فهرست کتاب


برهان قاطع، پیرامون قیامت (جلد دوم)

علی اکبر سیفی‏

درد دشمنی دوستان

دردناکتر اینکه انسان در قیامت دوستان صمیمی خود را می بیند که دشمن سرسخت او شده اند و آن مجلس عیش و نوش و خوشگذرانیهایی که در دنیا با هم داشتند مایه سرزنش و ستیزه و دلیل بغض و کینه میان آنان گشت.
به دنبال آیه مورد بحث در توصیف یوم الیم فرمود: ألاخلاء یومئذ بعضهم لبعض عدو الا المتقین: دوستان دیرینه در قیامت با همدیگر دشمن می شوند مگر کسانی که مودت و علاقه آنان بر اساس تقوی بوده باشد.
راستی چقدر دردناک است که انسان دوستان همنشین و یاران صمیمی خود را، که سالها با هم درس خوانده و مباحثه کرده اند و یا در اداره و کارگاه با هم زحمت دنیا کشیده اند و یا روزهای بلند و گرم تابستان زیر تابش آفتاب سوزان دوشادوش هم تلاش و کار طاقت فرسا کرده اند، مشاهده کند که برای همیشه از نعمت و راحتی برخوردار شده اند، ولی او گرفتار آتش و درد و عذاب بی پایان شده است.

درد رسوائی

و از همه بدتر اینکه بین همه دوستانش رسوا شده و آبرویش بر باد می رود. او که حاضر بود در دنیا برای حفظ موقعیت و شخصیت خود دست به هر کاری بزند، و هر گونه رنج و سختی را تحمل کند در قیامت شخصیتی برای او باقی نمی ماند. از این بیان نتیجه می گیریم که درد و عذاب قیامت منحصر به درد و شکنجه جسمی نبوده بلکه تحمل درد رسوائی و رنج افسوس و پشیمانی به مراتب مشکلتر است.
ترس از رسوائی قیامت بعنوان نشانه ایمان و از صفات برجسته صاحبان عقل و درایت در قرآن مجید بیان شده است. چرا که در توصیف آنان فرمود: دست دعا بسوی پروردگارشان بلند کرده و چنین مناجات می کنند:
ربنا و آتنا ما وعدتنا علی رسلک و لا تخزنا یوم القیامه انک لا تخلف المیعاد:(35) پروردگارا آنچه از نعمتهای جاودانه آخرت که به پیامبرانت وعده داده ای به ما ارزانی دار و ما را در روز قیامت رسوا مگردان که همانا خلف وعده نخواهی نمود.

یوم البعث

یوم تقوم الساعه یقسم المجرمون ما لبثوا غیر ساعه کذلک کانوا یؤفکون. و قال الذین أوتوا العلم و الایمان لقد لبثتم فی کتاب الله الی یوم البعث، فهذا یوم البعث و لکنکم کنتم لا تعلمون. فیومئذ لا ینفع الذین ظلموا معذرتهم و لا هم یستعتبون(36) روزی که قیامت برپا شود گنهکاران قسم یاد می کنند که در عالم برزخ بیش از مدت یک ساعت توقف نداشتند و اینگونه با قسم باطل در دنیا حقائق مسلم را انکار می کردند. ولی اهل علم و ایمان به آنان می گویند: شما طبق وعده الهی تا روز بعث یعنی قیامت توقف و مکث کردید و امروز همان زمان برانگیختن است و لکن شما در دنیا نمی فهمیدید و این حقیقت را باور نداشتید و در نتیجه امروز عذر خواهی و پوزش نفعی به حال ستمکاران نداشته و نیز هرگز دعوت به توبه و بازگشت نخواهند شد.
البته بعضی آیه را این گونه تفسیر کرده اند که گنهکاران با مشاهده عذاب و سختیهای قیامت سوگند می خورند که در دنیا بیش از یک ساعت زندگی نکردند، یعنی زندگانی دنیا را در مقابل سختیهای قیامت ناچیز می بینند.
ولی این تفسیر صحیح نیست شاهد ما جمله لقد لبثتم فی کتاب الله الی یوم البعث... است زیرا مکث و توقف در دنیا به قیامت نمی انجامد و این عالم برزخ است که در آن مردگان با حیات برزخی تا قیامت توقف می کنند.
کلمه بعث به معنی برانگیخته شدن است و چون در قیامت تمام مردگان زنده شده و جهت حسابرسی برانگیخته می شوند، لذا به این اسم نامیده شده است.
و روشن است که مقصود از برانگیخته شدن انسانها این است که در قیامت اجسام مدفون در قبرها به حال اول برگشته و زنده می شوند. حتی در آن هنگام خداوند قادر، تمام اعمال و کرده های انسان را به خاطرش می آورد.
فرمود: یوم یبعثهم الله جمیعا ثم ینبئهم بما عملوا:(37) قیامت روزی است که خداوند همه انسانها را برانگیخته و سپس آنان را به آنچه در دنیا کرده اند خبر می دهد.
برانگیختن مردگان از قبرها یکی از مهمترین حوادث قیامت است که تردیدی در وقوع آن نبوده؛ لذا در قرآن کریم به عنوان یک واقعیت تخلف ناپذیر کنار اصل برپائی قیامت نفی تردید و شک از تحقق آن شده است. چرا که فرمود:
و ان الساعه آتیه لا ریب فیها و أن الله یبعث من فی القبور: و همانا قیامت برپا می شود و تردیدی در رخداد آن نبوده و به تحقیق خداوند مردگان را از قبرها برمی انگیزد.
جهت دیگری برای نامگذاری قیامت به این اسم می توان ذکر کرد و آن برانگیختن شاهدان اعمال بشر است، که از هر امت رهبران الهی جهت ادای شهادت بر کرده های امت خود برانگیخته می شوند. فرمود:
و یوم نبعث من کل أمه شهیدا: قیامت روزی است که از هر امت شاهدی بر کرده هایشان بر می انگیزیم.