فهرست کتاب


بیدارترین سردار

حسین استاد ولی‏

کارنامه ده ساله امامت

دوران امامت امام مجتبی علیه السلام از 21 رمضان 40 ه. ق تا زمان شهادت آن حضرت یعنی 28 صفر 50 ه.ق به مدت ده سال بود که حدود 6 تا 8 ماه آن را همراه با خلافت و مسؤولیت سیاسی مسلمانان سپری نمود، و بقیه را در مقام حساس امامت و رهبری فکری و معنوی مردم پشت سر نهاد.
چند ماه حکومت آن حضرت بر سر مقدمات جنگ با معاویه گذشت و در نهایت به صلح (آتش بس) انجامید. پس از قرارداد صلح تا به امروز امام مجتبی علیه السلام هم از سوی برخی دوستان خود مورد اعتراض واقع شده و هم از سوی دشمنان و هم منتقدان سیاسی. خوشبختانه شخص امام مجتبی و سپس امامان پس از وی،
این مسأله را کاملاً روشن ساخته و جای تردیدی در صحت و مصلحت آن به جای ننهاده اند. ولی حقیقت این است که اگر کسی یک نگاه حتی سطحی به تاریخ ده ساله امامت آن حضرت به ویژه چند ماه آغازین آن بیندازد بدون هر گونه توضیحی مسأله صلح برای او حل خواهد شد.
ما در این بخش، این رویداد تاریخی را از دیدگاه اعتقادی، فقهی و سیاسی - تجربی بررسی می کنیم و در هر مورد به اشاره ای کوتاه بسنده می نماییم.

1- امام از نظر شیعه

شیعه اعتقاد دارد که امام جانشین حقیقی پیامبر صلی الله علیه و آله است و بار مسئولیت آن حضرت را به دوش دارد، از این رو مانند او معصوم است یعنی از خطا و اشتباه عمدی و سهوی به دور است و آنچه می گوید و عمل می کند به امر الهی است تو مطابق با دستورالعملی است که در اختیار دارد(41). امام دارای همه کمالات انسانی در حد اعلای آن است، یعنی عاقل ترین، داناترین، عادلترین، آگاهترین، شجاعترین و .. مردم است و امامان همه در این صفات یکسانند (42). از امام معصوم باید مانند پیامبر بی چون و چرا اطاعت کرد(43) و در هیچ کاری بر او پیشی نجست، همان گونه که از خدا و پیامبر نباید جلوتر افتاد.(44)

2- صلح از دیدگاه اعتقادی

شیعه بنابر همین عقیده و اعتقاد، می داند که کار امام بی حکمت نیست گرچه به فلسفه آن پی نبرد و از این رو تسلیم امام خویش است. و اگر احیاناً از اصحاب امامان اعتراضاتی شده دلیل بر کوتاهی معرفت و بینش سطحی آنان درباره امام بوده است که گاه امام را در سطح یک فرمانده لشکر می شناخته اند.
با توجه به مطالب بالا، صلح امام حسن علیه السلام از دیدگاه اعتقادی شیعه کاملاً حل شده و پذیرفتنی است. ولی در عین حال شیعه معتقد است که این صلح از نظر فقهی و تجربی - سیاسی آن روز نیز موضع گیری به حقی بوده و اگر هر فرد آگاه و با تجربه و دوراندیش دیگری هم بود همین شیوه را پیش می گرفت و این صلح را چیزی به دور از پیروزی در جنگ نمی دانست.