فهرست کتاب


برهان قاطع، پیرامون قیامت (جلد دوم)

علی اکبر سیفی‏

8- عمل برای غیر خدا

از اموری که در قیامت برای انسان مایه حسرت است انجام کار خیر و عبادت برای غیر خدا می باشد که انسان برای کسب مقام یا وجهه اجتماعی و جلب رضایت دیگران و سایر مقاصد دنیوی کارهای خیر و عبادات انجام می دهد. به مسجد می آید و در صف اول، نماز جماعت می خواند، و دارائی خود را در امور خیر بذل و بخشش می کند، ولی در هیچیک از این اعمال قصد الهی و نیت خدایی ندارد.
این گونه افراد وقتی در قیامت می بینند هیچ ثواب و پاداشی از کارهای خیر عایدشان نشده و تمام آنها به هدر رفته است دچار حسرت و افسوس شدید می شوند. و دردناکتر اینکه به صورت عذاب به جانشان می افتد.
علی بن ابراهیم در تفسیر آیه (فمن یعمل مثقال ذرة خیرا یره)(243) به سندش از امام باقر (ع) روایت کرده است که حضرت فرمود:
ان کان من اهل النار و کان قد عمل فی الدنیا مثقال ذرة خیرا یره یوم القیامة حسرة أنه کان عمله لغیر الله:(244) بعضی از اهل دوزخ که در دنیا کارهای نیک و عبادات برای غیر خدا انجام داده اند اعمالشان برایشان مایه حسرت خواهد بود.
9- غفلت از خدا و آخرت یکی از موجبات حسرت انسان در قیامت می باشد. البته اختصاص به امور معنوی و الهی نداشته بلکه غفلت از هر چیز ارزشمند موجب حسرت است. مثلا اگر کسی از مکانی عبور کند و به دنبال او شخص دیگری - که از همانجا گذشت گوهر گرانبهائی پیدا کرد - در این صورت شخص اول دچار حسرت می شود و خود را مورد ملامت قرار می دهد به اینکه من هم از کنار این گوهر عبور کرده ام ولی غافل از آن بودم. و یا اینکه ماهی را از دریا صید می کند و آنرا می فروشد و اتفاقا مشتری در شکم آن ماهی مروارید پیدا می کند و هنگامی که خبر به صیاد می رسد دچار حسرت و افسوس می شود. و با خود می گوید که من ماهی را صید کردم و مال من بود لکن از مروارید درون شکم آن غافل بودم و به دست دیگری افتاد.
عینا همین حالت برای افراد غافل از خدا و حقیقت و آخرت می باشد زیرا در قیامت شدیدا دچار حسرت می شوند که چرا با تفکر و تعقل پرده غفلت را کنار نزده و به ارشادات و نصایح انبیاء و رهبران الهی و تذکرات مؤمنین اعتنا و توجه ننموده ایم تا برای همیشه از نعمتهای بی حد و حصر بهشت محروم مانده و دچار آتش دوزخ گردیده ایم.
مرحوم کلینی در اصول کافی به سندش از امیر المؤمنین علی (ع) روایت کرده است هنگامی که حضرت از ضربت ابن ملجم ملعون در بستر احتضار درد می کشید فرمود:
فیالها حسرة علی کل ذی غفلة أن یکون عمره علیه حجة(245) چه حسرت و افسوس دردناکی برای اهل غفلت در قیامت است که عمر گرانمایه را از دست داده اند و حجت بر آنان تمام است.
و در روایت دیگری فرمود:
من غفل و ثب علی ظهره و حسب علیه رشدا و غرته الامانی و أخذته الحسرة اذا انقضی الامر و انکشف عنه الغطا و بداله من الله ما لم یکن یحتسب:(246) کسی که از خدا و آخرت و حقیقت غافل گشت مسیر رستگاری و هدف را وارونه پیموده و به سمت قهقرا و سقوط و انحراف می رود. باطل را رشد و کمال پنداشته و آرزوهای طولانی او را به خود مغرور و راضی گردانیده و هنگامی که پرده غفلت در قیامت کنار رود دچار حسرت و افسوس خواهد گشت. و با برخوردی از جانب خالق قهار مواجه می شود که هرگز خیال آن را نمی کرد. چون از حقیقت امر غافل بود.
در برخی روایات آمده است در هر مجلس و محفلی که عده ای دور هم بنشینند و با هم پیرامون مطلبی مذاکره و گفتگو کنند ولی از یاد پروردگار غافل باشند و نامی از خدا و رسول و اهل بیت به زبان نیاورند آن مجلس در قیامت برای آنان مایه حسرت خواهد بود.
از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمود:
ما اجتمع قوم فی مجلس لم یذکروا الله و لم یذکرونا الا کان ذلک المجلس حسرة علیهم یوم القیامة:(247) هر گروهی که در مجلسی گرد هم آمده و سخنی بگویند ولی یادی از خدا و رسول و اهل بیت ننمایند آن مجلس برای آنان در قیامت مایه حسرت خواهد بود.

10 - عجب و خود محوری

خودبینی و خود محوری یکی از موجبات حسرت در قیامت است. از خود راضی بودن و بالیدن به عبادات و کارهای خیر و نعمتهای دنیا - مال و مقام و فرزندان و علم - از موجبات حسرت در قیامت است.
از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمود:
و ان کنت راضیا بما أنت فیه فما احد أشقی بعمله منک و أضیع عمرا فأورثت حسرة یوم القیامة:(248) اگر از وضعیت فعلی خود راضی بودی بدان که با این حالت کسی بدبخت تر از تو با عملی که داری نبوده و بیشتر از تو کسی عمرش را ضایع نکرده است. گمان نکن که از عمر خود بهره برده ای، نه این گونه نیست، بلکه آن را ضایع نموده ای و با تحمل زحمت عبادات و مشقت طاعات فقط حسرت و افسوس قیامت را برای خود باقی گذاشته ای.
11 - حسادت یکی از موجبات حسرت در قیامت است. زیرا موجب حبط و باطل شدن اعمال صالح است. ممکن است بعضی در دنیا کارهای نیک بسیاری انجام دهند و اموال زیادی در امور خیر صرف کنند و شبهای بسیار برای انجام نوافل و تهجد خواب شیرین را از چشمان خود گرفته و خیلی از روزها دست از غذا کشیده و روزه بگیرند و نزد خود گمان کنند که در قیامت مستحق پاداش و ثواب هستند. ولی غافل از اینکه صفت حسادت - که در اعماق جان و تار و پود وجودشان ریشه دوانده است - مانند آتشی خرمن محصول زحمات چندین ساله آنان را سوزانده و اثری از آن باقی نخواهد گذاشت.
آری اینان در قیامت با چه توقع و انتظاری پا به عرصه محشر می گذارند اما همین که نامه عمل به دستشان رسید انگشت حیرت به دندان می گزند.
ورنه موش دزد در انبان ماست - گندم اعمال چهل ساله کجاست
اول ای جان دفع شر موش کن - بعد از آن در جمع گندم جوش کن
مرحوم صدوق در کتاب المجازات النبویه به سندش از رسول خدا (ص) روایت کرده است که فرمود:
الحسد یأکل الحسنات کما تأکل النار الحطب:(249) حسادت کارهای نیک و حسنات انسان را باطل و محو می گرداند همانگونه که آتش هیزم را سوزانده و از بین می برد.
در روایتی از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمود:
بالحسد وقع ابن آدم فی حسرة الابد و هلک مهلکا لا ینجو منه ابدا:(250) به سبب حسادت انسان برای همیشه دچار حسرت و افسوس گردیده و به گونه ای هلاک می شود که هیچ گاه نجات نخواهد یافت.
به قول بعضی بزرگان(251) هیچ ظالمی یافت نمی شود که در عین حال ظلم مظلوم هم بوده باشد مگر حسود یعنی شخص حسود با اینکه به فرد مورد حسادتش ظلم می کند به خودش هم ظلم می نماید زیرا غم و اندوه نعمت و ترقی و کمال دیگران دائما او را رنج می دهد حتی لحظه ای روان و اعصاب آرام ندارد و زندگی را به کام خود تلخ می گرداند.
قل للحسود اذا تنفس حسرة - یا ظالما و کانه مظلوم
به شخص حسود در حالی که آه سرد حسرت می کشد، بگو ای ظالم (که قربانی ستم خویش گردیده ای) در حالی که او ظاهری مظلوم دارد.

یوم الحشر

یوم تشقق الارض عنهم سراعا ذلک حشر علینا یسسیر:(252)
به خاطر داشته باش روزی را که زمین پاره شده و قبرها شکافته گردیده و اموات به سرعت بیرون می آیند. آن رخداد حشر است و انجامش بر ما آسان می باشد.
و یوم یحشرهم کأن لم یلبثوا الا ساعة من النهار(253) به یاد آور روزی که پروردگار توانا همه انسانها را بر می انگیزد، آنان در آن حالت گمان می کنند که بیش از یک ساعت در دنیا نبودند.