فهرست کتاب


برهان قاطع، پیرامون قیامت (جلد دوم)

علی اکبر سیفی‏

یوم الخروج

و استمع یوم ینادی المناد من مکان قریب، یوم یسمعون الصیحة بالحق ذلک یوم الخروج:(296) متوجه روزی باش که منادی از فاصله ای نزدیک پیام قیامت می دهد. روزی که انسانها خروش حتمی و بانگ بر حق رستاخیز را می شنوند. آن روز، روز بیرون آمدن مردگان از قبرها (و زمان برانگیختن همه خلایق) می باشد.

وجه تسمیه

وجه نامگذاری قیامت به یوم الخروج با توجه به معنای مقصود کلمه خروج روشن است.
مقصود از کلمه خروج بیرون آمدن مردگان از قبرها با دمیدن صور می باشد. که فرمود:
و من آیاته أن تقوم السماء و الارض بأمره ثم اذا دعاکم دعوة من الارض اذا أنتم تخرجون:(297) از نشانه های قدرت و عظمت پروردگار این است که آسمان (کهکشانها و ستارگان) و زمین به امر و اراده لایزالش پابرجا بوده (و در مسیر حرکت خود انحراف و برخوردی ندارند) سپس هنگام قیامت شما را با خروش و بانگ رسا از دل خاک به روی زمین فرا می خواند و آنگاه از قبرها بیرون می آیید.
و نیز در قیامت نامه عمل هر کسی از بایگانی بیرون آورده شده و به دستش داده می شود. که فرمود:
و نخرج له یوم القیامة کتابا یلقاه منشورا:(298) برای هر انسان نامه ای (که در آن تمام اعمالش ثبت شده است) بیرون آورده و انسان آن را سرگشاده و گویای تمام اعمال می بیند.

کیفیت خروج مردگان از قبور

در بعضی مباحث گذشته متذکر شدیم که رخداد قیامت و حوادث آن نظیر حوادث دنیا نیست که به کندی و تدریج انجام گیرد بلکه با شتاب و سرعت غیر قابل تصور تحقق می یابد. که فرمود:
و ما أمر الساعة الا کلمح البصر أو هو أقرب:(299) رخداد قیامت و حوادث آن (در سهولت و سرعت) نزد ما بیش از یک چشم برهم زدن نبوده بلکه سریع تر از آن است.
گرچه این آیه شریفه در صدد بیان سهولت ایجاد قیامت نزد خداوند است لذا به آسانترین افعال ما (یعنی چشم برهم زدن) تشبیه شده ولی از ذیل آیه (او هو اقرب) فهمیده می شود که بیان سرعت رخداد قیامت و حوادث آن هم نیز مقصود از این تشبیه است.
یکی از حوادث قیامت که با سرعت تحقق می یابد خروج مردگان از قبرها می باشد.
در سوره معارج - آیه چهل و سوم - می خوانیم:
یوم یخرجون من الاجداث سراعا: به خاطر داشته باشد روزی را که در آن مردگان به سرعت از قبرها بیرون می آیند.
و نیز در سوره ق - آیه چهل و چهارم - بعد از یاد قیامت به یوم الخروج فرمود:
یوم تشقق الارض عنهم سراعا: به خاطر داشته باش روزی را که زمین پاره شده و قبرها شکافته گردیده و اموات به سرعت بیرون می آیند.
و اما وضعیت مردگان در اولین لحظه بعد از خروج، از بعضی آیات شریفه استفاده می شود که انسانهایی بی شمار چون مور و ملخ روی زمین پراکنده شده و به سوی منشأ خروش و مرکز ندا حرکت می کنند. که فرمود:
یوم یخرجون من الاجداث سراعا کأنهم الی نصب یوفضون:(300) روزی که مردگان از قبرها به سرعت خارج می شوند، همانند اینکه همگی در یک جهت به سوی علامتهای نصب شده حرکت می کنند.
و فرمود:
خشعا أبصارهم یخرجون من الاجداث کأنهم جراد منتشر مهطعین الی الداع:(301) چشمهای آنان از شدت خوف خیره شده و از قبرها بیرون آمده و همانند ملخهای پراکنده روی زمین پخش می شوند و گردنها را به طرف منادی قیامت کشیده و به سویش می دوند.
آری در حادثه بزرگ و هولناک قیامت پوسته خاکی زمین در اثر لرزشها و آتشفشانهای مهیب و پی در پی نرم و سست گردیده و اجزاء خاک مانند پشم حلاجی(302) شده از هم باز و جدا خواهد شد. زمین انسانها را از دلش بیرون افکنده و از محتویات درون خود خالی می گردد. که فرمود:
اذا زلزلت الارض زلزالها و أخرجت الارض أثقالها:(303) زمانی که قیامت فرا رسد زمین دچار لرزشی شدید گردیده و محتویات درون خود (مردگان و هر چیز با ارزش دیگر) را بیرون خواهد ریخت.
و فرمود: و اذا الارض مدت و ألقت ما فیها و تخلت:(304) در هنگامه قیامت زمین سست شده و اجزاء آن از هم جدا گردیده و آنچه که در درون خود دارد به بیرون افکنده و از محتوا خالی می شود.
و این حقیقت چه زیبا در کلام امیرالمؤمنین علی (ع) ترسیم گردیده است. که فرمود:
و أنتم و الساعة فی قرن... و کانها قد اشرفت بزلازلها و أناخت بکلاکلها و انصرمت الدنیا باهلها و أخرجتهم من حضنها:(305) شما انسانها و رخداد قیامت به همدیگر وابسته بوده و از هم جدا نخواهید شد... و گویا که قیامت با لرزشهای مهیب زمین فرا رسید و (همانند شتری) با مردگان و دیگر محتویات درونش فرو نشست و جهان مادی با تمام موجوداتش قطعه قطعه گردیده و از هم پاشید و خلایق را از آغوش خود بیرون افکند.
از فرط زلزال زمین بیرون فتاد اثقالها - انسان چو دید این حالها گفت از تعجب مالها(306)
گفت این زمین اخبارها وحی آمدش در کارها - از ربک اوحی لها(307) کرد او عیان احوالها