فهرست کتاب


برهان قاطع، پیرامون قیامت (جلد دوم)

علی اکبر سیفی‏

درد رسوائی

و از همه بدتر اینکه بین همه دوستانش رسوا شده و آبرویش بر باد می رود. او که حاضر بود در دنیا برای حفظ موقعیت و شخصیت خود دست به هر کاری بزند، و هر گونه رنج و سختی را تحمل کند در قیامت شخصیتی برای او باقی نمی ماند. از این بیان نتیجه می گیریم که درد و عذاب قیامت منحصر به درد و شکنجه جسمی نبوده بلکه تحمل درد رسوائی و رنج افسوس و پشیمانی به مراتب مشکلتر است.
ترس از رسوائی قیامت بعنوان نشانه ایمان و از صفات برجسته صاحبان عقل و درایت در قرآن مجید بیان شده است. چرا که در توصیف آنان فرمود: دست دعا بسوی پروردگارشان بلند کرده و چنین مناجات می کنند:
ربنا و آتنا ما وعدتنا علی رسلک و لا تخزنا یوم القیامه انک لا تخلف المیعاد:(35) پروردگارا آنچه از نعمتهای جاودانه آخرت که به پیامبرانت وعده داده ای به ما ارزانی دار و ما را در روز قیامت رسوا مگردان که همانا خلف وعده نخواهی نمود.

یوم البعث

یوم تقوم الساعه یقسم المجرمون ما لبثوا غیر ساعه کذلک کانوا یؤفکون. و قال الذین أوتوا العلم و الایمان لقد لبثتم فی کتاب الله الی یوم البعث، فهذا یوم البعث و لکنکم کنتم لا تعلمون. فیومئذ لا ینفع الذین ظلموا معذرتهم و لا هم یستعتبون(36) روزی که قیامت برپا شود گنهکاران قسم یاد می کنند که در عالم برزخ بیش از مدت یک ساعت توقف نداشتند و اینگونه با قسم باطل در دنیا حقائق مسلم را انکار می کردند. ولی اهل علم و ایمان به آنان می گویند: شما طبق وعده الهی تا روز بعث یعنی قیامت توقف و مکث کردید و امروز همان زمان برانگیختن است و لکن شما در دنیا نمی فهمیدید و این حقیقت را باور نداشتید و در نتیجه امروز عذر خواهی و پوزش نفعی به حال ستمکاران نداشته و نیز هرگز دعوت به توبه و بازگشت نخواهند شد.
البته بعضی آیه را این گونه تفسیر کرده اند که گنهکاران با مشاهده عذاب و سختیهای قیامت سوگند می خورند که در دنیا بیش از یک ساعت زندگی نکردند، یعنی زندگانی دنیا را در مقابل سختیهای قیامت ناچیز می بینند.
ولی این تفسیر صحیح نیست شاهد ما جمله لقد لبثتم فی کتاب الله الی یوم البعث... است زیرا مکث و توقف در دنیا به قیامت نمی انجامد و این عالم برزخ است که در آن مردگان با حیات برزخی تا قیامت توقف می کنند.
کلمه بعث به معنی برانگیخته شدن است و چون در قیامت تمام مردگان زنده شده و جهت حسابرسی برانگیخته می شوند، لذا به این اسم نامیده شده است.
و روشن است که مقصود از برانگیخته شدن انسانها این است که در قیامت اجسام مدفون در قبرها به حال اول برگشته و زنده می شوند. حتی در آن هنگام خداوند قادر، تمام اعمال و کرده های انسان را به خاطرش می آورد.
فرمود: یوم یبعثهم الله جمیعا ثم ینبئهم بما عملوا:(37) قیامت روزی است که خداوند همه انسانها را برانگیخته و سپس آنان را به آنچه در دنیا کرده اند خبر می دهد.
برانگیختن مردگان از قبرها یکی از مهمترین حوادث قیامت است که تردیدی در وقوع آن نبوده؛ لذا در قرآن کریم به عنوان یک واقعیت تخلف ناپذیر کنار اصل برپائی قیامت نفی تردید و شک از تحقق آن شده است. چرا که فرمود:
و ان الساعه آتیه لا ریب فیها و أن الله یبعث من فی القبور: و همانا قیامت برپا می شود و تردیدی در رخداد آن نبوده و به تحقیق خداوند مردگان را از قبرها برمی انگیزد.
جهت دیگری برای نامگذاری قیامت به این اسم می توان ذکر کرد و آن برانگیختن شاهدان اعمال بشر است، که از هر امت رهبران الهی جهت ادای شهادت بر کرده های امت خود برانگیخته می شوند. فرمود:
و یوم نبعث من کل أمه شهیدا: قیامت روزی است که از هر امت شاهدی بر کرده هایشان بر می انگیزیم.

چرا انسان بعث را انکار می کند؟

کسانی که غیر از حیات ظاهر دنیا هستی دیگری قائل نبوده و مرگ و فنا را نابودی می پندارند گمان می کنند که مرگ پایان کار است و بر این اساس باطل برانگیخته شدن پس از مرگ و زنده شدن در قیامت را انکار می کنند:
قرآن سخن این گروه و اساس انکارشان را چنین نقل می کند:
ان هی الا حیاتنا الدنیا نموت و نحیی و ما نحن بمبعوثین: حیاتی غیر از زندگی ما در همین دنیا نبوده در آن می میریم و متولد می شویم و هر گز پس از دنیا بر انگیخته نمی شویم.
حتی پس از برخاستن از قبور و مشاهده بعث بسیار تعجب کرده و این واقعیت بر ایشان قابل باور نیست.
قرآن سخن آنان را با این حالت تعجب هنگام مشاهده بعث، چنین بیان می کند: قالوا یا ویلنا من بعثنا من مرقدنا:(38) ای وای چه کسی ما را از آرامگاهمان برانگیخت؟
البته این تعجب و سوال ظاهراً اختصاص به کفار و مشرکین نداشته بلکه حتی مؤمنین هم ممکن است در ابتدای حشر به خاطر وحشتی که به آنان عارض شده همین سوال را کنند. ولی بعد از آرامش، به مقتضای ایمان و معرفتی که در دنیا کسب کرده اند متوجه منشأ آن می شوند. شاهد بر این مطلب، ذیل آیه است که چنین آمده هذا ما وعد الرحمن و صدق المرسلون این همان وعده پروردگار است و انبیاء راست گفته اند.
این سخن را قرآن از همان کسانی نقل می کند که در بدو برانگیختن با تعجب از هویت قدرت برانگیزنده سؤال کردند.