 2/156؛ رجال کشی/565.

303) د9د -د8د بحار الانوار، ج 52/251.
304) د9د -د8د لسان العرب، ابن منظور، 9/67، نشر ادب الحوزه، قم.

305) د9د -د8د مراصد الاطلاع، ج 1/239؛ وافی، ج 2/442؛ مسایل العشره چاپ شده در مجموع مصناف شیخ مفید، ج 3/122؛ غیبت نعمانی/252.

306) د9د -د8د منتخب الاثر / 459؛ کتاب الغیبه، نعمانی/ 252؛ تاریخ الغیبه الکبری / 449- 502.

307) د9د -د8د منتخب الاثر / 459؛ کتاب الغیبه، نعمانی/ 252؛ تاریخ الغیبه الکبری / 449- 502.

308) د9د -د8د سوره سبا، آیه / 51.

309) د9د -د8د ینابیع الموده، سلیمان بن ابراهیم قندوزی / 427، بصیرتی، قم.

310) د9د -د8د تاریخ غیبت کبری/ 521.

311) د9د -د8د منتخب الاثر / 442، 445؛ وافی ج 2/443.

312) د9د -د8د تاریخ غیبت کبری /252.

313) د9د -د8د کتاب الغیبه، نعمانی /252.

314) د9د -د8د همان مدرک.

315) د9د -د8د تاریخ الغیبه الکبری /525.

316) د9د -د8د سوره کهف آیه /74.

317) د9د -د8د منتخب الاثر /459.

318) د9د -د8د تاریخ الغیبه الکبری /511.

319) د9د -د8د الارشاد، ج 2/374؛ اعلام الوری/ 427.

320) د9د -د8د بحار الانوار، ج 47/131، 132.
بعد از کشته شدن ولید بن عبدالملک و رو به زوال و ضعف نهادن حکومت بنی امیه، عده ای از بنی هاشم و بنی عباس از جمله منصور و سفاح از بنی عباس و عبدالله محض و پسرانش محمد و ابراهیم از بنی عباس، در منطقه ابواء در نزدیکی مدینه جمع شدند و محمد بن عبدالله (نفس زکیه را به خلافت برگزیدند و با او بیعت کردند. امام صادق(ع) پس از آن که در جریان کارشان قرار گرفت به آنان فرمود:
این کار را نکنید؛ چه آن که اگر بیعت شما با محمد (نفس زکیه) به تصور آن است که او همان مهدی موعود (عج) است، این گمان خطاست و او مهدی موعود نیست و این زمان نیز، زمان خروج وی نیست و اگر بیعت شما بدان جهت است که خروج کنید و امر به معروف و نهی از منکر کنید، باز هم بیعت با محمد درست نیست؛ زیرا در حالی که عبدالله، شیخ بنی هاشم هست، چرا وی را بگذاریم و با پسرش بیعت کنیم.....
ر.ک. مقاتل الطالبین/205- 208. بحار الانوار، ج 46/53 - 187؛ ج 47/18، 276، ارشاد، 2/192؛ منتهی الآمال، 1/327.

321) د9د -د8د وافی، ج 2/443.

322) د9د -د8د کتاب الغیبه، نعمانی، 257، 258، 262؛ تاریخ مابعد الظهور 168، 178.

323) د9د -د8د منتخب الاثر /459.

324) د9د -د8د کتاب الغیبه، نعمانی /354.

325) د9د -د8د کتاب الغیبه، شیخ طوسی /453، 454؛ بحارالانوار، ج 52/288، 290.

326) د9د -د8د تاریخ ما بعد الظهور /176.

327) د9د -د8د کشف الغمه، ج 3/160؛ وافی، ج 2/445، 446.

328) د9د -د8د کتاب الغیبه، شیخ طوسی /435؛ ارشاد، ج 2/371؛ کمال الدین /651؛ بحار الانوار، ج 52204.

329) د9د -د8د کتاب الغیبه، شیخ طوسی/ 453؛ منتخب الاثر/ 464.

330) د9د -د8د سنن ترمذی، ج 4/507، 519؛ سنن ابی داود، ج 4/115؛ صحیح مسلم، ج 18/46 - 81.

331) د9د -د8د بحار الانور، ج 52/193، کمال الدین/ 525،526؛ کشف الغمه، ج 3/281؛ مسائل العشر، چاپ شده در مجموعه مصنفات شیخ مفید، 3/122.

332) د9دد8د ارشاد، ج 2/371؛ 9 سنن ابی داود، ج 4/121.

333) د9د -د8د بحار الانوار، ج 52/209؛ کنز العمال، ج 14/198 - 200.

334) د9د -د8د کنزالعمال، ج 14/200.

335) د9د -د8د کنزالعمال، ج 14/200.

336) د9د -د8د همان مدرک/ 231.

337) د9د -د8د رساله یوحنا، باب 2، آیه 18 و 22.

338) د9د -د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی / 463.

339) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52 / 205.

340) د9د -د8د همان مدرک / 197.

341) د9د -د8د تاریخ غیبت کبری / 532 - 536.

342) د9د -د8د ینابع المودة / 431؛ بحارالانوار، ج 52 / 217؛ کتاب الغیبة، شیخ طوسی / 452.

343) د9د -د8د همان مدرک / 452.

344) د9د -د8د ینابع الموده / 432، 433؛ کشف الغمة، ج 3 / 262.

345) د9دد8د تاریخ غیبت کبری / 458.

346) د9د -د8د کتاب الغیبة، نعمانی / 251.

347) د9د -د8د همان مدرک / 271.

348) د9د -د8د منتخب الاثر / 444؛ تاریخ ما بعد الظهور / 160.

349) د9د -د8د منتخب الاثر / 441.

350) د9د -د8د همان مدرک؛ کتاب الغیبة، نعمانی / 272.

351) د9د -د8د منتخب الاثر / 441.

352) د9د -د8د سنن ابی داود، ج 4 / 107؛ ج 14 / 264.

353) د9د - د8دبحارالانوار، ج 51/320.

354) د9د - د8دهمان مدرک، ج 52/256 - 260.

355) د9د - د8د قیام و انقلاب مهدی / 66، انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، قم.

356) د9د - د8د کنزالمعال، ج 14/263.

357) د9د - د8د بحارالانوار، ج 51/84.

358) د9د - د8د همان مدرک، 52/243.

359) د9د - د8د همان مدرک 52/243.

360) د9د - د8د مجموعه مقالات و گفتارها در پیرامون حضرت مهدی / 207 ؛ دولة الموطئین للمهدی مهدی الفتلاوی / 82 - 86. انشارات الرسول المصطفی، قم؛ دراسات فی ولایة الفقیه ج 1/239.

361) د9د - د8د در روایتی از امام کاظم(ع) می خوانیم:
رجل من اهل قم، یدعو الناس الی الحق، یجتمع معه قوم کزبر الحدید، لا تزلهم الریاح العواصف، و لا یملون من الحرب، و یا یجبنون، و علی الله یتوکلون و العاقبة للمتقین. بحارالانوار ج 57/216.
مردی از اهالی قم قیام می کند و مردمان را به سوی حق دعوت می کند. گروهی که همچون پاره ای فولاد، مقام هستند، گرد او جمع می شوند. آنان را بادهای سهمگین، از پای در نمی آورد و هیچ از جنگ خسته نمی شوند و نمی ترسند. بر خدا توکل می کنند و عاقبت از آن متقین است.

362) د9د - د8د ارشاد، ج 1/370.

363) د9د - د8د کتاب الغیبة شیخ طوسی / 449.

364) د9د - د8د اعلام الوری / 432.

365) د9د - د8د تاریخ ما بعد الظهور / 191.

366) د9د - د8د جامع الرواة ج 1/547.

367) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52/246، 251، 388.

368) د9د - د8د منتخب الأثر؛ سنن ابن ماجه، ج 2/1353، صحیح مسلم، ج 8/199؛ کنزالعمال، ج 14/338 - 343؛ تاریخ غیبت کبری / 526.

369) د9د - د8د سوره کهف / 94، سوره انبیاء / 96.

370) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52/194، کتاب الغیبة، نعمانی / 252؛ ارشاد، ج 2/371.

371) د9د - د8د دادگستر جهان / 220.

372) د9د - د8د وافی، ج 2/446.

373) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52/195.

374) د9د - د8د علامات الظهور و الجزیرة الخضراء 50 - 57.

375) د9د - د8د سوره یس، آیه / 9.

376) د9د - د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی تحقیق شیخ عباداللّه تهرانی و شیخ علی احمد ناصح، / 136 - 141، مؤسسه معارف اسلامیه.

377) د9د - د8د اثبات الوصیة، مسعودی / 276، دارالاضواء، بیروت.
مروج الذهب و معادن الجوهر، مسعودی، ج 4/199، دارالمعرفة، بیروت.
کمال الدین شیخ صدوق / 434.

378) د9د - د8د بحارالانوار، علامه مجلسی، ج 50/73، مؤسسةالوفاء، بیروت؛
اثبات الوصیة، مسعودی / 237.

379) د9د - د8د بحارالانوار ج 50/113.

380) د9د - د8د همان مدرک، / 200؛ مروج الذهب، ج 4/93.

381) د9د - د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی / 231.

382) د9د - د8د همان مدرک / 664؛ کمال الدین صدوق / 417 - 423؛ بحارالانوار، ج 51/12 - 25؛ اثبات الوصیة / 272.

383) د9د - د8د اثبات الوصیة مسعودی / 268 - 270.

384) د9د - د8د اثبات الوصیة مسعودی / 268 - 270.

385) د9د - د8د ینابیع المودة، حافظ سلیمان / 455، بصیرتی، قم.

386) د9د - د8د کمال الدین / 424.

387) د9د - د8د کتاب الغیبة شیخ طوسی / 237.

388) د9د - د8د همان مدرک / 231، 232، 239.

389) د9د - د8د همان مدرک / 231، 232، 239.

390) د9د - د8د همان مدرک / 77، 105.

391) د9د - د8د بحارالانوار، ج 12/19.

392) د9د - د8د همان مدرک، ج 13/15.

393) د9د - د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی / 230، 251؛ کمال الدین / 434.

394) د9د - د8د کتاب الغیبة شیخ طوسی / 232؛ کمال الدین / 429.

395) د9د - د8د کمال الدین / 501.

396) د9د - د8د همان مدرک / 435؛ سفینةالبحار، شیخ عباسی قمی، ج 2/703.

397) د9د - د8د المقالات و الفرق، سعد بن عبداللّه ابی خلف الأشعری القمی، با مقدمه و تصحیح جواد مشکور، مقدمه / ط، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی.

398) د9د - د8د کمال الدین / 434.

399) د9د - د8د اثبات الوصیة، مسعودی، 271.

400) د9د - د8د اصول کافی، کلینی ج 1/328، دارالتعارف، بیروت.

401) د9د - د8د مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول، علامه مجلسی، ج 4/2، دارالکتب الأسلامیة، تهران.

402) د9د - د8د کتاب الغیبة، نعمانی / 185.

403) د9د - د8درسالة ابی غالب الزراری / 141، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم.

404) د9د -د8داصول کافی، ج 1 / 341؛ مرآة العقول، ج 4/57.

405) د9د -د8دکتاب الغیبة، نعمانی / 185.

406) د9د -د8دبحار الأنوار، ج 51 / 11 و 12.

407) د9د -د8دمروج الذهب، مسعودی ج 4 / 199.

408) د9د -د8دکتاب الغیبة، نعمانی /180؛ کمال الدین /370؛ سفینة البحار، ج 2 /703.

409) د9د -د8د سوره مریم، آیه 12.

410) د9د -د8د سوره مریم، آیه 29.

411) د9د -د8د بحارالأنوار، ج 50 / 328.

412) د9د -د8دهمان مدرک؛ اصول کافی، ج 1 /505؛ ارشاد مفید، ج 3 / 324، مؤسسة آل البیت.

413) د9د -د8د کمال الدین / 475.

414) د9د -د8دکمال الدین / 475.

415) د9د -د8داصول کافی، ج / 1 505.

416) د9د -د8دارشاد، مفید، ج 2 / 340.

417) د9د -د8داتفاق در مهدی موعود، سیداکبر قرشی/62-111.

418) د9د -د8دمنتخب الأثر فی الأمام الثانی عشر، صافی گلپایگانی / 372، داوری، قم.

419) د9د -د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی / 248؛ بحار ج 52 / 51.

420) د9د -د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی/ 164.

421) د9د -د8دکتاب الغیبة نعمانی، / 154، 162، 177.

422) د9د -د8د بحار الأنوار، ج 52 / 93.

423) د9د -د8د کنزالفوائد، کراجکی، تعلیق شیخ عبدالله نعمه ج 2/114 - 140، دارالذخائر.

424) د9د -د8دامام مهدی حماسه ای از نور، شهید صدر، ترجمه کتابخانه بزرگ اسلامی/ 30.

425) د9د -د8دشیعه در اسلام، علامة طباطبایی / 151، انتشارات دفتر تبلیغاتی اسلامی.

426) د9د -د8د سوره عنکبوت، آیه 14.

427) د9د -د8دکمال الدین، ج 2 / 385.

428) د9د -د8دکتاب الغیبة، سیخ طوسی / 113 - 125؛ کنزالفوائد، کراجکی / 140.

429) د9د -د8د همان مدرک / 428؛ سوره رعد، آیه 39.

430) د9د -د8د سوره صافات، آیه 144.

431) د9د -د8د سوره بقره، آیه 50.

432) د9د -د8د سوره انبیاء، آیه 69.

433) د9د -د8د سوره نساء، آیه 157.

434) د9د -د8د سوره انفال، آیه 30.

435) د9د -د8د اصول کافی، ج 1 / 178.

436) د9د -د8د همان مدرک / 180.

437) د9د -د8د این بحث مخصوص به غیبت کبرا نیست، بلکه عین همین پرسش، در دوران غیبت صغرا نیز مطرح است.

438) د9د -د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی / 266.

439) د9د -د8د همان مدرک / 162؛ بحارالانوار، ج 52 / 153؛ اصول کافی، ج 1 / 340.

440) د9د -د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی / 162.

441) د9د -د8د مراصد الاصلاع علی اسماء الامکنة و البقاع، ج 2 / 620، دارالمعرفة، بیروت.

442) د9د -د8د مجموعه مقالات و گفتارها پیرامون حضرت مهدی / 64، واحد برگزاری مراسم نیمه شعبان مسجد آیة الله انگجی، تبریز.

443) د9د -د8د کتاب الغیبة، نعمانی، 182.

444) د9د -د8د همان مدرک، 315.

445) د9د -د8د همان مدرک / 164.

446) د9د -د8د کتاب الغیبة، شیخ طوسی / 162.

447) د9د -د8د کتاب الغیبة، نعمانی / 172.

448) د9د -د8د تاریخ الغیبة الکبری، محمد صدر / ج 2 / 65، مکتبة الام امیرالمؤمنین(ع) العامة، اصفهان.

449) د9د -د8د جمال الاسبوع، ابن طاووس / 510، به نقل از دراسة فی علامات الظهور و الجزیرة الخضراء، سید جعفر مرتضی عاملی / 260، نمونه.

450) د9د -د8د

451) د9د -د8د جمال الا سبوع، ابن طاووس / 510، به نقل از دراسة فی علامات الظهور و الجزیرة الخضراء، سید جعفر مرتضی عاملی / 260، نمونه.

452) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52 / 317.

453) د9د -د8د اثبات الوصیة، مسعودی / 221.

454) د9د -د8د نجم الثاقب یا زندگی مهدی موعود، محدث نوری، / 252 - 260، جعفریو مشهد.

455) د9د -د8د دراسة فی علامات الظهور و الجزیرة الخضراء سید جعفر مرتضی عاملی / 263.

456) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52، 159.

457) د9د -د8د الذریعة الی تصانیف الشیعة شیخ آقا بزرگ تهرانی ج 5 / 108؛ دارالاضواء، بیروت طبقات اعلام الشیعه، شیخ آقا بزرگ تهرانی، قرن هشتم / 145.

458) د9د -د8د دراسة فی علامات الظهور و الجزیرة الخضراء استاد جعفر مرتضی عاملی.

459) د9د -د8د سنن ابی داوود، ج 4 / 116؛ داراحیاء السنة النبویة.

460) د9د -د8د اعلام الوری بأعلام المهدی، طبرسی، 434، دارالمعرفة، بیروت؛ کتاب الغیبة شیخ طوسی / 471، 474، بحارالانوار، ج 52 / 280، 299.

461) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52 / 383.

462) د9د -د8د تاریخ ما بعد الظهور، سید محمد صدر/ 881؛ مکتبة الام امیرالمؤمنین العامة، اصفهان.

463) د9د -د8د اعتقادات، شیخ صدوق، تحقیق عصام عبدالسید، چاپ شده در مصنفات شیخ مفید، ج 5 / 99 ،کنگره شیخ مفید.

464) د9د -د8د تصحیح الاعتقاد شیخ مفید، حسین درگاهی، چاپ و مصنفات شیخ مفید، ج 5 //131

465) د9د -د8د بحارالانوار، ج 27 / 213، 216، 217.

466) د9د -د8د

467) د9د -د8د بحارالانوار، ج 27 / 213، 216، 217.

468) د9د -د8د تاریخ الغیبة الصغری / 230، مکتبة الامام امیرالمؤمنین، اصفهان.

469) د9د -د8د اعلام الوری / 349.

470) د9د -د8د بحارالانوار، علامه مجلسی، ج 52 / 125. مؤسسه الوفاءبیروت.

471) د9د -د8د مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی، ترجمه الهی قمشه ای / 988 انتشارات علمی.

472) د9د -د8د کمال الدین و تمام النعمه، شیخ صدوق، ج 2 / 672، انتشارات اسلامی، وابسته به جامعه مدرسین.

473) د9د -د8د منتخب الاثر فی الامام الثانی عشر، لطف الله صافی/ 166، داوری، قم.

474) د9د -د8د بحارالانوار، ج 52 / 341.

475) د9د -د8د الغیبة، نعمانی / 315، صدوق، تهران.

476) د9د -د8د الغیبة، نعمانی / 315، صدوق، تهران.

477) د9د -د8د بحارالانوار، ج 51 / 56.

478) د9د -د8د کفایة الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر، ابن خزاز قمی / 263، بیدار، قم.

479) د9د -د8د الغیبة نعمانی / 315.

480) د9د -د8د کمال الدین و تمام النعمه / 672.

481) د9د -د8د مجمع الزوائد و منبع الفوائد، نورالدین هیثمی / 119 چاپ شده در الموسوعة الامام المهدی،
ج 1، مکتبة الامام امیرالمؤمنین.

482) د9د -د8د الحاوی للفتاوی سیوطی، ج 2 / 150، چاپ شده در الموسوعة....

483) د9د - د8دمنتخب الاثر فی الامام الثانی عشر، لطف الله صافی/ 166، داوری قم.

484) د9د - د8دبحار الانوار، ج 52/341.

485) د9د - د8دالغیبة، نعمانی /315، صدوق تهران.

486) د9د - د8دالغیبة، نعمانی /315، صدوق تهران.

487) د9د - د8دبحارالانوار، ج 51/56.

488) د9د - د8د کفایة الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر، ابن خزاز قمی / 263، بیدار قم.

489) د9د - د8د الغیبة، نعمانی /315.

490) د9د - د8د اکمال الدین و تمام النعمه / 672.

491) د9د - د8د مجمع الزوائد و منبع الفوائد، نورالدین هیثمی /119 چاپ شده در الموسوعة الامام المهدی، ج 1، مکتبة الامام امیرالمؤمنین.

492) د9د - د8د الحاوی للفتاوی سیوطی، ج 2/150، چاپ شده در الموسوعة....

493) د9د - د8د الغیبة، نعمانی /307.

494) د9د - د8د بحارالانوار، ج 51/157.

495) د9د - د8د تفسیر نور الثقلین، محدث عبد علی الحویزی، ج 1/249، علمیه.

496) د9د - د8د الملاحم و الفتن، سید بن طاووس /65، مؤسسه الوفاء، بیروت.

497) د9د - د8د الحاوی للتفاوی، ج 2/153.

498) د9د - د8د بحارالانوار، ج 60/316.

499) د9د - د8د ارشاد، شیخ مفید ج 2 / 383، چاپ شده در مصنفات شیخ مفید، ج 11، کنگره هزاره شیخ مفید.

500) د9د - د8د کمال الدین، / 2 / 654.

501) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52 / 323.

502) د9د - د8د کفاید الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر / 278 - 279.

503) د9د - د8د کفایة الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر / 278 - 279.

504) د9د - د8د کمال الدین / 673.

505) د9د - د8د بحارالانوار، ج 53 / 7.

506) د9د - د8دینابیع الموده، الحافظ سلیمان بن ابراهیم القندوزی / 449، بصیرتی، قم؛ الغیبة، نعمانی / 315،.
507) د9د - د8د الغیبة، نعمانی / 316.

508) د9د - د8د بحارالانوار، 52 / 223.

509) د9د - د8د الحاوی للفتاوی، ج 2 / 134.

510) د9د - د8د کمال الدین / 356.

511) د9د - د8د بحار الانوار، ج 52/356.

512) د9د - د8د الغیبه، نعمانی / 316.

513) د9د - د8د فروع الکافی، کلینی، ج 8/167.

514) د9د - د8د بحار الانوار، ج 52/386، به نقل از سعد السعود سیدبن طاووس.

515) د9د - د8د در روایت فضیل بن یسار از امام صادق به اهم صفات یاران مهدی اشاره شده است. ما در این فصل ،از آن بهره می گیرم.

516) د9د - د8د کمال الدین، ج 2/378.

517) د9د - د8د همان مدرک، ج 1/291.

518) د9د - د8د بحار الانوار، ج 52/308.

519) د9د - د8د ینابیع الموده / 449.

520) د9د - د8د نهج البلاغه، فیض اسلام، خطبه 86.

521) د9د - د8د همان مدرک، ترجمه دکتر شهیدی، خطبه 173/179، انقلاب اسلامی.

522) د9د - د8د همان مدرک، فیض الاسلام، خطبه 150.

523) د9د - د8د الزام الناصب، شیخ علی یزدی حائری، ج 2/20.

524) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52/308.

525) د9د - د8د همان مدرک، ج 51/344.

526) د9د - د8د همان مدرک، ج 53/7.

527) د9د - د8د الملاحم والفتن / 149.

528) د9د - د8د منتخب الاثر/ 311.

529) د9د - د8د کشف الغمه فی معرفه الائمه، علی بن عیسی اربلی، ج 13/271دارالکتاب الاسلامی.

530) د9د - د8د خصال، شیخ صدوق، ترجمه کمره ای، ج 2/318. اسلامیه.

531) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52/343.

532) د9د - د8د همان مدرک / 310.

533) د9د - د8د عیون اخبار الرضا، شیخ صدوق، ج 1/63، طوس.

534) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52/ 308.

535) د9د - د8د الغیبه، نعمانی / 316.

536) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52/35.

537) د9د - د8د اصول کافی، کلینی، ج 2/174.

538) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52/372؛ اختصاصشیخ مفید / 24، چاپ شده در مصنفات شیخ مفید، ج 12 کنگره هزاره شیخ مفید.

539) د9د - د8د ینابیع الموده/ 433.

540) د9د - د8د الزام الناصب ج 2/20.

541) د9د - د8د نهج البلاغه، کلمات قصار، شماره 110.

542) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52/340. برداشت از سخنان امام به معلی بن خنیس.

543) د9د - د8د الغیبه، نعمانی/233.

544) د9د - د8د بحارالانوار، ج 53/83.

545) د9د - د8د همان مدرک/ 85.

546) د9د - د8د عیون اخبار الرضا، شیخ صدوق، ج 1/317؛ فتح الباری فی شرح صحیح بخاری ابن حجر عسقلانی، ج 8/118،دار الفکر، بیروت.
547) د9د - د8د نهج البلاغه، نامه 47.

548) د9د - د8د فروع کافی، ج 8/167.

549) د9د - د8د الملاحم و الفتن/ 148.

550) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52/35.

551) د9د - د8د میزان الحکمه ری شهری، ج 1/292، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.

552) د9د - د8د تفسیرقمی، علی بن ابراهیم قمی، ج 1/144. ذیل آیه 71 سوره نساء.

553) د9د - د8د امام و روحانیت، مجموعه دیدگاهها و سخنان امام درباره روحانیت / 206، دفتر سیاسی سپاه پاسداران

554) د9د - د8د صحیفه نور، ج 15/45.

555) د9د - د8د وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج 11/483،دار احیاء التراث العربی.

556) د9د - د8د تفسیر ((نور الثقلین))،ج 1/165.

557) د9د - د8د ((مجموعه آثار شهید صدر))، مقاله همراه با تحول اجتهاد /8، روزبه.

558) د9د - د8د ارشاد، شیخ مفید، ج 2 / 383.

559) د9د - د8د منتخب الاثر / 305.

560) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52 / 338.

561) د9د - د8د فروع کافی، ج 4 / 427.

562) د9د - د8د الغیبه، شیخ طوسی / 473 - 475، مؤسسه معارف اسلامی، قم.

563) د9د - د8د کافی، ج 1 / 397.

564) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52 / 364 - 336.

565) د9د - د8د الغیبه، نعمانی / 322.

566) د9د - د8د همان مدرک / 297.

567) د9د - د8د بحار الانوار، ج 52 / 375.

568) د9د - د8د همان مدرک / 338.

569) د9د - د8د همان مدرک / 338.

570) د9د - د8د البرهان فی تفسیر القرآن محدث سید هاشم بحرانی، ج 2/ 121، اسماعیلیان.

571) د9د - د8د بحار الانوار، ج 52 / 344.

572) د9د - د8د الغیبه، شیخ طوسی / 463.

573) د9د - د8د الغیبة نعمانی / 232.

574) د9د - د8د فروع کافی، ج 8 / 227، دارالتعارف، بیروت.

575) د9د - د8د بحارالانوار، ج 52 / 343.

576) د9د - د8د همان مدرک / 387.

577) د9د - د8د وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج 11 / 55 - 56.

578) د9د - د8د بحار الانوار، ج 52 / 388.

579) د9د - د8د همان مدرک / 307.

580) د9د - د8د همان مدرک، 308.

581) د9د - د8د همان مدرک / 340 به نقل از تفسیر عیاشی.

582) د9د - د8د سوره توبه، آیه 33.

583) د9د - د8د ارشاد، ج 2 / 383.

584) د9د - د8د اعلام الوری باعلام الهدی، امین الاسلام طبرسی / 445، دارالمعرفه، بیروت.

585) د9د - د8د بحار الانوار، ج 52 / 337.

586) د9د - د8د همان مدرک / 376.

587) د9د - د8د همان مدرک / 383، به نقل از شرح السنه بغوی.

588) د9د - د8د همان مدرک / 383، به نقل از شرح السنه بغوی.

589) د9د - د8د عصر الظهور علی کورانی / 306، انتشارات تبلیغات اسلامی، قم.

590) د9د - د8د 120. المهدی، آیة الله سید صدرالدین صدر / 236، دارالزهراء.

591) د9د -د8د کشف المحجه، سید بن طاووس، ترجمه دکتر اسدالله مبشری، 226، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

592) د9د -د8د کمال الدین و تمام النعمه شیخ صدوق، 1/403. موسسه نشر اسلامی؛ فتوحات مکیه محی الدین عربی، ج 3 / باب / 366 نشر دار صادر بیروت؛ قواعد الایمان خواجه نصیر الدین طوسی / 461.

593) د9د -د8د چهار مقاله نظامی عروضی، باب شرح حال فردوسی اشرافی.

594) د9د -د8د سفرنامه ابن بطوطه ترجمه محمد علی موحد، ج 1/239. انتشارات علمی و فرهنگی.

595) د9د -د8د روضة الصفا میرخواند /1588 چاپ لکهنو.

596) د9د -د8د غیبت نعمانی ترجمه جواد غفاری /202 صدوق، تهران

597) د9د -د8د همان مدرک 203.

598) د9د -د8د کمال الدین، ج 2/158.

599) د9د -د8د غیبت نعمانی /243

600) د9د -د8د کمال الدین/59

601) د9د -د8د کافی کلینی، ج 1/43، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت.

602) د9د -د8د همان مدرک 338.

603) د9د -د8د همان مدرک /338
604) د9د -د8د همان مدرک /338

605) د9د -د8د همان مدرک /333.

606) د9د -د8د همان مدرک /333.

607) د9د -د8د همبستگی میان تصوف و تشیع، کامل مصطفی شبیبی، ترجمه دکتر علی اکبر شهابی/ 237.دانشگاه تهران.

608) د9د -د8د فضل بن شاذان و نبرد اندیشه ها در انیران پس از اسلام فریدون جنیدی / 50 انتشارات بلخ تهران.

609) د9د -د8د رجال نجاشی / 193

610) د9د -د8د کمال الدین ج 1/ 101. الارشاد شیخ مفید ج 2/ چاپ شده در مصنفات شیخ 12.

611) د9د -د8د الغیبة شیخ طوسی 167 و 275.

612) د9د -د8د کمال الدین، 25، 26، 34، 47، 261، 262؛ فرق الشیعه نوبختی /79، علمی، فرهنگی.

613) د9د -د8د غیبت نعمانی / 31

614) د9د -د8د کمال الدین ج 1 / 203.

615) د9د -د8د المغنی ج 2 / 176.

616) د9د -د8د کمال الدین ج 1/ 122، 126.

617) د9د -د8د نصرت مذهب الزیدیه ابن عباد/ 211.

618) د9د -د8د کمال الدین ج 1 / 2، 3، 16.

619) د9د -د8د همان مدرک / 101؛ کمال الدین / 303، 485.

620) د9د -د8د فهرست ابن ندیم ابن ندیم، ترجمعه محمد رضا تجد / 330 امیرکیبیر.

621) د9د -د8د کمال الدین / 53، 55 .

622) د9د -د8د خاندان نوبختی عباس اقبال آشتیانی/ 116.

623) د9د -د8د رجال نجاشی / 266 دفتر نشر اسلامی.

624) د9د -د8د کمال الدین ج 1 / 20

625) د9د -د8د همان مدرک / 22

626) د9د -د8د همان مدرک / 22

627) د9د -د8د سوره زمر آیه 30

628) د9د -د8د کمال الدین ج 1/31

629) د9د -د8د همان مدرک / 32.

630) د9د -د8د همان مدرک / 45، 47.

631) د9د -د8د همان مدرک / 54.

632) د9د -د8د همان مدرک / 112.

633) د9د -د8د همان مدرک / 87.

634) د9د -د8د الفهرست ابن ندیم / 178 چاپ فلوگل بیروت

635) د9د -د8د المسائل العشره شیخ مفید / 83 چاپ شده در مصنفات شیخ مفید ج 3 کنگره هزاره شیخ مفید.

636) د9د -د8د المسائل العشرة / 85

637) د9د -د8د سوره کهف.

638) د9د -د8د سوره بقره آیه 259

639) د9د -د8د المسائل العشرة / 105

640) همان مدرک / 106

641) همان مدرک / 107

642) الرسالة الاولی فی الغیبه شیخ مفید /14. چاپ شده در مصنفات شیخ مفید ج 7.

643) المسائل العشره /113.

644) سوره اعراف آیه 157.

645) الرسالة الاولی فی الغیبة 12، 13، 14، 16. چاپ شده در مصنفات شیخ مفید، ج 7.

646) الرسالة الثالثة فی الغیبه شیخ مفید /15. مصنفات شیخ ج 7.

647) همان مدرک 12 و 13.

648) الرسالة الرابعة فی الغیبة شیخ مفید /15. مصنفات شیخ ج 7.

649) الرسالة الرابعة فی الغیبة شیخ مفید /15. مصنفات شیخ ج 7.

650) همان مدرک /15.

651) الفصول العشرة فی اثبات الحجة شیخ مفید /17 و 25، چاپ شده مصنفات ج 7.

652) کشف المحجه، سید بن طاووس /20.

653) فهرست منتجب الدین / 85.

654) المقنع فی الغیبة شیخ طوسی. این اثر به اهتمام سید محمد علی حکیم در شمار 27 مجله تراثنا / 200 برای اولین بار به چاپ رسیده است.

655) همان مدرک /213.

656) الغیبة شیخ طوسی / 14.

657) تخلیص الشافی، شیخ طوسی، ج 3 و 4 / 211. نشر عزیزی، قم.

658) همان مدرک ج 1 و 2 / 90 و 91.

659) التبیان شیخ طوسی، ج 6/199.

660) تلخیص الشافی ج 1و 2 / 95.

661) الغیبة، شیخ طوسی / 11.

662) همان مدرک/ 12 و 13.

663) همان مدرک / 92.

664) ر.ک به کتابهای اعلام الوری با علام الهدی شیخ طبرسی / 446، 447، نجف؛ قواعد المرام فی علم الکلام / 190، 191. چاپ شده همراه تلخیص المحصل.

665) رسالة الامامه شیخ طوسی / 433. چاپ شده به همراه تلخیص المحصل.

666) ر.ک: شرح باب حادی عشر علامه میرزا محمد علی شهرستانی، مرکز نشر کتاب؛ باب حادی عشر علامه حلی، تحقیق دکتر مهدی محقق.

667) معانی الاخبار، صدوق تصحیح علی اکبر غفاری / 18، مقدمه، دارالمعرفه للطباعة و النشر، بیروت.

668) همان مدرک / 18، 19، 20، 21، 22، 23، 24، 25.

669) وسائل الشیعه، شیخ عاملی، ج 20، 36، اسلامیه، تهران.

670) فهرست، شیخ طوسی / 156، شریف رضی، قم؛ معانی الاخبار / 9، مقدمه.

671) کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق، مقدمه، انتشارات اسلامی، وابسته به جامعه مدرسین، قم.

672) همان مدرک، ج 1 / 87.

673) رجال، نجاشی، تصحیح سید موسی شبیری زنجانی / 402، انتشارات اسلامی.

674) اعیان الشیعه، محسن امین، ج 9/421، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت؛ ریحانة الادب میرزا محمد علی مدرس، ج 5-/361، 365، خیام.

675) تتقیح المقال، شیخ عبدالله مامقانی، ج 3/18، مرتضوی، نجف اشرف؛ فوائد الرجالیه، سید بحرالعلوم، 9/313، ادب، نجف اشرف.

676) اعیان الشیعه، ج 9/422.

677) رجال نجاشی 403؛ الفوائدالرجالیه، سید محمد مهدی بحرالعلوم، ج 3/321.

678) رجال نجاشی 403؛ الفوائدالرجالیه، سید محمد مهدی بحرالعلوم، ج 3/321.

679) رسالة ثانیة فی الغیبة، شیخ مفید /16.

680) مروج الذهب، مسعودی ج 1/277، دارالمعرفه، بیروت.

681) اعیان الشیعه،ج 41/105.

682) شذرات الذهب، ابن العماد الحنبلی، ج 2/371، دارالحیاء التراث العربی؛ بیروت؛ لسان المیزانج 2/225، موسسه الاعلمی للمطبوعات بیروت.
فوائد الرضویةشیخ عباس قمی /277.

683) روضات الجنات؛ خوانساری، 4/282، اسماعیلیان، قم.

684) الذریعة، آقا بزرگ تهرانی، ج 18/86، شماره 806، دارالاضواء،بیروت رجال نجاشی، ج 2/100، دارالاضواء، بیروت؛ تنقیح المقال، مامقانی، ج 2/307.

685) کفایة الاثر /7، بیدار.

686) کفایة الاثر/7، بیدار.

687) فوائد الرضویة، محدث قمی /285.

688) الذریعة، ج 2/123.

689) المقنع، سید مرتضی علم الهدی،/200.

690) فوائد الرضویة محدث قمی /571.

691) فوائد الرضویة محدث قمی /571.

692) الغیبة، شیخ طوسی، مقدمه، موسسه معارف اسلامی قم؛ ریحانة الادب، ج 3/325. روضات الجنات، ج 6/216.

693) زندگی شیخ طوسی آقا بزرگ تهرانی؛ الغیبة شیخ طوسی، مقدمه.

694) روضات الجنات، خوانساری. 5/357؛ امل الامل، حر عاملی، تحقیق سید احمد حسینی، ج 2/216، دارالکتاب الاسلامی؛ معجم المؤلفین، عمر رضاکحاله، 8/66، داراحیاءالتراث العربی؛ اعیان الشیعه، ج 8/399.

695) مفاخر اسلام، علی دوانی، 3/410؛ تاریخ بیهق، 243 - 242، ابن فندق.

696) روضات الجنات، ج 5/357.

697) الجامع الاحکام القرآن قرطبی، ج 1، مقدمه، داراحیاء التراث العربی، بیروت.

698) الاعام، زرکلی، 5/322، دارالعلم للملایین؛ معجم المؤلفین ج 8/239.

699) الحوادث الجامعه /341؛ مجله مشکواة، شماره 47/273.

700) امل الامل، ج 2/195.

701) تذکرة الحفظ، ذهبی، ج 4/1505. دار احیاء التراث العربی.

702) امل الامل حر عاملی، 2/249.

703) ریحانة الادب، میرزا محمد علی مدرس ج 1/233.
المحجة فیما نزل فی القائم الحجة، سید هاشم بحرانی، تحقیق و تعلیق، محمد منیر میلانی، مقدمه.

704) ریحانة الادب، میرزا محمد علی مدرس ج 1/233.
المحجة فیما نزل فی القائم الحجة، سید هاشم بحرانی، تحقیق و تعلیق، محمد منیر میلانی، مقدمه.

705) ریحانة الادب، میرزا محمد علی مدرس ج 1/233.
المحجة فیما نزل فی القائم الحجة، سید هاشم بحرانی، تحقیق و تعلیق، محمد منیر میلانی، مقدمه.

706) ینابیع المودة، سلیمان بن ابراهیم القندوزی، مقدمه، بصیرتی، قم.
الاعلام زرکلی، ج 3/186.

707) همان مدرک؛ ینابیع الموده، مقدمه.

708) معجم المؤلفین، عمر رضا کحاله، ج 4/288.
نورالابصار شبلنجی، مقدمه، دارالکتاب العلمیه، بیروت.

709) نورالابصار/169.

710) همان مدرک/170.

711) الاعلام زرکلی، ج 6/167؛ معجم المؤلفین، ج 10/90.

712) موسوعة الامام المهدی،/391، کتابخانه امیرالمؤمنین(ع) اصفهان.

713) همان مدرک/424.

714) فوائد الرضویه، شیخ عباس قمی/149، 150، 152.

715) همان مدرک/149.

716) ریحانة الادب، ج 1/183، آثار الحجة، محمد شریف رازی/79، دارالکتاب، قم.

717) الذریعة، آقا بزرگ تهرانی، ج 3/232؛ ریحانة الادب، ج 3/427؛ آثار الحجة/201.

718) المهدی، سید صدرالدین صدر / 17، دارالزهراء، بیروت.

719) المهدی، سید صدرالدین صدر / 17، دارالزهراء، بیروت.